Iran đóng eo biển Hormuz vì Mỹ - Israel vi phạm lệnh ngừng bắn

Ngày 9/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cáo buộc Washington vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn, đe dọa rút hoàn toàn khỏi tiến trình đàm phán do Pakistan làm trung gian, theo tờ Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: Reuters.

Ông Ghalibaf khẳng định lệnh đình chiến song phương đã trở nên phi lý khi Mỹ và đồng minh không tôn trọng các cam kết cốt lõi ngay cả trước khi đàm phán chính thức bắt đầu.

Căng thẳng bùng phát sau khi quân đội Israel tiến hành đợt không kích phối hợp lớn nhất vào Liban, nhắm tới hơn 100 mục tiêu của Hezbollah chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận có hiệu lực. Phía Iran nêu rõ ba vi phạm cụ thể:

1. Israel tiếp tục oanh tạc Liban, đi ngược lại tuyên bố ngừng bắn toàn khu vực của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif.

2. Một thiết bị bay không người lái (UAV) bị bắn hạ khi xâm nhập không phận Iran tại tỉnh Fars, vi phạm điều khoản cấm xâm phạm chủ quyền.

3. Mỹ phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran, điều khoản vốn nằm trong đề xuất 10 điểm mà Tổng thống Donald Trump từng mô tả là “cơ sở khả thi để đàm phán”.

Với việc các nền tảng chiến lược bị vi phạm công khai, Iran tuyên bố không thể chấp nhận duy trì lệnh ngừng bắn trong điều kiện hiện tại. Động thái này đang đặt nỗ lực hòa bình Trung Đông trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn.

Nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận lệnh ngừng bắn

Hãng tin Fars cho biết Tehran đã tạm dừng cho phép tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz để đáp trả đòn tấn công của Israel vào Lebanon.

Các nhân viên cứu hộ đứng giữa đống đổ nát tại hiện trường một vụ không kích của Israel nhằm vào Tyre, Lebanon, ngày 8/4. Ảnh: Reuters.

Iran cáo buộc Israel vi phạm lệnh ngừng bắn và đe dọa rút khỏi thỏa thuận nếu các đợt tấn công vào Lebanon không chấm dứt.

Kênh 12 của Israel cũng đưa tin Iran kiên quyết yêu cầu Lebanon phải là một phần của thỏa thuận. Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định các cuộc tấn công sẽ tiếp tục. Đây là đợt tấn công khốc liệt nhất lịch sử vào Lebanon, nhắm mục tiêu vào các khu dân cư, nhà thờ và cơ sở y tế.

Theo báo cáo từ giới chức Lebanon, các cuộc không kích của Israel nhắm vào mục tiêu Hezbollah đã gây tổn thất lớn về người với ít nhất 254 trường hợp tử vong và 722 người bị thương, trong đó các khu vực dân cư đông đúc tại thủ đô Beirut chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Thủ tướng Nawaf Salam kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp khẩn cấp, cáo buộc Israel phớt lờ luật pháp quốc tế và các nỗ lực hòa bình.

Cuộc chiến giữa Israel và Hezbollah leo thang mạnh mẽ từ tháng 3 sau các đợt trả đũa liên quan đến việc sát hại Lãnh tụ Tối cao Iran. Mặc dù có lệnh ngừng bắn từ tháng 11/2024, Israel vẫn duy trì các đợt tấn công hàng ngày trong suốt 17 tháng qua.

Ông Trump: Lebanon nằm ngoài thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran

Tổng thống Donald Trump xác nhận Lebanon không bao gồm trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Ông mô tả chiến dịch quân sự của Israel nhắm vào Hezbollah là một tiến trình tách biệt: "Vì Hezbollah, họ không được đưa vào thỏa thuận này. Việc đó cũng sẽ được giải quyết ổn thỏa. Không sao cả".

Tuyên bố này đối lập hoàn toàn với thông tin của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người khẳng định lệnh đình chiến bao phủ toàn bộ khu vực, bao gồm cả Lebanon.

Netanyahu "mơ hồ" về nước đi của ông Trump

Các nguồn tin từ Israel tiết lộ với CNN rằng, khi Mỹ và Iran tiến hành đàm phán ngừng bắn vào thứ Ba, Thủ tướng Benjamin Netanyahu dù nắm bắt được tiến độ thương lượng nhưng vẫn bất định về quyết định cuối cùng của Tổng thống Donald Trump.

