 |
| Khói bốc lên sau các cuộc không kích của Israel nhằm vào khu vực ngoại ô phía nam Beirut (Lebanon) ngày 2/3. Ảnh: Reuters |
Hàng loạt tiếng nổ lớn làm rung chuyển các tòa nhà và khiến cửa kính vỡ tung. Tiếng máy bay chiến đấu bay thấp trên bầu trời được ghi nhận khi Israel triển khai loạt đòn đáp trả sau các vụ phóng tên lửa qua biên giới của lực lượng Hezbollah, theo AP.
Israel thông báo họ đang tấn công Hezbollah trên khắp lãnh thổ Lebanon nhằm đáp trả vụ tập kích bằng rocket và máy bay không người lái của lực lượng này trước đó.
Trước đó, phong trào vũ trang Hezbollah tại Lebanon tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ quân sự của Israel ở Haifa, để trả đũa vụ ám sát lãnh đạo tối cao Iran Khamenei, đồng thời “bảo vệ Lebanon và người dân trước các hành động gây hấn lặp đi lặp lại của Israel”.
Trong tuyên bố, Hezbollah khẳng định việc Israel tiếp tục tấn công và ám sát các thủ lĩnh, thành viên và dân thường của lực lượng này “cho phép phong trào thực hiện quyền tự vệ và đáp trả vào thời điểm, địa điểm phù hợp”.
Nhóm này cũng nhấn mạnh Israel “không thể kéo dài cuộc tấn công suốt 15 tháng qua mà không phải đối mặt với phản ứng răn đe nhằm buộc chấm dứt hành động quân sự và rút khỏi các vùng lãnh thổ Lebanon bị chiếm đóng”.
Thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem nói nhóm sẽ không rời bỏ “lĩnh vực danh dự và kháng chiến” và tiếp tục đối đầu với “hành động gây hấn", đồng thời kêu gọi tổ chức các buổi tưởng niệm và hoạt động ủng hộ Iran trong khu vực ảnh hưởng của họ tại Lebanon.
Trong ngày thứ ba của cuộc xung đột, các cuộc không kích tiếp tục lan rộng khắp khu vực Trung Đông. Ở Beirut (Liban), các đòn tấn công vào khu vực phía nam thành phố rạng sáng 2/3 khiến nhiều người dân hoảng sợ rời khỏi nhà.
Một cư dân tên Sally Hijazi cho biết cô tỉnh giấc vì tiếng nổ, vội bế con gái 4 tuổi chạy khỏi căn hộ ở khu Dahiya cùng chồng. “Chúng tôi không biết phải đi đâu. Tôi rất sợ”, cô nói.
Thủ tướng Liban Nawaf Salam lên án các vụ phóng tên lửa từ Liban sang Israel là “vô trách nhiệm”, cảnh báo hành động này có thể kéo đất nước vào một cuộc xung đột mới.
Tại Iran, hình ảnh và video được xác minh cho thấy cửa sổ của Tòa án Cách mạng ở Tehran bị thổi tung, khói đen bốc lên dày đặc từ khu vực xung quanh sau các cuộc không kích. Chưa rõ tòa án này có phải là mục tiêu trực tiếp hay chỉ bị ảnh hưởng bởi vụ tấn công vào một tòa nhà chính phủ gần đó.
TT Trump: Xung đột Iran có thể sẽ kéo dài 4 tuần
Trong đoạn video đăng trên nền tảng Truth Social, ông Trump xác nhận đã có ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và thừa nhận khả năng thương vong phía Mỹ có thể còn gia tăng.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/3. Ảnh: Reuters |
Phát biểu với đài NBC News sau khi Lầu Năm Góc thông báo ba quân nhân Mỹ (chưa công bố danh tính) thiệt mạng và năm người khác bị thương nặng trong các đợt không kích Iran, ông Trump nói: “Chúng ta có ba người đã ngã xuống và có thể sẽ còn tổn thất. Nhưng xét về lâu dài, đây sẽ là một thỏa thuận lớn cho thế giới”.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, chiến dịch quân sự - vốn được cho là đã khiến lãnh tụ tối cao Iran cùng hàng chục quan chức cấp cao trong chính quyền và quân đội nước này thiệt mạng - hiện “đang vượt tiến độ”.
Ông cũng tiết lộ giới chức Mỹ và Iran “đang trao đổi”, song không cung cấp thêm chi tiết.
