Giao tranh ác liệt, hai cơ sở hạt nhân Iran bị tấn công

Nhà máy điện hạt nhân Iran bị tấn công lần thứ 3

Theo Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran, nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran bị một vật thể bay tấn công vào tối muộn 27/3, đánh dấu lần thứ 3 cơ sở này bị tấn công trong những ngày gần đây.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lên án gay gắt các vụ không kích của Israel nhắm vào hạ tầng hạt nhân, đồng thời cảnh báo đối phương sẽ phải “trả giá đắt”.

Sau các đòn tấn công mới nhất ngày 27/3 vào hai cơ sở chiến lược Arak và Natanz, Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi đã cảnh báo nguy cơ thảm họa và kêu gọi các bên kiềm chế quân sự tối đa.

Ảnh vệ tinh chụp nhà máy điện hạt nhân Bushehr nằm ở tỉnh Bushehr, Iran. Ảnh: Reuters.

Theo IAEA, hành động tấn công vào lò phản ứng hạt nhân đang hoạt động của nhà máy điện hạt nhân Bushehr có thể gây ra sự cố phóng xạ nghiêm trọng, khả năng phát tán phóng xạ vào khí quyển rất cao.

Vật liệu phóng xạ của nhà máy có thể bị phát tán ngoài nếu xảy ra một trong 3 tình huống: Lò phản ứng bị tấn công trực tiếp, bể chứa nhiên liệu đã qua sử dụng bị hư hại, hoặc nhà máy mất điện và không còn hệ thống dự phòng để làm mát lò phản ứng.

IAEA cho biết nếu bị tấn công, không phải các cơ sở làm giàu uranium, mà chính nhà máy điện hạt nhân Bushehr là nơi có thể gây ra nhiều nguy cơ nghiêm trọng nhất, do đây là nhà máy đang hoạt động và chứa lượng lớn vật liệu hạt nhân.

Hiện tại, IAEA xác nhận chưa ghi nhận tình trạng rò rỉ phóng xạ hay hư hại nghiêm trọng đối với các lò phản ứng đang vận hành. Bất chấp hỏa lực bủa vây, các nhà máy điện hạt nhân của Iran vẫn duy trì trạng thái hoạt động bình thường.

Người mẹ đau đớn bên thi thể con trai là nhân viên y tế tử nạn trong đòn tập kích của Israel tại Nabatieh, Lebanon ngày 25/3/2026. Vụ việc xảy ra giữa lúc xung đột Israel-Hezbollah và cuộc chiến tổng lực với Iran đang leo thang dữ dội. Ảnh: Reuters.

Tàu sân bay USS George H.W. Bush sắp tham chiến

Theo CNN, tàu sân bay USS George H.W. Bush sắp được triển khai tới Trung Đông để sẵn sàng tham gia vào cuộc xung đột đang diễn ra tại Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã cân nhắc một số lựa chọn quân sự có thể làm leo thang xung đột, đồng thời ông vẫn theo đuổi các cuộc đàm phán ngoại giao với Iran. Tuy nhiên, tình trạng của các cuộc đàm phán này vẫn chưa rõ ràng.

Tàu sân bay USS George H.W. Bush. Ảnh: US Navy

Giao tranh ác liệt, dân thường Iran và Israel cùng thương vong

Về phía Iran, theo một quan chức an ninh cấp tỉnh được truyền thông nhà nước Iran dẫn lời, các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào tỉnh Kermanshah ở miền Tây Iran đã khiến ít nhất 20 người thiệt mạng, đồng thời làm hàng chục người khác bị thương trong ngày 27/3.

Hãng tin nhà nước Tasnim của Iran cho biết các cuộc không kích của Israel đã “nhắm vào các khu dân cư” tại 3 địa điểm trong tỉnh. Những người thiệt mạng bao gồm cả trẻ em và phụ nữ, trong đó có một phụ nữ đang mang thai.

Khi được yêu cầu bình luận về thông tin này, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) nói với CNN rằng họ “không biết về bất kỳ cuộc không kích nào như vậy”. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cũng không đưa ra bình luận.

Về phía Israel, cơ quan dịch vụ khẩn cấp quốc gia (MDA) cho biết ít nhất một người thiệt mạng và 4 người khác bị thương sau một cuộc tấn công bằng bom chùm tại Tel Aviv.

