Quyền lực để làm gì?

Mẹ tôi, em trai, em gái, và tôi, mỗi người có một ký ức khác nhau về chuyện cha tôi ruồng bỏ gia đình ngay trước ngày Lễ Tạ ơn.

Mẹ tôi lúc đó đang đóng gói đồ đạc để chuyển nhà thì cha tôi lên tiếng, nói rằng sẽ không cùng chúng tôi dọn đến ngôi nhà mới nằm ở ngoại ô thành phố Chicago vì ông không còn yêu bà.

Joe, em trai tôi, đã khóc rất nhiều khi biết rằng cha sẽ không sống cùng chúng tôi nữa. Những ảo tưởng ở tuổi 14 của Joe về cha tôi hoàn toàn tan vỡ. Một người cha chưa bao giờ đến xem con trai mình chơi bóng chày làm sao bỗng dưng trở thành một người cha thực thụ được.

Annette, em gái tôi, nghĩ rằng cha đã hoàn toàn ruồng bỏ nó, và nó không đủ quan trọng để kéo ông ấy về với gia đình. Con bé chỉ mới 8 tuổi. Darlene thì mới 5 tuổi và chỉ nhớ được chuyện nó đang ngồi trong lòng tôi, miệng bi bô lặp lại hai chữ ly dị mà nó nghe được nhưng không hiểu nghĩa.

Ký ức của tôi thì rõ ràng hơn. Tôi lúc đó đã 16 tuổi. Lúc bước vào ga ra của ngôi nhà mới, tôi thoáng nghe mẹ nói với cha rằng bà thật sự rất thiếu tiền.

“Anh chẳng đưa tiền gì cả, Nick”, giọng của bà đập vào mấy bức tường gạch. “Chúng ta phải ăn, còn phải trả tiền vay mua nhà nữa”.

Những gì cha tôi đáp lại sau đó đã làm đảo lộn mọi thứ đối với chúng tôi, và đối với tôi.

“Tôi sẽ không đưa cho cô đồng nào cả. Tôi không quan tâm, cô muốn ra đứng đường cũng được”.

Và rồi ông ấy bỏ ra ngoài, lái xe đi, để lại mẹ tôi phía sau, không một xu dính túi, chỉ mới tốt nghiệp trung học, chưa từng có kinh nghiệm làm việc ngoài xã hội. Người mẹ 34 tuổi của tôi chết lặng vì đau khổ và lo sợ. Bà còn có bốn đứa con nhỏ bỗng dưng bị bỏ rơi trong một thế giới bất ổn. Chúng chỉ biết trông cậy vào mẹ và nghĩ rằng bà sẽ biết cách xoay xở cho mọi chuyện tốt đẹp hơn.

Bà Jinni Rometty. Ảnh: Los Angeles Times.

Cha tôi bỏ đi, để lại gia đình đứng trước một ngã rẽ. Mẹ tôi đã chọn con đường đăng ký học cao đẳng cộng đồng để có đủ kiến thức đi làm và nuôi sống gia đình. Lựa chọn của mẹ đã cho tôi thấy rằng cho dù đối diện thực tế khắc nghiệt đến mức nào, bên trong con người chúng ta vẫn có một nguồn sức mạnh để tự tìm cơ hội cho chính mình và người khác.

Tôi đã cố gắng áp dụng bài học này trong cuộc sống và công việc của mình. Mẹ tôi đi học và làm cùng lúc hai công việc, còn tôi thì giúp bà chăm ba đứa em đến khi tôi tốt nghiệp trung học và trở thành người thứ hai trong dòng họ theo học đại học chính quy bốn năm.

Năm 1981, tôi bắt đầu làm kỹ sư hệ thống tại IBM, đến bây giờ đây vẫn là một trong những công ty lâu đời và mang tính biểu trưng của nước Mỹ. Sau 30 năm học tập và lãnh đạo, năm 2012 tôi trở thành tổng giám đốc thứ chín của IBM, là nữ CEO đầu tiên trong lịch sử 100 năm của công ty này. Tôi rời IBM năm 2020, sau khi đã dẫn dắt công ty qua một giai đoạn đổi mới đầy sóng gió và vô cùng cấp thiết.

Chặng đường này đã giúp tôi tận mắt chứng kiến năm thập niên đổi thay của công nghệ và xã hội. Hôm nay, tôi cũng cố gắng học theo tấm gương của mẹ tôi mà dốc sức tạo ra những cơ hội tốt cho nhiều người hơn. Viết quyển sách này cũng là một phần của nỗ lực đó.

Nếu bạn đoán rằng quyển sách sẽ gồm toàn những lời khuyên về lãnh đạo dành cho phụ nữ, dựa trên kinh nghiệm của một nữ doanh nhân, thì bạn sai rồi. Đúng là sự nghiệp của tôi phát triển trong ngành công nghệ chủ yếu do nam giới thống lĩnh, đúng là tôi đã phá vỡ được nhiều rào cản vô hình, nhưng đó chỉ là một khía cạnh trong câu chuyện lớn hơn về bài học lãnh đạo.