|
|
Hình ảnh cho thấy các xuồng cao tốc treo cờ Iran áp sát mục tiêu trên biển, trong khi binh sĩ mang theo súng tiến lên boong tàu để khống chế. Video: Truyền hình Iran. |
Thế bế tắc quân sự tại eo biển Hormuz - điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới - đang leo thang đến mức nguy hiểm. Trong khi Iran tiếp tục triển khai thủy lôi và tấn công tàu thương mại, Mỹ đã thắt chặt lệnh phong tỏa hải quân, bắt tàu Iran và đưa ra những cảnh báo quân sự đanh thép nhất kể từ khi xung đột bắt đầu.
Mệnh lệnh từ Nhà Trắng
Sau khi nhận báo cáo tình báo về các hoạt động rải thủy lôi mới của Iran, Tổng thống Trump đã phát đi lệnh "bắn và tiêu diệt" bất kỳ tàu Iran nào đang rải thủy lôi mà "không cần do dự". Động thái này đánh dấu sự chuyển đổi từ chiến lược răn đe sang tấn công trực diện nhằm bảo vệ tuyến đường hàng hải quốc tế.
Đây là đợt rải thủy lôi thứ hai của Iran. Mỹ vẫn đang nỗ lực xác định liệu các bãi thủy lôi từ đợt đầu tiên đã được dọn sạch hoàn toàn hay chưa.
Theo các nguồn tin tình báo, quân đội Mỹ đã phá hủy hơn 90% tàu rải thủy lôi cỡ lớn của Iran ngay từ đầu cuộc chiến. Tuy nhiên, Tehran đã thích nghi bằng cách sử dụng các tàu nhỏ cỡ tàu cá, khó phát hiện, mỗi tàu có thể mang từ 2 đến 4 quả thủy lôi.
Các tàu này được lắp bệ phóng tên lửa và súng máy để đánh chặn các tàu chở dầu lớn. Iran hiện còn hàng chục tàu loại này hoạt động dọc theo các kho dự trữ bí mật ở bờ biển.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định cuộc chiến Mỹ nhằm vào Iran đã gây ra sự gián đoạn cung cấp dầu lớn nhất trong lịch sử, vượt xa quy mô của các cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970. Từ hơn 100 tàu mỗi ngày trong thời bình, hiện nay lưu lượng giao thông tại eo biển đã sụp đổ xuống mức một con số trong hầu hết các ngày.
Khoảng 20% lượng dầu đường biển toàn cầu đi qua khu vực này đang bị đóng băng hoặc đe dọa nghiêm trọng.
Mỹ triển khai lực lượng quân sự kỷ lục ở Trung Đông
Sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực Trung Đông hiện đã đạt mức kỷ lục với sự gia nhập của nhóm tác chiến. Hôm nay, tàu sân bay USS George H.W. Bush đã có mặt, tăng tối đa các lựa chọn quân sự cho Nhà Trắng.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, con tàu đang hoạt động tại Ấn Độ Dương, trong khu vực trách nhiệm của CENTCOM. Hình ảnh được công bố cho thấy boong tàu dày đặc máy bay chiến đấu, phản ánh mức độ triển khai lực lượng quy mô lớn của Mỹ tại khu vực.
| |
| Tàu sân bay USS George H.W. Bush đã có mặt tại Trung Đông. Ảnh: Quân đội Mỹ. |
CENTCOM xác nhận đã chuyển hướng 33 tàu kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran bắt đầu. Mỹ đang triển khai các thiết bị lặn không người lái (underwater drones), tàu quét mìn USS Chief và USS Pioneer, kết hợp với trực thăng săn mìn chuyên dụng.
Trả lời CNN, một quan chức quốc phòng Mỹ từ chối tiết lộ lộ trình hoặc kế hoạch cụ thể của tàu Bush nhằm đảm bảo an ninh tác chiến. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định sự hiện diện của con tàu đã gửi đi một thông điệp răn đe mạnh mẽ mà chưa cần nổ súng.
"Chỉ riêng khả năng tàu sân bay thứ ba tham chiến đã gia tăng sức ép lên chính quyền Iran trước thềm các cuộc đàm phán hòa bình", ông Carl Schuster, cựu đại tá Hải quân Mỹ, nhận định.
Ông Schuster cho biết thêm: "Thông điệp phát đi là ông Trump có thể giáng những đòn mạnh hơn nếu đàm phán không tiến triển như ý muốn. Tính biểu tượng chính trị ở đây cũng quan trọng, thậm chí hơn cả hành động quân sự".