Bom chùm đã gây ra thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống phòng không của Israel trong những tuần gần đây. Loại vũ khí này có tính sát thương trên diện rộng, mỗi đầu đạn có thể chứa tới 80 bom nhỏ và phân tán trên khu vực rộng lớn.

Việc sử dụng loại vũ khí này nhằm vào khu vực có dân cư bị cấm theo luật pháp quốc tế. Một quan chức quân đội Israel trước đó nói với CNN rằng khoảng một nửa số tên lửa đạn đạo Iran phóng vào Israel trong cuộc chiến này mang bom chùm.

Ông Trump: “Chiến sự Iran chưa kết thúc, còn 3.554 mục tiêu”

Trong bài phát biểu tại một sự kiện ở Miami, bang Florida, Mỹ, ngày 27/3, Tổng thống Trump nói: “Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Nhưng nó phải được kết thúc”.

Ông Trump cho biết Mỹ vẫn còn “3.554 mục tiêu nữa” để tấn công tại Iran. “Việc đó sẽ được hoàn thành khá nhanh”, ông Trump nói. Tổng thống Mỹ nhận định Iran từng là một quốc gia mạnh, nhưng “giờ không còn mạnh nữa”.

“Họ chưa từng được thấy điều gì tương tự như thế này”, ông Trump bình luận. Trước đó, ông Trump từng nhiều lần tuyên bố Mỹ đã giành chiến thắng trước Iran.

Lần gần đây nhất là vào ngày 24/3 tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng, ông Trump nói: “Tôi không thích phải nói ra điều này nhưng chúng ta đã thắng, bởi vì cuộc chiến này đã xác định được bên chiến thắng rồi, bên duy nhất muốn kéo dài nó là truyền thông tin giả”.

Lực lượng Houthi cảnh báo tham chiến

Ông Mohammed Mansour, lãnh đạo cấp cao của lực lượng Houthi, nói với CNN rằng lực lượng này sẵn sàng tham gia chiến sự để ủng hộ Iran, nếu Mỹ và Israel tiếp tục leo thang tấn công.

Eo biển Bab al-Mandab nằm ngay gần eo biển Hormuz, Iran cũng đã phát cảnh báo phong tỏa thêm eo biển Bab al-Mandab nếu xung đột tiếp tục leo thang. Ảnh: FT.

Trước đây, lực lượng Houthi từng làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Bab al-Mandab bằng cách tấn công các tàu thương mại tại đi qua eo biển này, gây hỗn loạn hoạt động vận tải hàng hải. Dù vậy, cho tới giờ Houthi vẫn chưa chính thức tham gia chiến sự để hỗ trợ Iran.

“Chúng tôi có trách nhiệm tôn giáo, đạo đức và nhân đạo phải hỗ trợ Iran”, ông Mohammed Mansour nói trong tuyên bố gửi cho CNN.

Ông Mansour cho biết thời điểm Houthi hành động sẽ phụ thuộc vào “đánh giá của lực lượng vũ trang”, cũng như tham vấn với Tehran và các lực lượng đồng minh.

“Nếu Washington và các đồng minh nhanh chóng leo thang chống lại Iran, Houthi sẽ hành động sớm. Hậu quả sẽ do những kẻ xâm lược, cùng các bên đồng lõa và im lặng, phải gánh chịu”, ông Mansour nói, đồng thời cho biết sẽ ưu tiên việc đóng cửa eo biển Bab al-Mandab ngoài khơi Yemen để tạo nên điểm nghẽn kết nối Biển Đỏ với các tuyến hàng hải toàn cầu.

Ông Trump lý giải tại sao không gọi xung đột ở Iran là chiến tranh

Ông Trump phát biểu tại một sự kiện của giới đầu tư tại Miami, bang Florida, Mỹ, ngày 27/3. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong phát biểu ngày 27/3 rằng có lý do pháp lý khiến ông gọi những gì đang diễn ra ở Iran là “xung đột quân sự” thay vì dùng từ “chiến tranh”. “Họ gọi đó là chiến tranh. Tôi gọi đó là xung đột quân sự, có lý do pháp lý cho điều đó”, Tổng thống Mỹ nói.

