Iran công bố hình ảnh đầu tiên của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei sau khi lên nắm quyền.
- Mỹ cân nhắc chiếm đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu 90% dầu của Iran, để gây sức ép mở lại eo Hormuz.
- Iran tiếp tục phóng tên lửa vào Israel, trong đó một quả rơi vào phòng khách tại Rehovot, gây hư hại lớn.
- Xung đột leo thang toàn khu vực các nước Vùng Vịnh, với không kích, UAV, tấn công hạ tầng năng lượng.
- Khủng hoảng lan rộng sang kinh tế và quốc tế, đẩy giá năng lượng tăng, EU chia rẽ, nhiều nước cân nhắc can thiệp Hormuz.
Lãnh tụ tối cao Iran chỉ đạo siết chặt an ninh sau vụ ám sát
Ông Khamenei cho tới giờ vẫn chưa xuất hiện công khai sau khi được lựa chọn kế nhiệm cha ông kể từ ngày 9/3.
Trong thông điệp công bố trong ngày 20/3, ông Khamenei khẳng định: “Iran cần tước bỏ an ninh đối với thù trong và giặc ngoài, đồng thời cần đảm bảo an ninh cho những người dân yêu nước”.
|
| Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, là con trai thứ hai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Iran lần đầu đăng tải video về ông sau khi ông kế vị cha mình hôm 9/3. |
Thông điệp này được ông Mojtaba gửi tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, sau khi Israel nhắm mục tiêu vào người đứng đầu cơ quan tình báo của Iran, ông Esmail Khatib, trong các cuộc không kích diễn ra trong đêm 17/3.
Ông Khamenei nhận định ông Khatib là một “cựu binh tận tụy, khiêm nhường” và “sự thiếu vắng của ông Khatib cần được bù đắp bằng những nỗ lực tăng cường hoạt động” của cơ quan tình báo Iran.
Iran cảnh báo quan chức Mỹ, Israel
Quân đội Iran đã đưa ra lời đe dọa nhằm vào các quân nhân và quan chức Mỹ, Israel.
Theo một tuyên bố được cho là của người phát ngôn cấp cao lực lượng vũ trang, đăng tải trên hãng tin Fars ngày 20/3, Iran khẳng định đã nắm thông tin về họ và cảnh báo rằng “các điểm du lịch, khu nghỉ dưỡng và trung tâm giải trí trên toàn thế giới sẽ không còn an toàn đối với các bạn”.
Ông Trump cân nhắc chiếm đảo Kharg để gây sức ép với Iran
Theo Axios, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét kế hoạch chiếm hoặc phong tỏa đảo Kharg nhằm buộc Iran mở lại eo biển Hormuz.
Một nguồn tin nói với Axios: “Chúng tôi cần khoảng một tháng để tiếp tục không kích, chiếm hòn đảo, rồi dùng nó làm đòn bẩy đàm phán”.
![]() ![]() |
| Vị trí địa lý của đảo Kharg và eo biển Hormuz trên Vịnh Ba Tư. Bên phải là vị trí chi tiết nhà máy sản xuất dầu và kho chứa dầu (phía nam hòn đảo). Phía bắc là khu vực đường băng và khu nhà ở. Đồ họa: Sky News, Reuters |
Đảo Kharg là trung tâm xuất khẩu tới 90% dầu của Iran. Các cuộc tấn công Mỹ – Israel hiện nhắm vào mục tiêu quân sự, nhưng nếu triển khai chiến dịch trên bộ, binh sĩ Mỹ sẽ nằm trong tầm tấn công của Iran.
Quân đội Mỹ đã phê duyệt việc điều thêm lực lượng tới khu vực. Một quan chức cấp cao cho biết kế hoạch đổ bộ ven biển có thể xảy ra, nhưng chưa có quyết định cuối cùng.
Ông Netanyahu thể hiện thống nhất với ông Trump
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 20/3 cho thấy lập trường đồng điệu với Tổng thống Mỹ Donald Trump, ca ngợi “sự lãnh đạo đầy tầm nhìn” và không phát tín hiệu tìm lối thoát khi chiến tranh với Iran bước sang tuần thứ ba.
Ông cũng chỉ trích các nước đứng ngoài, nói: “Nếu các nhà lãnh đạo trung thực, họ sẽ hiểu rằng chúng tôi không chỉ chiến đấu cho chính mình, mà còn chiến đấu cho họ”.
|
| Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu tại cuộc họp báo ngày 19/3. Ảnh: Reuters |
Thủ tướng Netanyahu lặp lại quan điểm của Tổng thống Trump, coi xung đột bắt nguồn từ Cách mạng Hồi giáo Iran và nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của Mỹ: “Ông ấy là người lãnh đạo. Tôi… là đồng minh của ông ấy. Mỹ là bên dẫn dắt”.