Giới chuyên gia cảnh báo rằng eo biển Hormuz là vùng nước hẹp và cực kỳ hiểm họa. Bất kỳ sai sót nào trong chiến dịch rà phá thủy lôi cũng có thể dẫn đến một cuộc đụng độ quân sự trực tiếp quy mô lớn.
Tổng thống Trump đã khẳng định sẽ "tăng mức độ hoạt động rà phá lên gấp ba lần" để khơi thông dòng chảy năng lượng, bất chấp các mối đe dọa tấn công từ phía Iran.
Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang đến ngưỡng khủng hoảng tại eo biển Hormuz, nơi các hoạt động quân sự của hai bên đang phong tỏa hành lang vận tải trọng yếu này. Trong tuần qua, Mỹ đã tiến hành đột kích hai tàu Iran và yêu cầu nhiều tàu hàng phải quay đầu. Đáp lại, Iran đẩy mạnh các hoạt động tấn công trực diện vào tàu vận tải quốc tế, biến Hormuz thành tâm điểm xung đột.
Trước đó, Tổng thống Mỹ tuyên bố rằng người Iran đang "gặp rất nhiều khó khăn để xác định ai là lãnh đạo của họ", cáo buộc rằng có sự đấu đá nội bộ giữa phe "ôn hòa" và phe "cứng rắn" tại Tehran. Ông nói thêm rằng kinh tế của Tehran đang sụp đổ do bị Mỹ phong tỏa các cảng biển.
Tehran bác bỏ cáo buộc của ông Trump về rạn nứt lãnh đạo
Việc ông Trump viện dẫn sự rạn nứt giả định này có thể nhằm mục đích biện minh cho việc kéo dài lệnh ngừng bắn, đồng thời đổ lỗi cho Iran về việc tiến trình ngoại giao bị đình trệ.
Tuy nhiên, trong những ngày qua, Tehran đã nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán - vốn dự kiến diễn ra tại Pakistan - không diễn ra do lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của nước này.
Các quan chức cấp cao Iran đồng loạt khẳng định sự đoàn kết tuyệt đối giữa chính phủ và nhân dân, bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về tình trạng đấu đá nội bộ tại Tehran.
| |
| Trước lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, Iran đe dọa đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb và rải thủy lôi tại Hormuz. Người dân Iran chật vật sinh tồn giữa cuộc chiến kéo dài. Ảnh: Reuters. |
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đã cùng Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao đăng tải thông điệp chung trên mạng xã hội X.
Thông điệp viết: "Tại Iran, không có phe cực đoan hay phe ôn hòa. Tất cả chúng tôi đều là 'người Iran' và 'người cách mạng', và với sự đoàn kết sắt đá của dân tộc và chính phủ, cùng sự phục tùng tuyệt đối đối với Lãnh đạo Tối cao của Cách mạng, chúng tôi sẽ khiến kẻ xâm lược phải hối hận về hành động của mình”.
Mohammad Reza Aref, Phó Tổng thống thứ nhất của Iran, cũng chia sẻ tuyên bố này và bổ sung thêm một ghi chú bằng tiếng Anh.
"Iran không phải là vùng đất của những rạn nứt, mà là một pháo đài của sự thống nhất", ông Aref nói. "Sự đa dạng chính trị là nền dân chủ của chúng tôi, nhưng trong những thời điểm nguy nan, chúng tôi là 'Một Bàn tay Duy nhất' dưới một lá cờ. Để bảo vệ lãnh thổ và phẩm giá của mình, chúng tôi vượt lên trên mọi nhãn mác. Chúng tôi là một linh hồn, một dân tộc".
Vào thứ Năm, ông Araghchi đã bác bỏ các cáo buộc cho rằng quân đội Iran đang bất hòa với giới lãnh đạo chính trị.
"Việc bộ máy nhà nước Iran vẫn duy trì sự thống nhất và kỷ luật chính là minh chứng cho sự thất bại trong các chiến dịch tấn công của Israel", ông viết trên X. "Ngoại giao và thực địa là hai mặt trận luôn phối hợp chặt chẽ. Dân tộc Iran đang đoàn kết hơn bao giờ hết”.
Bế tắc ngoại giao Mỹ - Iran trầm trọng khi Tổng thống Trump duy trì phong tỏa cảng biển để gây áp lực kinh tế. Ông tuyên bố Iran đã suy yếu và chỉ ký thỏa thuận nếu có lợi cho Mỹ. Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn hiện rất mong manh.
Sau khi ông thống Trump đe dọa tiêu diệt các tàu thuyền nếu Iran rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, giá dầu thế giới lập tức tăng vọt. Trong khi đó, Israel khẳng định đã sẵn sàng tái chiến và chờ "đèn xanh" từ Washington để tấn công các mục tiêu đã định, đưa Iran trở lại thời kỳ tăm tối.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này...