Trước đây, ông Trump từng có những sử dụng từ chiến tranh để mô tả tình hình ở Iran. Tuy nhiên, phát biểu trong ngày 27/3 nhấn mạnh đến tính pháp lý của từ chiến tranh nếu Tổng thống Mỹ muốn sử dụng từ đó một cách chính thức. Muốn sử dụng từ chiến tranh một cách thực sự chính xác, ông Trump buộc phải nhận được sự cho phép phát động chiến tranh từ Quốc hội Mỹ.

Theo CNN, năm 1973, các nhà lập pháp Mỹ đã thông qua Đạo luật Quyền lực Chiến tranh. Đạo luật này yêu cầu Tổng thống phải rút lực lượng Mỹ về nước trong vòng 60 ngày, sau khi báo cáo về một hoạt động quân sự mới với Quốc hội, trừ khi Quốc hội Mỹ quyết định tuyên chiến hoặc cho phép sử dụng vũ lực lâu hơn.

Tổng thống chỉ có quyền gia hạn thêm một lần, để sử dụng lực lượng quân đội Mỹ trong vòng 30 ngày nữa. Ông Trump cho biết chiến dịch tại Iran có thể kết thúc trong vòng 5 tuần, vẫn nằm trong ngưỡng 60 ngày mà đạo luật quy định.

Chiến dịch tại Iran là hoạt động quân sự quy mô lớn nhất của quân đội Mỹ được tiến hành mà không có sự cho phép sử dụng vũ lực từ Quốc hội Mỹ.

Tổng thống Mỹ dọa cắt tài trợ cho NATO

Ngày 27/3 theo giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ có thể sẽ cắt giảm ngân sách dành cho NATO, sau khi một số quốc gia châu Âu từ chối yêu cầu của ông trong việc hỗ trợ Mỹ tham chiến tại Iran.

“Tôi nghĩ NATO đã phạm một sai lầm rất lớn khi không có mặt ở đó. Cắt giảm ngân sách chi cho NATO sẽ mang lại rất nhiều tiền cho Mỹ, vì chúng tôi chi hàng trăm tỷ USD mỗi năm cho NATO. Hàng trăm tỷ để bảo vệ họ, chúng tôi luôn ở đó vì họ, nhưng giờ đây, dựa trên hành động của họ, tôi đoán chúng tôi không cần phải làm như vậy nữa”, ông Trump nói.

Trước đó, tổng thống Mỹ đã yêu cầu các nước đồng minh điều tàu chiến đến để cùng mở lại eo biển Hormuz. Ông coi yêu cầu này như một phép thử về mức độ trung thành, cho rằng việc triển khai tàu hải quân sẽ chỉ là một “nỗ lực rất nhỏ” đối với các quốc gia là đồng minh của Mỹ.

“Tại sao chúng ta phải có mặt vì họ, nếu họ không có mặt vì chúng ta?”, ông Trump phát biểu tại sự kiện của giới đầu tư tổ chức ở Miami, bang Florida (Mỹ).

Israel thề tấn công Iran không giới hạn

Phát đi thông điệp đanh thép trong video mới nhất, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz khẳng định chiến dịch tại Iran sẽ bước vào giai đoạn "leo thang và mở rộng" do Tehran phớt lờ các cảnh báo ngừng nã tên lửa.

Dù không nêu chi tiết quy mô, ông Katz nhấn mạnh mục tiêu của IDF là xóa sổ năng lực chiến lược và truy quét giới lãnh đạo đối phương. Động thái này diễn ra ngay sau khi Israel xác nhận đã tiêu diệt Tư lệnh Hải quân IRGC vào thứ Năm, đánh dấu bước ngoặt mới sau 4 tuần không kích liên tục.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran cảnh báo Washington về cái giá của việc đưa quân bộ chiến. Dù Nhà Trắng phủ nhận, CNN tiết lộ Lầu Năm Góc đã hoàn tất kịch bản đổ quân cho giai đoạn mới.

Đến nay, Iran cho biết hơn 1.900 người chết và 20.000 người bị thương. Liên Hợp Quốc báo động "thảm họa nhân đạo" khi hơn1 triệu người mất nhà cửa và ít nhất 1.116 người thiệt mạng dưới bom đạn Israel. Đứt gãy chuỗi cung ứng từ Hormuz đang đẩy các quốc gia nghèo tại châu Phi vào nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng do chi phí vận tải tăng vọt.

