
Những địa danh, nhân vật và tác phẩm quen thuộc trong văn học Việt Nam đang trở thành chất liệu để xây dựng các chương trình du lịch trải nghiệm. Thay vì chỉ đọc sách hay nghe thuyết minh, du khách có cơ hội khám phá không gian gắn với nhà văn, hóa thân thành nhân vật hoặc tìm hiểu những câu chuyện phía sau tác phẩm.
Tại miền Bắc, một số đơn vị đã phát triển các hành trình kết hợp văn học với lịch sử, văn hóa, ẩm thực và công nghệ trình diễn, từ tour tham quan bảo tàng kéo dài 90 phút đến những chuyến đi một hoặc hai ngày về quê hương các tác giả nổi tiếng.
Tuy nhiên, du lịch văn học vẫn là loại hình còn khá mới mẻ, số lượng sản phẩm chuyên biệt chưa nhiều. Đặc biệt, những tour dài ngày, kết hợp lưu trú gặp không ít trở ngại về cơ sở vật chất, chi phí vận hành và khả năng kết nối các điểm đến. Một số chương trình dù có ý tưởng độc đáo, từng thu hút du khách nhưng vẫn khó duy trì thường xuyên.
Tour văn học “Chữ Tâm - Chữ Tài”
- Đơn vị tổ chức: Bảo tàng Văn học Việt Nam phối hợp Công ty Du lịch Bền vững Việt Nam (Vietnam S.T.I.D)
- Địa điểm: Bảo tàng Văn học Việt Nam, ngõ 275 Âu Cơ, Hà Nội.
- Thời lượng: Khoảng 90 phút.
- Hình thức: Hiện đơn vị nhận khách theo đoàn, tạm chưa tổ chức ghép khách lẻ.

Ra mắt vào tháng 12/2022, “Chữ Tâm - Chữ Tài” là một trong những chương trình tiên phong đưa văn học Việt Nam trở thành sản phẩm du lịch trải nghiệm. Hành trình được thiết kế như chuyến khám phá các giai đoạn phát triển của văn chương, kết hợp hiện vật bảo tàng với hoạt cảnh sân khấu và những hoạt động tương tác.
Mở đầu chương trình, du khách tham quan khu vườn tượng 20 danh nhân văn học Việt Nam, sau đó tham gia hoạt động “gánh chữ Tâm - Tài” với những chiếc đèn lồng phát sáng, bước vào không gian được gọi là “Ngôi đền văn chương”.
Tại đây, khách tìm hiểu sự phát triển của chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ, khám phá các tác phẩm tiêu biểu như Nam quốc sơn hà, Bình Ngô đại cáo, Truyện Kiều và những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của các tác giả.
Điểm khác biệt của tour nằm ở cách truyền tải văn học bằng nhiều hình thức. Du khách có thể xem hoạt cảnh Chí Phèo - Thị Nở, nghe ngâm thơ, tìm hiểu những kỷ vật của nhà văn Tô Hoài hay câu chuyện tình giữa Lưu Quang Vũ và Xuân Quỳnh.
Cuối hành trình, các hoạt động giải ô chữ, viết thư pháp, làm đèn lồng hoặc giao lưu văn học giúp người tham gia tiếp cận tác phẩm theo cách gần gũi hơn.
Tour đêm Văn Miếu - Quốc Tử Giám “Tinh hoa đạo học”
- Đơn vị tổ chức: Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
- Địa điểm: 58 Quốc Tử Giám, Hà Nội.
- Thời gian: Các tối thứ Tư, thứ Bảy và Chủ nhật, khoảng 18h30-21h30.
- Giá vé: 299.000 đồng/người lớn cho gói một chương trình trình chiếu; 399.000 đồng cho gói hai chương trình.

Lấy cảm hứng từ truyền thống hiếu học và văn hóa chữ nghĩa của người Việt, tour đêm “Tinh hoa đạo học” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) đưa du khách khám phá không gian học tập, thi cử của các nho sĩ xưa thông qua công nghệ trình diễn hiện đại.
Trong hành trình, du khách tìm hiểu lịch sử nền giáo dục Nho học, những câu chuyện về sách vở, bút nghiên và con đường đèn sách của các sĩ tử. Các công trình như Khuê Văn Các, bia tiến sĩ được giới thiệu gắn với truyền thống trọng chữ, trọng người tài và đời sống học thuật của người Việt qua nhiều thế kỷ.
Bên cạnh nghe thuyết minh, người tham gia có thể trải nghiệm không gian lớp học thầy đồ, tìm hiểu nghệ thuật thư pháp, thử viết chữ và khám phá những câu chuyện về việc học, việc thi của người xưa qua các hoạt động tương tác.
Điểm nhấn của tour là chương trình trình chiếu 3D mapping “Tinh hoa đạo học” tại khu Thái học. Bằng hình ảnh, âm nhạc và hiệu ứng ánh sáng, chương trình tái hiện hành trình dùi mài kinh sử, vượt qua các kỳ thi để ghi danh bảng vàng của những nho sinh thời trước.
Tour Thanh Hóa - Ninh Bình: Du lịch tâm linh văn hóa
- Đơn vị tổ chức: Công ty TNHH Thương mại Du lịch ODG (ODG Travel).
- Địa điểm: Các điểm tham quan thuộc Hà Nam cũ, nay là tỉnh Ninh Bình.
- Thời lượng: 2 ngày 1 đêm.
- Hình thức: Hiện đơn vị nhận khách theo đoàn.