Dù có khác biệt quanh vụ tấn công South Pars, ông chỉ nói “Israel hành động một mình”, tránh đề cập mức độ phối hợp.
Giới chức Israel tin chiến tranh sẽ kết thúc khi ông Trump quyết định và ông Netanyahu đang tìm cách kéo dài sự can dự của Mỹ. Một quan chức nhận định: “Diễn biến tại eo Hormuz là mối nguy dài hạn đối với lợi ích của Mỹ”.
Tên lửa Iran rơi vào phòng khách ở Israel
Iran tiếp tục triển khai các đòn tấn công trả đũa nhằm vào Israel và một số quốc gia vùng Vịnh.
Sáng 20/3, hình ảnh từ thành phố Rehovot, cách Tel Aviv khoảng 20 km về phía nam, cho thấy một quả tên lửa chưa phát nổ nằm ngay trên sàn phòng khách của một ngôi nhà.
|
| Hình ảnh tên lửa Iran rơi vào phòng khách ở thành phố Rehovot, Israel, ngày 20/3. Ảnh: Reuters |
Đồ đạc trong nhà bị phá hủy nặng nề, nhưng đáng chú ý, phần lớn căn phòng vẫn còn nguyên vẹn khi lực lượng cứu hộ tiến hành kiểm tra đầu đạn.
Theo truyền thông nhà nước Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho biết đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở vệ tinh, radar và phòng thủ của Israel tại miền Trung, miền Nam và miền Bắc trong đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái mới nhất.
UAE bắt hơn 100 người đăng video và tin giả
Cảnh sát Abu Dhabi (UAE) đã bắt giữ 109 người vì quay phim và đăng tải “thông tin sai lệch” về tình hình chiến sự Trung Đông.
“Những hành vi này có thể kích động dư luận và lan truyền tin đồn trong cộng đồng”, cảnh sát Abu Dhabi cho biết trong một bài đăng trên X ngày 20/3.
Các biện pháp tương tự cũng được áp dụng tại nhiều quốc gia Vùng Vịnh, trong bối cảnh thông tin sai lệch lan rộng giữa cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.
Israel phát hiện loạt tên lửa mới từ Iran
Quân đội Israel cho biết Iran vừa phóng thêm một đợt tên lửa nhằm vào miền Nam nước này.
Hệ thống phòng không đang đánh chặn, còi báo động dự kiến vang lên trong vài phút tới.
|
| Người dân Tel Aviv, Israel, xuống hầm trú ẩn đêm 19/3. Ảnh: NYT |
Trong khi đó, ngày 20/3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố Iran đã “bị tàn phá”. Ông Netanyahu cho rằng Iran khó sản xuất thêm tên lửa đạn đạo, nhưng số hiện có vẫn đủ khiến hàng triệu người Israel phải vào hầm trú ẩn.
Đêm 19/3 là một trong những đêm khó khăn nhất, với ít nhất 6 lần còi báo động vang lên.
Giới chức Israel cũng thừa nhận việc thay đổi chính quyền tại Iran bằng không kích đơn thuần là rất khó và cần thêm yếu tố từ bên trong Iran.
Châu Âu cân nhắc hỗ trợ mở lại eo Hormuz
Theo phóng viên Al Jazeera tại Brussels, một số nước châu Âu có xu hướng ủng hộ kế hoạch của ông Trump nhằm dỡ bỏ phong tỏa eo Hormuz.
Khoảng 6 nước EU cùng Nhật Bản và Anh đang chuẩn bị cho một sứ mệnh can thiệp. Tuy nhiên, thời điểm triển khai chưa rõ ràng. Đức và Hà Lan cho rằng cần có lệnh ngừng bắn hoặc giảm giao tranh trước khi EU hành động.
Về vấn đề năng lượng, Liên minh châu Âu chưa đạt được đồng thuận về các biện pháp chung. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu vừa hạ dự báo tăng trưởng và nâng dự báo lạm phát, cho thấy chi phí năng lượng tại EU có thể tăng mạnh.
Các lãnh đạo đã thảo luận cải cách hệ thống giao dịch năng lượng nhằm thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, nhưng kết luận cuối cùng là không có đồng thuận. Các nước được yêu cầu tự triển khai biện pháp riêng.
Iran tuyên bố vụ F-35 của Mỹ trúng đạn là “bước ngoặt”
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng việc tiêm kích F-35 của Mỹ bị trúng đạn là “khoảnh khắc sụp đổ của một trật tự”.