Tại thực địa, Israel đã chuẩn bị sẵn phương án cho việc ông Trump gia hạn thời hạn chót vào phút cuối. Tuy nhiên, ba nguồn tin xác nhận quân đội Israel đồng thời ở trạng thái sẵn sàng cao độ cho kịch bản xung đột bùng nổ.

Hai nguồn tin cho biết các kế hoạch cho một chiến dịch hiệp đồng giữa Mỹ và Israel nhắm vào hạ tầng quốc gia của Iran đã được phê duyệt với các mục tiêu cụ thể.

"Tất cả nằm ở quyết định của một người duy nhất," một quan chức cấp cao Israel nói với CNN hai giờ trước khi thời hạn chót của ông Trump hết hiệu lực.

Nguồn tin lưu ý Phó Tổng thống JD Vance đã đóng vai trò "đáng kể" trong việc thúc đẩy chấm dứt xung đột khi ông đang có chuyến thăm tới Hungary.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Ảnh: Reuters.

Ông Netanyahu chỉ nhận được thông báo về quyết định của ông Trump ngay trước khi thông tin được công bố chính thức. Dù trong bài phát biểu ngày thứ Tư, ông khẳng định lệnh ngừng bắn có hiệu lực dựa trên "sự phối hợp đầy đủ với Israel", thực tế cho thấy sự hoài nghi rất lớn từ phía Tel Aviv.

Một nguồn tin am tường cho biết, ngay cả khi đàm phán tiến triển vào thứ Ba, ông Netanyahu vẫn nghi ngờ khả năng đạt được thỏa thuận. Trong các cuộc thảo luận trước đó với ông Trump, Thủ tướng Israel đã liên tục nhấn mạnh 3 yêu cầu cốt lõi:

1. Loại bỏ hoàn toàn khả năng làm giàu uranium của Iran.

2. Chấm dứt chương trình tên lửa đạn đạo.

3. Kiềm chế triệt để các lực lượng ủy nhiệm của Tehran trong khu vực.

Đáng chú ý, Israel đã tiến hành vận động hành lang xuyên đêm với phía Mỹ để đảm bảo Washington không chấp nhận yêu cầu của Iran trong việc đưa Lebanon vào phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn này.

JD Vance: 3 phiên bản "kế hoạch 10 điểm" gây nhiễu loạn đàm phán Mỹ - Iran

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận sự tồn tại của ba phiên bản đề xuất "10 điểm" khác nhau là nguyên nhân dẫn đến sự nhầm lẫn về cơ sở thực tế của các cuộc đàm phán hiện nay.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh: Reuters.

Trong phát biểu khi rời Hungary vào thứ Tư, ông Vance đã phân loại ba văn bản đang lưu hành:

• Phiên bản bị bác bỏ: Đây là đề xuất đầu tiên được trình lên Steve Witkoff và Jared Kushner. Ông Vance nhận định: "Thành thực mà nói, chúng tôi nghĩ nó có thể được viết bởi ChatGPT. Nó đã bị ném thẳng vào sọt rác và bị bác bỏ ngay lập tức".

• Cơ sở đàm phán chính thức: Phiên bản thứ hai được đánh giá là "hợp lý hơn nhiều", hình thành dựa trên quá trình trao đổi giữa Mỹ, Pakistan và Iran. Đây chính là văn bản được Tổng thống Donald Trump dẫn chiếu trong thông báo trên mạng xã hội Truth Social.

• Phiên bản yêu sách tối đa: Một phiên bản thứ ba xuất hiện trên mạng xã hội, được ông Vance mô tả là mang tính "yêu sách tối đa" và cực đoan hơn cả phiên bản đầu tiên.

Phó Tổng thống Mỹ chỉ trích giới truyền thông vì đã đưa tin về bản đề xuất mà ông gọi là do một kẻ "vô danh" tại Iran soạn thảo.

Tuy nhiên, CNN phản bác nhận định này khi khẳng định văn bản bị ông Vance chỉ trích - vốn tuyên bố Iran đã giành chiến thắng và buộcMỹ chấp nhận kế hoạch làm cơ sở thương thảo - được thu thập trực tiếp từ các quan chức chính quyền Iran và đã được truyền thông nhà nước nước này đồng loạt đăng tải.

