Hết thời nhẫn nhịn, TT Macron đáp trả TT Trump

Khi ông Trump đe dọa áp thuế lên tới 200% đối với rượu vang và champagne Pháp vào đầu tuần này, đồng thời công khai đánh giá ông Macron là “không quan trọng”, đây là những diễn biến mới nhất trong mối quan hệ nhiều thăng trầm giữa hai nhà lãnh đạo.

Theo New York Times, mối quan hệ giữa ông Trump và ông Macron vốn đã liên tục “nóng - lạnh” suốt nhiều năm qua.

Kể từ khi cùng lên nắm quyền vào năm 2017, ông Trump và ông Macron thường xuyên bất đồng quan điểm, đặc biệt khi phía Mỹ không ít lần đưa ra những lời công kích, đe dọa và chế giễu công khai.

Thông thường, Tổng thống Pháp vẫn có thể làm dịu căng thẳng, cũng như hạn chế những động thái bộc phát của ông Trump, thông qua sự thân thiện và những động thái thể hiện thiện chí cá nhân.

Tuy nhiên, việc ông Trump gần đây đe dọa áp thuế nặng đối với Pháp đang làm dấy lên nghi vấn: Liệu chiến lược “lấy tình cảm làm đòn bẩy” của ông Macron có còn tác dụng nữa không?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Nhà Trắng hồi tháng 2/2025. Ảnh: NYT.

Trong bối cảnh ông Trump tiếp tục úp mở khả năng sử dụng biện pháp cứng rắn để thâu tóm Greenland, lãnh thổ vốn thuộc về Hà Lan, một đồng minh của cả Pháp và Mỹ trong liên minh NATO, nhiều ý kiến cho rằng nỗ lực “xử nhũn” của Tổng thống Pháp đã bị đẩy tới giới hạn.

Từng tương tác ăn ý trong trình diễn ngoại giao

Xét về quan điểm chính sách, ông Macron và ông Trump từ lâu đã được cho là khó có thể hòa hợp, khi hai bên có cách nhìn nhận khác biệt sâu sắc trong các vấn đề thương mại, nhập cư và biến đổi khí hậu. Dù vậy, hai nhà lãnh đạo vẫn duy trì liên lạc thường xuyên.

Cả hai có điểm chung là thích trao đổi trực tiếp và xây dựng chính sách đối ngoại dựa nhiều vào các mối quan hệ cá nhân với lãnh đạo các nước khác.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và phu nhân Brigitte Macron (trái) tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump và phu nhân Melania Trump trong bữa tối tại tháp Eiffel hồi năm 2017, thời điểm đầu nhiệm kỳ của cả hai nhà lãnh đạo. Ảnh: NYT.

Trong chuyến thăm Paris đầu tiên của ông Trump hồi năm 2017, hai nhà lãnh đạo từng nắm tay, chào hỏi thân mật và dành nhiều lời khen cho nhau. Một năm sau, khi ông Macron có chuyến thăm cấp nhà nước tới Washington, ông Trump công khai nói: “Tôi rất thích ông ấy”.

Hãng tin AP từng nhận định mối quan hệ giữa ông Macron và ông Trump xứng đáng được nghiên cứu trong lĩnh vực ngoại giao, bởi hai nhà lãnh đạo cùng chuộng sử dụng ngôn ngữ cơ thể để “đối thoại” với nhau.

Trong các cuộc gặp ngoại giao chính thức, hai nhà lãnh đạo thường có màn trình diễn quen thuộc với những cái vỗ đùi thân mật, nắm tay kéo dài, cùng loạt tương tác mang đậm yếu tố ngôn ngữ cơ thể để biểu đạt sự thân tình. Đây là phong cách ngoại giao quen thuộc giữa ông Trump và ông Macron từ năm 2017.

Hình ảnh tiêu biểu nhất của mối quan hệ này phải kể tới cái bắt tay kéo dài gần 30 giây giữa hai nhà lãnh đạo hồi năm 2017 tại Paris. Khi đó, ông Macron muốn chứng tỏ mình không dễ bị áp đảo, nên trong cú bắt tay với ông Trump, khi thấy ông Trump định rút tay, ông Macron vẫn giữ chặt.

Sau đó, hai người cùng siết chặt tay, không ai chịu buông trước. Có lúc ông Trump kéo ông Macron mất thăng bằng, rồi vừa giữ chặt tay ông Macron vừa chào Đệ nhất Phu nhân Pháp. Cú bắt tay “đấu lực” ấy đặt nền cho mối quan hệ vừa phô diễn quyền lực, vừa mang tính "trình diễn" trên sân khấu ngoại giao giữa hai nhà lãnh đạo.

Theo thời gian, các tương tác giữa họ trở nên tinh tế hơn, nhưng những cái bắt tay vẫn kéo dài hơn thông lệ. AP đánh giá những cái bắt tay giữa họ nằm giữa sự thân tình và tham vọng kiểm soát đối phương. Chẳng hạn, có lúc ông Trump vỗ nhẹ lên cánh tay ông Macron, động tác nửa thân thiện, nửa "cửa trên".

Nhìn chung, ông Macron và ông Trump đã thuần thục điệu khiêu vũ trên sân khấu ngoại giao giữa hai người. Trong thế giới ngoại giao nhiều rủi ro, đôi khi tương tác bằng ngôn ngữ cơ thể một cách ăn ý giúp hai chính trị gia có thể "đối thoại" với nhau nhiều hơn cả lời nói, nhưng đó là khi chưa xảy ra những bất đồng quá lớn...