Ông viết trên mạng xã hội X rằng F-35 không chỉ là máy bay chiến đấu mà còn là biểu tượng cho “sự bất khả chiến bại và kiêu ngạo quân sự của Mỹ” và đây là lần đầu tiên biểu tượng đó bị đánh trúng.
Trước đó, một chiếc F-35 đã phải hạ cánh khẩn cấp tại một căn cứ Mỹ ở Trung Đông sau nhiệm vụ chiến đấu trên không phận Iran.
Giới chức Mỹ đang điều tra khả năng máy bay bị trúng hỏa lực Iran, nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên Iran bắn trúng một máy bay Mỹ hoặc lần đầu tiên F-35 bị đối phương đánh trúng.
Không kích Mỹ - Israel nhằm vào cảng Iran gần eo biển Hormuz
Các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã nhắm vào một cảng của Iran tại Vịnh Ba Tư, theo công ty an ninh hàng hải Ambrey.
Cuộc tấn công nhằm vào cảng Bandar Lengeh, nằm ở phía tây eo biển Hormuz, được ghi nhận vào khoảng 22h30 giờ địa phương tối 19/3.
|
| Đêm 19/3, Mỹ - Israel không kích vào cảng Bandar Lengeh của Iran gần eo biển Hormuz. Đồ họa: Sky News |
Ambrey cho biết không ghi nhận thương vong hay thiệt hại đối với các tàu thương mại. Tuy nhiên, hãng thông tấn Iran Tasnim đưa tin ít nhất 16 tàu thương mại đã bị phá huỷ trong cuộc tấn công.
Theo phóng viên CNN có mặt tại khu vực eo biển Hormuz, tình hình tại đây vẫn rất căng thẳng, với hàng chục tàu vẫn neo đậu tại cửa eo biển, chưa thể di chuyển do các mối đe doạ liên tục từ phía Iran.
“Suốt đêm, chúng tôi nghe thấy tiếng máy bay phản lực. Mỹ đã triển khai các tiêm kích bay thấp trên vùng biển gần bờ Iran. Họ tấn công các tàu hải quân Iran và điều trực thăng Apache bắn hạ các máy bay không người lái của Iran trên khu vực này”, ông nói.
Quân nhân dự bị Israel bị bắt vì nghi làm gián điệp cho Iran
Cảnh sát Israel ngày 20/3 cho biết đã bắt giữ một quân nhân dự bị từng phục vụ trong hệ thống phòng không Vòm Sắt với cáo buộc chuyển giao bí mật cho Iran.
“Raz Cohen, 26 tuổi, cư trú tại Jerusalem, từng phục vụ trong lực lượng dự bị thuộc hệ thống Vòm Sắt, bị bắt với cáo buộc phạm các tội danh an ninh liên quan đến việc liên lạc với tình báo Iran”, cảnh sát Israel thông báo.
“Trong nhiều tháng, công dân này đã duy trì liên lạc với các điệp viên tình báo Iran và theo chỉ đạo của họ, được yêu cầu thực hiện nhiều nhiệm vụ an ninh, bao gồm chuyển giao thông tin nhạy cảm. Đổi lại, Cohen nhận được 1.000 USD bằng tiền điện tử”, cơ quan này cho biết thêm.
|
| Hệ thống Vòm Sắt của Israel đánh chặn các tên lửa phóng từ Dải Gaza năm 2023. Ảnh: Reuters |
Vòm Sắt là hệ thống gồm nhiều tổ hợp cơ động kéo bằng xe tải, được triển khai khắp Israel để phóng tên lửa đánh chặn các mối đe dọa từ trên không.
Hệ thống này phản ứng trong vài giây, hoạt động 24/7 và đã đánh chặn hơn 90% số tên lửa nhằm vào Israel.
IEA kêu gọi làm việc từ xa để ứng phó cú sốc dầu mỏ
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo cuộc chiến Mỹ-Israel Mỹ với Iran đã gây ra “sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu”, khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt.
Trong một loạt khuyến nghị, IEA kêu gọi các chính phủ cắt giảm nhu cầu tiêu thụ, đề xuất thúc đẩy làm việc từ xa khi có thể và giảm tốc độ trên đường cao tốc tới 10 km/h nhằm giảm áp lực lên nguồn cung dầu toàn cầu.