“Các hoạt động tác chiến hiện vẫn được triển khai toàn lực và sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được tất cả mục tiêu đề ra. Chúng tôi có những mục tiêu rất mạnh mẽ,” ông Trump nhấn mạnh, nhưng không nêu cụ thể đó là những mục tiêu nào.
Trước đó, trong cuộc trả lời phỏng vấn báo Daily Mail ngày 1/3, ông Trump cho rằng xung đột với Iran có thể kéo dài tới bốn tuần.
Tiết lộ vị trí của ông Khamenei khi bị không kích
Dựa trên phân tích ảnh vệ tinh của New York Times, một số công trình bị phá hủy trong đợt không kích hôm 28/2 nhằm vào khu phức hợp của lãnh tụ tối cao Iran tại Tehran mới được xây dựng trong vài tháng gần đây, sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Mỹ và Israel với Iran hồi năm ngoái.
 |
| Hình ảnh tại khu phức hợp mà Lãnh tụ Tối cao Iran cùng các quan chức ẩn náu. Có những công trình mới được xây so với trước tháng 9/2025. Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã không kích vào khu phức hợp. Ảnh: NYT |
Các hình ảnh vệ tinh cho thấy những mái nhà và hạng mục xây mới kết nối các tòa nhà hiện hữu bên trong Beit Rahbari, hay còn gọi là “Nhà Lãnh đạo” - nơi lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong đợt tấn công.
Chính các cấu trúc mới này nằm trong số những phần bị hư hại nặng nề sau vụ không kích. Khu phức hợp an ninh cao nằm ở trung tâm thủ đô Tehran vừa là nơi ở chính thức, vừa là trụ sở hành chính.
 |
| Bên trong khu phức hợp mà Lãnh tụ Tối cao và các quan chức Iran ẩn náu. Ảnh: NYT |
Tại đây, ông Khamenei thường xuyên tiếp đón các quan chức cấp cao và chỉ huy quân sự trong các cuộc họp định kỳ hằng tuần. Mục đích của các hạng mục xây dựng mới chưa được làm rõ.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định những mái che và cấu trúc bổ sung gần đây tại một số địa điểm nhạy cảm khác của Iran có thể nhằm tăng cường bảo vệ hoặc che giấu các hoạt động bên trong.
Theo các nguồn thạo tin về chiến dịch, vào thời điểm xảy ra không kích, nhiều quan chức an ninh quốc gia cấp cao của Iran có mặt trong một tòa nhà thuộc khu phức hợp, trong khi ông Khamenei ở một tòa nhà khác gần đó.
Giá dầu tăng 13%, thị trường châu Á giảm điểm
Thị trường châu Á giảm điểm trong phiên sáng 2/3 khi nhà đầu tư lo ngại các cuộc tấn công nhằm vào Iran có thể làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và chuỗi logistics toàn cầu.
Tại Tokyo, chỉ số Topix giảm hơn 1%, trong khi chỉ số Taiex của Đài Loan mở cửa giảm khoảng 2%. Hợp đồng tương lai cũng cho thấy thị trường chứng khoán Mỹ nhiều khả năng đi xuống khi phiên giao dịch bắt đầu.
Giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu, đã bị đình trệ do xung đột, theo các công ty vận tải và hãng tin bán chính thức Tasnim. Tập đoàn vận tải Maersk cho biết cũng đã tạm dừng một số tuyến tàu qua Biển Đỏ, cách khu vực này hàng trăm km về phía tây.
Giá dầu Brent đã tăng khoảng 13% lên 80 USD/thùng trong giao dịch ngoài thị trường vào ngày 1/3, sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran khiến xung đột Trung Đông bùng phát trở lại.
Các nhà phân tích cảnh báo giá dầu có thể tăng lên 100 USD/thùng nếu căng thẳng kéo dài, đặc biệt trong trường hợp tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Đây là tuyến đường vận chuyển hơn 20% nguồn cung dầu toàn cầu, và nhiều công ty vận tải cùng tập đoàn năng lượng đã tạm dừng tàu chở dầu và khí đốt đi qua khu vực này.