Bộ trưởng Chiến tranh: Mỹ sẵn sàng “xóa sổ một nền văn minh”

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tại họp báo ở Lầu Năm Góc sáng 8/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Ảnh: Reuters.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington thực sự đã chuẩn bị kế hoạch tấn công nhiều mục tiêu tại Iran, bao gồm các cây cầu và các nhà máy điện, nếu thỏa thuận ngừng bắn không đạt được trong ngày 7/4.

Khi được hỏi trong cuộc họp báo về phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng “cả một nền văn minh có thể sẽ biến mất”, nếu không đạt được thỏa thuận, và liệu Mỹ có sẵn sàng thực hiện điều đó hay không, ông Hegseth nói: “Chúng tôi đã xác định mục tiêu, sẵn sàng tấn công vào hạ tầng, cầu đường và nhà máy điện. Iran hiểu rõ phạm vi năng lực của chúng tôi”.

Ông Hegseth cho rằng chính cảnh báo của ông Trump đã khiến Iran tham gia đàm phán và cuối cùng đưa đến thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.

Ông Hegseth nói tại họp báo: “Ông Trump tuyên bố: Chúng tôi có thể tước đi tất cả những gì Iran có. Khả năng xuất khẩu năng lượng của Iran có thể bị loại bỏ, quân đội Mỹ có đủ khả năng tấn công những mục tiêu này, mà không gặp trở ngại nào. Chính kiểu đe dọa đó đã khiến Iran đi đến quyết định đạt thỏa thuận ngừng bắn để tạo dư địa cho đàm phán”.

Mỹ sẵn sàng tác chiến nếu được lệnh

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, cho biết lực lượng Mỹ vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần tồn tại mong manh.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, phát biểu trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 8/4. Ảnh: Reuters.

“Cần nói rõ rằng ngừng bắn là một khoảng dừng, và lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng, nếu được lệnh nối lại các hoạt động tác chiến với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thể hiện trong những ngày qua. Chúng tôi hy vọng điều đó sẽ không xảy ra”, ông Caine nói tại cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc sáng 8/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Ông Caine cũng nhắc đến tổn thất nhân sự của quân đội Mỹ tính đến thời điểm hiện tại trong xung đột tại Iran.

“Tôi muốn bắt đầu buổi họp báo bằng việc tưởng niệm 13 thành viên của lực lượng liên quân Mỹ đã thiệt mạng trong quá trình thực hiện chiến dịch tính đến nay”, ông Caine nói. Ngay sau đó, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth khẳng định chiến sự tại Iran là “chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo” của Mỹ.

“Chúng tôi sẽ đảm bảo để Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn và cuối cùng tham gia đàm phán để đạt được thỏa thuận với Mỹ. Vì vậy, chúng tôi sẽ duy trì vị trí, sẵn sàng, cảnh giác. Như ông Caine đã nêu, binh sĩ của chúng tôi sẵn sàng phòng thủ, tấn công, tái khởi động ngay lập tức, với bất kỳ gói mục tiêu nào cần thiết để đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn”, ông Hegseth nói.

Giá dầu lao dốc xuống dưới 95 USD/thùng

Giá dầu thế giới ghi nhận mức giảm kỷ lục trong ngày vào thứ Tư sau khi lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có hiệu lực.

Thị trường kỳ vọng động thái này sẽ giúp khai thông tuyến hàng hải chiến lược qua Eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu.

Theo CNN, sự hạ nhiệt của xung đột đã dẫn đến đà bán tháo mạnh mẽ trên thị trường năng lượng: Dầu WTI (Chuẩn Mỹ): Giảm mạnh 16,41%, chốt phiên ở mức 94,41 USD/thùng. Dầu Brent (Chuẩn toàn cầu): Giảm 13,29%, đóng cửa ở mức 94,75 USD/thùng.

Đây là mức giá thấp nhất ghi nhận được kể từ ngày 11/3. Dù sụt giảm sâu, mức giá hiện tại vẫn cao hơn đáng kể so với thời điểm trước khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 27/2 (khi đó dầu WTI ở mức 67 USD và Brent ở mức 73 USD). Có thời điểm giá dầu Mỹ đã lao dốc tới 19%, chạm mốc 91,03 USD/thùng.

Đà giảm đã chững lại vào cuối phiên do sự hoài nghi của các nhà đầu tư về tính bền vững của lệnh ngừng bắn. Thị trường vẫn đang theo dõi sát sao liệu các tàu chở dầu có thực sự được lưu thông an toàn qua Eo biển Hormuz hay không.