Iran lập ‘trạm thu phí’ tại Eo biển Hormuz

Iran đang thiết lập một hệ thống phê duyệt cho tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz, khẳng định thực thi chủ quyền đối với khu vực này.

Truyền thông Iran ngày 26/3 đưa tin quốc hội Iran đang hoàn thiện dự luật thu phí tàu thuyền qua Eo biển Hormuz với lý do chi trả cho hoạt động bảo đảm an ninh. Nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi khẳng định việc thu phí tại một hành lang vận tải biển chiến lược như vậy là "hoàn toàn bình thường".

Về mặt pháp lý, Iran so sánh việc này với phí sử dụng Kênh đào Suez. Tuy nhiên, giới chuyên gia phản bác vì Suez là nội thủy của Ai Cập, còn Hormuz phải tuân thủ quy định UNCLOS về "quyền đi qua không gây hại".

Việc cả Mỹ và Iran đều chưa tham gia UNCLOS khiến tương lai của tuyến hàng hải huyết mạch này trở nên bất định và rủi ro cho thương mại toàn cầu.

Hôm qua, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi công bố danh sách 5 quốc gia “thân thiện” được phép tiếp tục vận chuyển thương mại qua Eo biển Hormuz, gồm: Ấn Độ, Trung Quốc, Nga, Iraq và Pakistan.

Mỹ lần đầu triển khai xuồng không người lái chống Iran

Lầu Năm Góc vừa xác nhận việc triển khai xuồng cao tốc không người lái (drone biển) trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng chống lại Iran. Đây là lần đầu tiên Mỹ chính thức sử dụng công nghệ này trong xung đột thực tế, theo Reuters.

Một xuồng trinh sát tự hành toàn cầu của Hải quân Mỹ diễn tập tại Charleston, South Carolina, ngày 17/04/2025. Ảnh: Reuters.

Tim Hawkins, người phát ngôn của Lầu Năm Góc thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm, cho biết Phương tiện trinh sát Tự hành Toàn cầu (GARC) là xuồng không người lái, dài 5 mét, do công ty BlackSea chế tạo.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đội tàu này đã thực hiện tuần tra hơn 2.200 hải lý với 450 giờ vận hành thành công. Dù có khả năng thực hiện các cuộc tấn công cảm tử - tương tự cách Ukraine gây thiệt hại cho hạm đội Nga - hiện Mỹ mới chỉ sử dụng GARC cho mục đích giám sát và tuần tra bảo vệ các tàu dầu.

UAE thúc đẩy lực lượng quốc tế mở lại eo biển Hormuz

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang thành lập "Lực lượng An ninh Hormuz" đa quốc gia nhằm khai thông tuyến hàng hải huyết mạch. Abu Dhabi sẵn sàng triển khai hải quân và phối hợp với Bahrain soạn thảo nghị quyết Hội đồng Bảo an LHQ để tạo cơ sở pháp lý.

Tổng thống Donald Trump tham dự lễ đón tiếp tại Doha, Qatar vào tháng 5/2025. Ảnh: Reuters.

Lập trường cứng rắn này được đưa ra khi UAE gánh chịu thiệt hại nặng từ đòn trả đũa của Iran trong xung đột Mỹ-Israel. Bộ trưởng Sultan al-Jaber nhấn mạnh Iran đang "lấy Hormuz làm con tin", bóp nghẹt chuỗi cung ứng và đẩy giá hàng hóa toàn cầu tăng cao.

Dù vậy, nội bộ vùng Vịnh đang chia rẽ sâu sắc. Trong khi UAE và Bahrain quyết liệt ủng hộ giải pháp quân sự, Saudi Arabia lại do dự giữa việc ủng hộ Washington và thúc đẩy đàm phán vì lo ngại Mỹ rút quân đột ngột. Ngược lại, Oman phản đối chiến tranh và chủ động tìm kiếm thỏa thuận an toàn riêng với Tehran.

Nhằm giảm phụ thuộc vào Hormuz, các nước khu vực đang đẩy nhanh xây dựng đường ống dầu khí và đường sắt qua Oman hoặc Địa Trung Hải. Việc Iran duy trì kiểm soát eo biển hiện là mối đe dọa sinh tồn đối với tham vọng kinh tế dài hạn của toàn vùng Vịnh.