Với những người yêu thích thơ Nguyễn Khuyến và truyện ngắn Nam Cao, chương trình hai ngày một đêm của ODG Travel kết hợp tham quan di sản văn hóa, các công trình tâm linh với những địa danh gắn liền hai tác giả nổi tiếng.
Trong ngày đầu tiên, du khách đến chùa Tam Chúc, chùa Bà Đanh, Ngũ Động Thi Sơn và khám phá các điểm đến văn hóa, lịch sử của vùng đất Hà Nam trước đây.
Những trải nghiệm liên quan trực tiếp đến văn học tập trung vào ngày thứ hai của hành trình. Khoảng 8h, đoàn tham quan từ đường Nguyễn Khuyến, tìm hiểu cuộc đời và sáng tác của nhà thơ được mệnh danh là Tam nguyên Yên Đổ. Không gian làng quê với ao thu, ngõ trúc và những cảnh sắc bình dị gợi nhắc chùm thơ thu nổi tiếng của ông, đặc biệt là bài Thu điếu (Câu cá mùa thu).
Khoảng 9h, du khách tiếp tục di chuyển tới làng Vũ Đại, nguyên mẫu không gian làng quê trong nhiều sáng tác của Nam Cao. Tại đây, khách tìm hiểu những câu chuyện liên quan đến Chí Phèo, Thị Nở, Bá Kiến, Lão Hạc và ghé thăm nơi an nghỉ của nhà văn.
Hành trình còn kết hợp tham quan cơ sở kho cá làng Vũ Đại, tìm hiểu quy trình chế biến món ăn bằng niêu đất, đun trên bếp củi trong nhiều giờ.
Tour văn học “Bát cháo hành của Thị Nở”
- Đơn vị: Agri Travel.
- Địa điểm: Làng Đại Hoàng (làng Vũ Đại), tỉnh Ninh Bình.
- Thời lượng: Một ngày, bắt đầu đón khách lúc 7h30.

Du khách đến làng Vũ Đại (Ninh Bình) có thể thử hóa thân thành Chí Phèo, Thị Nở, tự tay nấu bát cháo hành và khám phá những không gian gắn với sáng tác của nhà văn Nam Cao. Đây là những trải nghiệm được đưa vào tour du lịch văn học “Bát cháo hành của Thị Nở” do Agri Travel giới thiệu.
Theo lịch trình, du khách được chuẩn bị trang phục truyền thống như áo yếm, váy đụp, áo nâu, quần thụng trước khi bắt đầu hành trình. Khoảng 9h, đoàn đến làng Đại Hoàng, tham quan nhà Bá Kiến, ngôi nhà cổ có tuổi đời khoảng 125 năm, gắn với nguyên mẫu nhân vật Bá Kiến trong truyện ngắn Chí Phèo.
Điểm nhấn của chương trình là hoạt động nấu cháo hành bằng niêu đất trên bếp củi. Du khách trực tiếp chế biến và thưởng thức món ăn gắn với tình tiết Thị Nở chăm sóc Chí Phèo, một trong những chi tiết giàu ý nghĩa nhân văn của tác phẩm.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, bà Phạm Thị Phương Thảo, người thiết kế các chương trình du lịch trải nghiệm văn học nói trên, cho biết đã dành gần 2 năm tìm hiểu, khảo sát thực tế và kết nối với các điểm đến để đưa những ý tưởng này thành sản phẩm du lịch.
Theo bà Thảo, điểm khác biệt của các chương trình là du khách được trực tiếp bước vào không gian tác phẩm, hóa thân thành nhân vật và tham gia những hoạt động gắn với câu chuyện văn học, thay vì chỉ tham quan và nghe thuyết minh.
Tuy nhiên, việc phát triển và duy trì loại hình du lịch này không đơn giản, nhất là khi các hành trình cần kết nối nhiều điểm tham quan và dịch vụ tại địa phương. Hiện các chương trình trải nghiệm văn học trên đang tạm dừng tổ chức, dự kiến sớm được triển khai trở lại để phục vụ du khách trong thời gian tới.
Học kỹ năng sống từ những cuốn cẩm nang sinh tồn
Sách “Cẩm nang sinh tồn”, “100 kỹ năng sinh tồn”, “Sống sót” là câu chuyện của những phượt thủ, nhà thám hiểm về cách thoát hiểm và sinh tồn.