Lần đầu ghi nhận bằng chứng H5N1 lây từ mèo sang người

Nhân viên thú y tại quận Los Angeles đã có bằng chứng nhiễm virus H5N1 sau khi tiếp xúc với một con mèo mắc bệnh. Ảnh: Freepik.

Theo nghiên cứu được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) công bố, một nhân viên thú y tại quận Los Angeles được phát hiện có dấu hiệu từng phơi nhiễm với virus H5N1 sau khi tiếp xúc với một con mèo mắc bệnh. Kết quả xét nghiệm huyết thanh học cho thấy người này có kháng thể liên quan đến virus cúm gia cầm.

CDC nhận định đây là “bằng chứng huyết thanh học về khả năng lây truyền virus cúm A(H5N1)”, đồng thời làm dấy lên thêm lo ngại về nguy cơ virus có thể truyền từ mèo sang người.

Câu chuyện bắt đầu vào đầu tháng 12/2024, khi một con mèo tại hạt Los Angeles phát bệnh sau khi được cho ăn theo chế độ “thời thượng” đang được nhiều người nuôi thú cưng ưa chuộng. Con vật sử dụng thức ăn sống thương mại dành cho thú cưng và nhanh chóng xuất hiện hàng loạt triệu chứng nghiêm trọng như khó thở, tổn thương phổi, yếu tay chân, mất phối hợp vận động, thậm chí thị lực giảm dần.

Trong suốt hơn một tuần rưỡi, chủ nuôi liên tục đưa mèo đến 4 phòng khám thú y khác nhau trong nỗ lực tuyệt vọng để tìm ra nguyên nhân khiến tình trạng sức khỏe của nó ngày càng xấu đi. Sau quá trình kiểm tra kỹ lưỡng, các bác sĩ thú y cuối cùng xác định con mèo đã nhiễm H5N1, chủng virus cúm gia cầm độc lực cao. Tuy nhiên, đây không phải trường hợp đơn lẻ.

Từ tháng 11/2024 đến tháng 1/2025, Sở Y tế Công cộng quận Los Angeles ghi nhận 19 con mèo nuôi trong 5 hộ gia đình xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng về hô hấp, gan hoặc thần kinh. Trong số này, 14 con đã không qua khỏi hoặc buộc phải được trợ tử.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ 19 con mèo đều phát bệnh sau khi ăn sữa tươi chưa tiệt trùng, thịt sống hoặc thức ăn thú cưng sống được mua thương mại. Chín con mèo được xét nghiệm đều dương tính với chủng H5N1 clade 2.3.4.4b, genotype B3.13, đây cũng là chủng liên quan đến phần lớn ca nhiễm H5N1 ở người thời gian gần đây.

Sau đó, cơ quan y tế đã tiến hành phỏng vấn chủ nuôi và rà soát danh sách nhân viên tại 10 phòng khám thú y từng tiếp nhận các con mèo mắc bệnh, cùng một đơn vị kiểm soát động vật tham gia vận chuyển xác mèo sau khi qua đời. Tổng cộng có 139 người được xác định từng tiếp xúc với các trường hợp mèo nghi nhiễm hoặc xác nhận nhiễm H5N1.

Trong số 25 người được xét nghiệm huyết thanh, một nhân viên thú y không có triệu chứng được phát hiện có dấu hiệu nhiễm H5N1 sau khi tiếp xúc với mèo bệnh.

Theo báo cáo ca bệnh, người này thường xuyên thực hiện nhiều thủ thuật lâm sàng như giữ cố định động vật, hỗ trợ phẫu thuật thú y, gây mê đường hô hấp, hồi sức tim phổi, lấy mẫu xét nghiệm từ dịch mũi họng, máu, phân, trực tràng, nước bọt và nước tiểu. Ngoài ra, họ còn thực hiện đặt ống nội khí quản, các thủ thuật liên quan đến đường thở và vệ sinh phòng khám.

Đáng chú ý, bác sĩ thú y này không sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) trong quá trình thăm khám. Người này cũng chưa tiêm vaccine cúm mùa và không được điều trị dự phòng bằng thuốc kháng virus sau khi phơi nhiễm.

CDC cho biết nhân viên thú y nói trên hoàn toàn không có triệu chứng sau khi phơi nhiễm và từng có kết quả âm tính với virus cúm A sau 7 ngày tiếp xúc với mèo bệnh. Vì không xuất hiện triệu chứng nên người này không được phỏng vấn vào thời điểm phơi nhiễm, khiến giới chức chưa thể xác định chính xác hình thức tiếp xúc với con mèo nhiễm bệnh.

Cúm gia cầm, hay còn gọi là cúm độc lực cao trên gia cầm (HPAI), là bệnh do virus gây ra, có thể khiến chim và động vật có vú mắc bệnh nặng hoặc nguy hiểm tính mạng. Trong nhóm virus H5 có nhiều phân type khác nhau, H5N1 là chủng gây ra các đợt bùng phát lớn trong giai đoạn 2024-2025.

Virus cúm gia cầm có thể lây từ động vật sang người khi tiếp xúc gần với gia cầm, chim hoang dã hoặc bò sữa nhiễm bệnh. Virus thường tồn tại trong nước bọt, dịch nhầy và phân của động vật nhiễm bệnh.