Tổng thống Trump nêu loạt đề xuất mới với Iran

Mỹ và Iran phối hợp loại bỏ uranium và đề xuất cùng hợp tác quản lý eo biển Hormuz, mở đường chấm dứt cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Ngày 8/4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ phối hợp với Iran để khai quật và loại bỏ uranium làm giàu bị chôn vùi sau các đợt không kích năm ngoái. Ông khẳng định Tehran đã đồng ý ngừng làm giàu uranium, một điều kiện then chốt mà trước đó quốc gia này luôn bác bỏ.

Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Theo ông Trump, Washington sẽ giám sát chặt chẽ quá trình xử lý "bụi hạt nhân" thông qua Lực lượng Không gian tại các mục tiêu từng bị máy bay B-2 tấn công.

RT cho biết Tổng thống Mỹ xác nhận Iran đã chấp thuận nhiều điều khoản trong kế hoạch 15 điểm của Washington, mở đường cho việc thảo luận nới lỏng trừng phạt và giảm thuế. Tuy nhiên, ông đưa ra cảnh báo đanh thép: bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí cho Iran sẽ ngay lập tức chịu mức thuế 50% lên toàn bộ hàng hóa bán vào Mỹ mà không có ngoại lệ.

Về an ninh hàng hải, ông Trump đề xuất cùng hợp tác với Iran để quản lý eo biển Hormuz. Dù Tehran tuyên bố "giành chiến thắng" và khẳng định duy trì quyền kiểm soát eo biển, ông Trump cho rằng Mỹ đã vượt mục tiêu quân sự và đang tiến gần đến hòa bình lâu dài. Lệnh ngừng bắn 14 ngày hiện là phép thử quan trọng khi IAEA ước tính Iran vẫn sở hữu 441kg uranium làm giàu mức 60%.

Việt Nam hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn Mỹ và Iran

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng - Ảnh: TTXVN

Trước việc Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, ngày 8/4, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:

“Việt Nam hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được ngày 7/4/2026 giữa Mỹ và Iran, bước tiến quan trọng nhằm giảm căng thẳng, tiến tới khôi phục lại hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn ở khu vực Trung Đông.

Việt Nam kêu gọi các bên tiếp tục kiềm chế, hành động trách nhiệm, không làm phức tạp tình hình; tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia; bảo đảm an ninh, an toàn cho dân thường, các cơ sở hạ tầng dân sự cũng như an toàn và tự do giao thông hàng hải ở khu vực; tích cực đối thoại tìm kiếm giải pháp hòa bình bền vững cho các bất đồng trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, vì lợi ích của các bên, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới”.

Ông Trump: Lebanon nằm ngoài thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran

Tổng thống Donald Trump xác nhận Lebanon không bao gồm trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Ông mô tả chiến dịch quân sự của Israel nhắm vào Hezbollah là một tiến trình tách biệt: "Vì Hezbollah, họ không được đưa vào thỏa thuận này. Việc đó cũng sẽ được giải quyết ổn thỏa. Không sao cả".

Tuyên bố này đối lập hoàn toàn với thông tin của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người khẳng định lệnh đình chiến bao phủ toàn bộ khu vực, bao gồm cả Lebanon.

Kênh 12 của Israel cũng đưa tin Iran kiên quyết yêu cầu Lebanon phải là một phần của thỏa thuận. Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định các cuộc tấn công sẽ tiếp tục.

Iran mở cửa eo biển Hormuz "một cách hạn chế và có kiểm soát"

Trước thềm vòng đàm phán cấp cao tại Islamabad, Iran đã phát đi tín hiệu hạ nhiệt chiến thuật khi tuyên bố sẵn sàng mở cửa eo biển Hormuz “một cách hạn chế và có kiểm soát”.

Tuy nhiên, Tehran khẳng định duy trì sự kiểm soát quân sự tuyệt đối đối với tuyến hàng hải chiếm 20% sản lượng dầu toàn cầu này. Mọi tàu thuyền lưu thông bắt buộc phải phối hợp trực tiếp với quân đội Iran.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi thậm chí đề xuất thiết lập "cơ chế quản lý mới", nỗ lực nhằm chính thức hóa vai trò của Iran trong việc điều tiết dòng chảy năng lượng thế giới.

Dù phát đi tín hiệu hòa hoãn, Iran vẫn duy trì thái độ cảnh báo: sẵn sàng tái giao tranh nếu tiến trình đàm phán không đáp ứng được các lợi ích cốt lõi của họ.