Nga triệu đại sứ Israel sau vụ tấn công gần ekip RT tại Lebanon
Bộ Ngoại giao Nga đã triệu đại sứ Israel tại Moscow, ông Oded Joseph, sau khi một cuộc tấn công bằng tên lửa của Israel khiến một ê-kíp truyền hình Russia Today bị thương khi đang tác nghiệp ở miền Nam Lebanon.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết “các tình tiết xung quanh vụ tấn công cho thấy đây là hành động có chủ đích nhằm vào các nhà báo”, đồng thời gọi đây là “vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế”.
Syria tìm cách đứng ngoài xung đột
Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa cho biết ông đang nỗ lực giữ đất nước tránh xa cuộc chiến Trung Đông, theo hãng thông tấn nhà nước SANA.
|
| Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa. Ảnh: Reuters |
Trong bài phát biểu sau lễ Eid al-Fitr tại dinh tổng thống ở Damascus, ông nhấn mạnh Syria đã trải qua nhiều năm xung đột nhưng hiện đang duy trì quan hệ hài hòa với các nước láng giềng và cộng đồng quốc tế.
“Những gì đang diễn ra là sự kiện lớn và hiếm có trong lịch sử, chưa từng thấy kể từ Thế chiến II. Chúng tôi tính toán thận trọng để tránh bị cuốn vào xung đột, nhằm duy trì con đường phát triển và tái thiết”, ông nói.
20 UAV Israel bị bắn hạ trên không phận Iran
Các quan chức quân sự Israel cho biết hơn một chục UAV đã bị bắn hạ trong chiến sự, với tổng số có thể lên tới 20 chiếc.
Quân đội Israel coi mức thiệt hại này là chấp nhận được. Không có tiêm kích nào bị bắn rơi, dù các phi công nhiều lần đối mặt với tên lửa phòng không, trong đó có trường hợp “suýt trúng đạn”.
Các nước vùng Vịnh thu hẹp lễ Eid vì chiến sự
Theo Al Jazeera, giới chức các quốc gia vùng Vịnh đã yêu cầu các buổi cầu nguyện nhân dịp lễ Eid al-Fitr năm nay chỉ được tổ chức bên trong các nhà thờ Hồi giáo, tạm dừng các buổi lễ cầu nguyện ngoài trời quy mô lớn trong bối cảnh xung đột giữa Israel - Mỹ và Iran làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.
![]() ![]() |
Quang cảnh tại Tehran ngày 18/3, trước dịp lễ Eid al-Fitr. Ảnh: Reuters, NYT |
Qatar, Kuwait và UAE khuyến cáo người dân không tham gia cầu nguyện ngoài trời theo truyền thống. Những buổi cầu nguyện này thường thu hút hàng nghìn người tham dự để đánh dấu sự kết thúc của tháng Ramadan.
Giới chức nhiều nước cho biết đây là biện pháp phòng ngừa, trong bối cảnh chính phủ các nước trong khu vực đang đánh giá lại các hoạt động tập trung đông người giữa lúc xung đột tiếp diễn.
Tướng Iran bị hạ sát sau tuyên bố Tehran vẫn còn khả năng sản xuất tên lửa
Tướng Ali Mohammad Naeini, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đã thiệt mạng trong một cuộc không kích sáng 20/3.
Thông tin được truyền thông nhà nước Iran xác nhận, chỉ vài giờ sau khi ông xuất hiện và đưa ra tuyên bố mạnh mẽ về năng lực quân sự của Tehran.
|
| Tướng Ali Mohammad Naeini. Ảnh: Press TV |
Trước đó, ông Naeini khẳng định ngành công nghiệp tên lửa Iran vẫn hoạt động ổn định bất chấp chiến tranh, cho rằng năng lực này “đạt điểm tuyệt đối” và vẫn tiếp tục sản xuất, tích trữ vũ khí. Tuyên bố này trực tiếp bác bỏ nhận định của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Iran đã mất khả năng phát triển tên lửa và làm giàu urani sau các đợt không kích.
Trong khi Israel khẳng định đang làm suy yếu nghiêm trọng kho tên lửa và năng lực quân sự của Iran, phía Tehran tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn, cho rằng cuộc chiến sẽ còn kéo dài.
Israel không kích miền Nam Lebanon, số người thiệt mạng vượt 1.000
Hãng thông tấn nhà nước Lebanon NNA đưa tin, Israel tiến hành các đợt không kích nhằm vào nhiều thị trấn ở miền Nam Lebanon, gây ra nhiều thương vong.
Trong hai ngày qua, các cuộc không kích của Israel còn nhằm vào thủ đô Beirut, thành phố Baalbek ở phía đông và Sidon ở phía nam Lebanon.
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc tấn công này đã khiến hơn 1.000 người tại Lebanon thiệt mạng, hơn 2.500 người khác bị thương kể từ ngày 2/3.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...



