 |
| Nghệ thuật thêu tay là một phần cốt lõi của bản sắc văn hóa người Lô Lô. Ảnh: ST4SD/RMIT. |
Năm 2025, thôn Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, Tuyên Quang) vụt sáng sau khi vượt qua hàng trăm hồ sơ toàn cầu, đạt danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism). Toàn bộ phòng đều kín, lượng khách đến ngày càng đông.
Điểm sáng đem về danh hiệu danh giá cho thôn chính là nhà tường trình và văn hóa đặc sắc từ nghề thêu tay lâu đời của người Lô Lô. Tuy nhiên, khi du lịch phát triển, nhiều sản phẩm địa phương có nguy cơ đánh mất bản sắc và thương mại hóa.
Trong tháng 3-6, dựa trên thực tế này, các chuyên gia của Đại học RMIT Việt Nam cùng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam mang dự án về nghề dệt đến thôn, với sự đồng hành của chính quyền địa phương và Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) thông qua dự án Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững (ST4SD). Mục đích vận động người dân tham gia phát huy nghề truyền thống theo hướng bền vững.
 |
| Họa tiết thêu mô phỏng núi rừng, ruộng bậc thang, hoa dại. Ảnh: ST4SD/RMIT. |
Các nữ nghệ nhân và 30 thành viên hợp tác xã thêu Lô Lô Chải đã cùng xây dựng tư duy thiết kế, sáng tạo những sản phẩm mới từ họa tiết truyền thống, phù hợp với nhu cầu của du khách trẻ. Đáng chú ý là việc tập đưa nghệ thuật thêu thành workshop.
Theo tiến sĩ Phạm Hương Trang, giảng viên Đại học RMIT Việt Nam, du khách đến Lô Lô Chải hiếm khi tiếp cận sản phẩm phản ánh di sản địa phương, thay vào đó là những món quà lưu niệm có thể tìm thấy ở nhiều điểm du lịch khác.
Thông qua dự án, những sản phẩm lấy cảm hứng từ nghề thêu và di sản văn hóa Lô Lô sẽ đem đến cho du khách những món quà lưu niệm đáng nhớ, kết nối sâu sắc hơn với cộng đồng.
    |
Khung cảnh tại thôn Lô Lô Chải. Ảnh: Yến Vi Vu, Phạm Tú, Hiếu Rùa. |
Chia sẻ với Tri Thức - Znews, ông Giàng Mí Mua, Phó chủ tịch UBND xã Lũng Cú, cho biết từ dự án đã có nhiều ý tưởng về sản phẩm mới để phục vụ du khách. Phần lớn người tham gia dự án là phụ nữ, vốn nắm giữ tri thức văn hóa truyền thống nhưng ít có cơ hội đưa vào các hoạt động du lịch. Việc họ chuyển mình từ nghệ nhân thành người kể chuyện và hướng dẫn du lịch là cần thiết.
Tại thôn, những người phụ nữ Lô Lô vẫn giữ nghề thêu tay, các họa tiết trên sản phẩm đều mang câu chuyện về gia đình, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng.
Theo ông Mua, thời gian tới, người dân làm du lịch sẽ dễ dàng tích hợp các workshop thêu vào dịch vụ lưu trú, phát triển những dòng sản phẩm mới và nâng cao sức hấp dẫn của Lô Lô Chải. Đồng thời, các workshop cũng là cách bảo tồn nghề và tăng sinh kế.
Ngoài đổi mới sản phẩm du lịch, dự án còn hợp tác với nghệ nhân địa phương để sản xuất ảnh, video và câu chuyện để quảng bá văn hóa thêu Lô Lô trên các nền tảng số.
Thôn Lô Lô Chải nằm dưới chân cột cờ Lũng Cú - điểm cực Bắc của Tổ quốc, trong khu vực Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Nơi đây có khoảng 120 hộ dân, chủ yếu là dân tộc Lô Lô.
Năm 2024, thôn đón 102.000 lượt khách với khoảng 45% khách lưu trú. Sau danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới", mỗi ngày, lượng khách tham quan dao động 250-350 người. Riêng khách lưu trú qua đêm đạt khoảng 700 người.
Học kỹ năng sống từ những cuốn cẩm nang sinh tồn
Sách “Cẩm nang sinh tồn”, “100 kỹ năng sinh tồn”, “Sống sót” là câu chuyện của những phượt thủ, nhà thám hiểm về cách thoát hiểm và sinh tồn.