Trong bối cảnh đó, OPEC+ đã nhất trí tăng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày từ tháng 4 nhằm giảm áp lực thị trường, song mức tăng này chỉ tương đương chưa đến 0,2% nhu cầu dầu toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa hoàn toàn, nguồn cung dầu thế giới có thể giảm 8-10 triệu thùng/ngày. Một số quốc gia châu Á và các nhà máy lọc dầu đang bắt đầu đánh giá lại dự trữ và tìm nguồn thay thế, trong đó có khả năng tăng nhập khẩu dầu từ Nga để bù đắp nguồn cung Trung Đông.
Iran mất thêm 7 chỉ huy
Giới chức Iran ngày 2/3 tiếp tục công bố danh tính các sĩ quan cấp cao thiệt mạng trong loạt tập kích do Mỹ và Israel tiến hành, nâng tổng số lãnh đạo quân sự được xác nhận tử vong lên thêm 7 người.
    |
Người dân Iran thương tiếc và xuống đường tưởng niệm Lãnh tụ Tối cao ngày 1/3. Ảnh: NYT |
Theo thông báo, những người thiệt mạng gồm: Chánh Văn phòng Tổng tư lệnh tối cao Mohammad Shirazi cùng cấp phó Akbar Ebrahimzadeh; lãnh đạo Cục Tác chiến thuộc Bộ Tổng tham mưu Bahram Hosseini Motlagh; Phó Cục trưởng Cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu Saleh Asadi; Phó Cục trưởng Cục Hậu cần và Bảo đảm Kỹ thuật Mohsen Darreh Baghi; lãnh đạo Cục Tình báo Cảnh sát quốc gia Gholamreza Rezaeian và lãnh đạo Cục Hậu cần Hassan Ali Tajik.
Nổ liên tiếp tại căn cứ Mỹ ở Iraq
Hàng loạt tiếng nổ đã làm rung chuyển khu vực quanh căn cứ quân sự Mỹ tại Erbil, Iraq, kèm theo cột khói lớn bốc lên từ bên trong. Một số nguồn tin nhận định đây có thể là đòn tập kích đường không trực tiếp nhằm vào các cơ sở trong căn cứ.
Vụ việc xảy ra ít lâu sau khi nhóm vũ trang Shiite Iraq Seraya Evliya ed-Dem tuyên bố nhận trách nhiệm về cuộc tấn công bằng máy bay không người lái cảm tử nhằm vào mục tiêu Mỹ trong khu vực. Press TV của Iran sau đó cũng cho biết căn cứ ở Erbil bị tập kích bằng UAV và tên lửa.
 |
| Lửa bốc lên gần sân bay Erbil, miền bắc Iraq ngày 2/3. Ảnh: Reuters. |
Sau sự cố, lực lượng an ninh siết chặt kiểm soát xung quanh căn cứ, đồng thời ghi nhận trực thăng và máy bay không người lái của liên minh quốc tế tăng cường hoạt động trên bầu trời Erbil. Hiện liên minh chưa công bố thông tin về thiệt hại hay khả năng có thương vong đối với binh sĩ Mỹ.
Cùng với đó, các vụ nổ mạnh đã làm rung chuyển căn cứ Victoria của Mỹ, nằm gần sân bay quốc tế Baghdad (Iraq). Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội và được Al Jazeera xác minh cho thấy những cột khói dày đặc bốc lên từ bên trong khu căn cứ.
Truyền thông Iraq dẫn các nguồn an ninh cho biết có hai máy bay không người lái (UAV) nhằm vào mục tiêu này, trong đó một chiếc rơi xuống bên trong căn cứ, chiếc còn lại bị bắn hạ.
Mỹ chuẩn bị cho nhiều kịch bản trả đũa từ Iran
Giới chức Mỹ đang xây dựng các phương án ứng phó trong trường hợp Iran mở rộng trả đũa, không chỉ bằng tên lửa mà còn có thể tiến hành các vụ tấn công liều chết hoặc sử dụng thiết bị nổ tự chế gắn trên phương tiện (VBIED) nhằm vào cơ sở và nhân sự Mỹ ở nước ngoài.
Nguồn tin nói với CNN cho biết những khu vực được đánh giá rủi ro cao gồm Tel Aviv, Jerusalem và Qatar. Trước nguy cơ leo thang, Washington đã siết chặt an ninh tại nhiều trụ sở cơ quan liên bang và các địa điểm trọng yếu trong nước có thể trở thành mục tiêu đáp trả liên quan đến chiến dịch quân sự Mỹ - Israel nhằm vào Iran.