Liệu có chuyện “gương vỡ lại lành”?

Nhà kinh tế học người Pháp Philippe Aghion, người đoạt giải Nobel Kinh tế 2025, trả lời phỏng vấn của đài BFM bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới: “Chúng ta phải dừng việc lấy sự mềm mỏng, nhẹ nhàng làm công cụ. Tổng thống Pháp đã đặt quá nhiều niềm tin vào việc dùng sự mềm mỏng để có thể thuyết phục, điều đó hiện giờ không còn mang lại kết quả”.

Ông Aghion kêu gọi các nhà lãnh đạo châu Âu cần “làm mọi cách cần thiết” để phản đối tham vọng của ông Trump trong việc chiếm Greenland.

Trong các giao tiếp giữa ông Trump và ông Macron, ngôn ngữ cơ thể luôn được tận dụng, đôi bên từng thể hiện sự thân tình, ăn ý trong cách tương tác. Ảnh: Reuters.

Cũng tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới đang diễn ra ở Davos, trong ngày 20/1, ông Macron đã thể hiện lập trường cứng rắn, tuyên bố Pháp sẽ không khuất phục trước các hành vi gây sức ép và những nỗ lực làm suy yếu chủ quyền của châu Âu.

“Chúng tôi đề cao sự tôn trọng hơn là những kẻ bắt nạt. Chúng tôi cũng đề cao sự thượng tôn pháp luật hơn là sự thô bạo”, ông Macron nhấn mạnh. Báo chí quốc tế nhận định không khó để đoán ông Macron đang gửi thông điệp đến ai.

Thực tế, mối quan hệ giữa ông Macron và ông Trump đã sớm xuất hiện những rạn nứt. Năm 2019, ông Trump từng chỉ trích gay gắt ông Macron, vì những phát biểu có tính chỉ trích của ông Macron đối với vai trò dẫn dắt của ông Trump trong liên minh NATO. Đáp lại, Tổng thống Pháp tuyên bố không rút lại những lời đã nói và khẳng định giữ nguyên lập trường.

Trong nhiều năm, chiến lược của ông Macron trước sự thất thường, khó đoán của ông Trump luôn là duy trì thái độ thân thiện nhưng kiên định, đồng thời thúc đẩy một châu Âu độc lập hơn để bảo vệ chủ quyền của khối.

Bước sang nhiệm kỳ thứ hai đầy biến động của ông Trump, Tổng thống Pháp tiếp tục theo đuổi chiến lược này, trong khi những lời đe dọa và công kích cá nhân từ phía Washington ngày càng gia tăng.

Tháng 6/2025, khi ông Macron nói rằng ông Trump rời hội nghị G7 từ sớm để tập trung xử lý vấn đề ngừng bắn giữa Iran và Israel, Tổng thống Mỹ lập tức phản ứng trên mạng xã hội: “Dù có cố ý hay không, Emmanuel lúc nào cũng hiểu sai vấn đề”.

Tháng 7/2025, khi ông Macron vận động công nhận nhà nước Palestine tại Liên Hợp Quốc, ông Trump lại tuyên bố “những gì ông ấy nói không quan trọng”. "Ông ấy là một người tốt, tôi quý mến ông ấy, nhưng tuyên bố này không có sức nặng", ông Trump nói về ông Macron.

Dù có nhiều sự khác biệt là vậy, nhưng các nhà ngoại giao Pháp cho biết hai nhà lãnh đạo vẫn thường xuyên điện đàm với nhau, có thời điểm gần như cách ngày gọi một lần.

Mối quan hệ thân thuộc này từng được thể hiện rõ hồi tháng 9/2025, khi ông Macron tham dự kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York (Mỹ).

Khi đoàn xe của ông Macron buộc phải dừng lại để nhường đường cho đoàn xe của ông Trump, ông Macron đã lập tức gọi điện cho ông Trump để “phàn nàn”, ông Trump cũng lập tức nghe máy. Tình huống này từng gây sốt trên các trang tin quốc tế.

Gần đây, ông Trump tiếp tục cho thấy mối quan hệ vừa thân thiết vừa căng thẳng giữa đôi bên, khi đăng tải lên mạng xã hội đoạn tin nhắn do ông Macron gửi đến. Tổng thống Pháp có cách nhắn tin thân mật: “Bạn của tôi, chúng ta từng hoàn toàn thống nhất về vấn đề Syria và Iran, nhưng lần này, tôi không hiểu ông đang làm gì ở Greenland”.

Ông Macron sau đó còn muốn mời ông Trump tới Paris dùng bữa trưa, gặp gỡ các nhà lãnh đạo châu Âu. Ông cũng có lời đề nghị dùng bữa tối thân mật với riêng ông Trump tại Paris, trước khi ông Trump lên đường trở về Mỹ. Dù vậy, ông Trump công khai tuyên bố từ chối các cuộc gặp này.

Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu “ngoại giao cá nhân”, cùng sự mềm mỏng, nhẹ nhàng, những điều từng giúp ông Macron hóa giải căng thẳng với ông Trump, liệu có còn đủ sức phát huy tác dụng nữa hay không. New York Times nhận định, rất có thể, ông Macron sắp phải bước vào giai đoạn đối đầu cứng rắn với chính người từng phối hợp ăn ý nhất với ông trong các “vũ điệu ngoại giao”.