Cùng lúc, FBI yêu cầu tăng cường giám sát các cá nhân thuộc diện theo dõi tại Mỹ để phòng ngừa nguy cơ bị kích hoạt sau các đợt không kích. Tuy nhiên, giới chức nhấn mạnh đây là biện pháp an ninh thường lệ và hiện chưa ghi nhận mối đe dọa cụ thể. Công tác bảo vệ Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng được tăng cường cả trong và ngoài lãnh thổ Mỹ.
Mỹ xác nhận 3 binh sĩ thiệt mạng tại Kuwait
Mỹ và Israel đã mở ngày tấn công thứ hai với các đợt không kích và oanh tạc dữ dội nhằm vào Iran, đánh trúng hơn 2.000 mục tiêu, trong khi Iran phóng loạt đòn đáp trả vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư. Một vụ tấn công đã khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại một căn cứ ở Kuwait.
Tổng thống Donald Trump bày tỏ chia buồn trước cái chết của các binh sĩ Mỹ và dự đoán sẽ còn thêm thương vong trong những ngày tới. “Đáng buồn là có thể sẽ còn nhiều người thiệt mạng trước khi mọi thứ kết thúc”, ông nói. “Đó là thực tế. Có lẽ sẽ còn nữa”.
Lãnh đạo mới của Iran muốn đối thoại
Trong ngày 28/2, chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng tên lửa của Israel dựa trên thông tin tình báo từ Mỹ. Ngày 1/3, ông Trump tiếp tục kêu gọi người dân Iran giành lại quyền kiểm soát chính phủ.
Tuy nhiên, trong bối cảnh lo ngại xung đột có thể leo thang thành một cuộc chiến rộng lớn không có lối thoát rõ ràng, ông Trump cũng cho biết ban lãnh đạo mới của Iran đã gửi tín hiệu muốn đối thoại với ông và ông sẵn sàng trao đổi. Chính phủ Iran chưa phản hồi công khai về tuyên bố này.
Ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Kuwait, chưa được công bố danh tính, là những người Mỹ đầu tiên thiệt mạng trong cuộc chiến với Iran. Theo các báo cáo chính thức được New York Times tổng hợp, ít nhất 9 người đã thiệt mạng tại Israel, trong khi các cuộc tấn công ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Kuwait, Qatar, Bahrain và Oman khiến ít nhất 4 người thiệt mạng.
Quân đội Israel cho biết không quân nước này tiếp tục oanh tạc “trái tim của Tehran”, thủ đô Iran. Các mục tiêu bị tấn công gồm bệ phóng tên lửa, hệ thống phòng không, trung tâm chỉ huy, trụ sở chính phủ và các bệ phóng tên lửa khác.
Một quan chức Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết Mỹ cũng tiếp tục các đợt tấn công nhằm vào chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và tìm cách vô hiệu hóa hải quân nước này.
Máy bay ném bom tàng hình của Mỹ, mang bom nặng khoảng 900 kg, đã đánh trúng các cơ sở tên lửa được gia cố kiên cố của Iran. Quân đội Mỹ cho biết các đợt tấn công đã phá hủy trụ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và đánh chìm ít nhất một tàu chiến.
Quan chức an ninh quốc gia cấp cao của Iran Ali Larijani trước đó thông báo một hội đồng tạm thời sẽ điều hành đất nước cho đến khi lựa chọn được người kế nhiệm Lãnh tụ Tối cao.
Về phía Iran, các loạt tên lửa Iran liên tiếp nhắm vào Israel ngày 1/3, buộc nhiều khu vực phải trú ẩn trong hầm kiên cố. Dịch vụ cấp cứu Israel cho biết 9 người thiệt mạng và gần 30 người bị thương tại Beit Shemesh, thành phố phía tây Jerusalem, trở thành vụ thương vong nghiêm trọng nhất tại Israel kể từ khi xung đột bắt đầu.
Các cuộc tấn công của Israel cũng khiến nhiều nhân vật cấp cao khác của Iran thiệt mạng. Theo truyền thông Iran, quyền lựa chọn lãnh tụ tối cao mới thuộc về Hội đồng Chuyên gia, một cơ quan giáo sĩ bảo thủ. Trong thời gian chuyển tiếp, đất nước sẽ do tổng thống, người đứng đầu ngành tư pháp và một thành viên Hội đồng Giám hộ điều hành.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
