|
|
Trong giai đoạn tháng 8-9/2025, xuất khẩu giày dép của Việt Nam sang Mỹ giảm 27%, trong khi xuất khẩu dệt may giảm 20%. Ảnh: Nam Khánh. |
Thuế quan Mỹ đã giáng một đòn mạnh vào hoạt động xuất khẩu ngành dệt may của Việt Nam. Khi năm 2025 khép lại, trọng tâm của toàn ngành dần chuyển sang bài toán phục hồi và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Tác động tức thời từ thuế quan
Ngày 7/8/2025, Mỹ chính thức áp mức thuế 20% đối với phần lớn mặt hàng dệt may nhập khẩu từ Việt Nam. Dù thấp hơn mức thuế đối ứng 46% từng được Tổng thống Donald Trump công bố vào tháng 4/2025, mức thuế này vẫn cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Indonesia và Campuchia (cùng chịu thuế 19%) hay Thổ Nhĩ Kỳ (15%).
Theo thống kê của Reuters, trong giai đoạn tháng 8-9/2025, xuất khẩu giày dép của Việt Nam sang Mỹ giảm 27%, xuất khẩu dệt may giảm 20%.
Các thương hiệu Mỹ sản xuất quy mô lớn tại Việt Nam, như Nike, phải đối mặt với áp lực chi phí ngày càng gia tăng. Bà Corinna Joyce, Chủ nhiệm ngành Cử nhân Quản trị doanh nghiệp thời trang tại Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng phần chi phí tăng thêm này đang phân bổ trên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Theo bà Joyce, chi phí được chia sẻ một phần với các nhà sản xuất Việt Nam, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, trong khi ở một số trường hợp, người tiêu dùng Mỹ phải gánh chịu. Bên cạnh đó, để tuân thủ các quy định mới và đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững, ngành dệt may Việt Nam sẽ cần đầu tư đáng kể vào công nghệ tiên tiến, quá trình có thể kéo dài trong vài năm.
Nguy cơ sa thải lao động và thiệt hại tài chính cũng hiện hữu. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn của dệt may Việt Nam, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Theo bà Joyce, việc đơn hàng sụt giảm mạnh có thể dẫn đến tình trạng mất việc làm trên diện rộng và lợi nhuận toàn ngành suy giảm.
Trong kịch bản các mức thuế của Mỹ duy trì hoặc gia tăng, những doanh nghiệp không đủ đơn hàng hoặc không chịu nổi chi phí leo thang có thể phải thu hẹp hoạt động, thậm chí đóng cửa.
Thuế quan cũng làm gia tăng độ phức tạp của chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngành dệt may Việt Nam hiện phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc và Hàn Quốc, điều này đặt ra nhiều thách thức trong việc đáp ứng các quy định về xuất xứ của Mỹ.
Trong một số trường hợp, hàng hóa sử dụng nguyên liệu từ Trung Quốc có thể bị coi là “trung chuyển” và phải chịu mức thuế cao hơn lên tới 40%, đe dọa đến sự ổn định và lợi nhuận của doanh nghiệp.
Phản ứng của doanh nghiệp
Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu dệt may năm 2025 dự kiến đạt 46 tỷ USD, vẫn tăng khoảng 6% so với năm 2024, bất chấp áp lực từ thuế đối ứng của Mỹ và những yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thương hiệu toàn cầu.
Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch VITAS, cho rằng kết quả này đến từ nỗ lực chủ động đa dạng hóa thị trường cùng với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tự động hóa và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng.
 |
| Ngành dệt may Việt Nam hiện phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc và Hàn Quốc. Ảnh: Nam Khánh. |
Đại diện một nhà máy hiện vận hành đồng thời các khâu kéo sợi, dệt vải và sản xuất may mặc tại Việt Nam cho biết thị trường trong những tháng gần đây đã có dấu hiệu tích cực hơn, song tốc độ tăng trưởng vẫn chậm khi khối lượng đơn hàng chỉ tăng nhẹ hoặc đi ngang, tùy theo từng nhóm sản phẩm.
Lượng bông nhập từ Mỹ đã tăng mạnh. Trong 11 tháng đầu năm 2025, bông Mỹ chiếm tới 47% tổng lượng bông nhập khẩu của Việt Nam, tăng 94% so với cùng kỳ năm 2024, cho thấy động thái thu hẹp thâm hụt thương mại với Mỹ của ngành dệt may.
Tuy nhiên báo cáo tiêu dùng do Cotton Incorporated công bố lại chỉ ra khoảng cách đáng kể giữa lượng hàng dệt may Mỹ nhập khẩu và mức chi tiêu thực tế của người dân Mỹ cho hàng may mặc, cho thấy gánh nặng chi phí đang dần được chuyển từ các thương hiệu sang người tiêu dùng cuối.
Với Việt Nam, Thủ tướng trước đó đã chỉ đạo triển khai các biện pháp hỗ trợ kịp thời cho doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi thuế đối ứng của Mỹ, nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ ngành dệt may trước áp lực chi phí gia tăng và nhu cầu suy yếu.
Các cơ quan chức năng được giao nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng, duy trì việc làm cho người lao động và bảo vệ năng lực cạnh tranh dài hạn của ngành. Việt Nam cũng thúc đẩy các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm những điều kiện thuận lợi hơn trong khuôn khổ các hiệp định thương mại mới với Mỹ.
Theo Giáo sư Rajkishore Nayak của Đại học RMIT Việt Nam, việc Việt Nam thể hiện thiện chí giảm bớt rào cản đối với hàng hóa Mỹ, cùng với những lợi thế sẵn có như môi trường chính trị ổn định, lực lượng lao động lành nghề và quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng giúp thuyết phục nhiều thương hiệu quốc tế tiếp tục gắn bó với Việt Nam.
Thích nghi với bối cảnh mới
Các chuyên gia tại RMIT cho rằng chiến lược hiện tại sẽ quyết định triển vọng tăng trưởng dài hạn của ngành dệt may, do đó cần có cách tiếp cận toàn diện trên phạm vi toàn ngành.
Trước hết, việc đa dạng hóa thị trường cần được đẩy mạnh. Doanh nghiệp cần đầu tư vào máy móc hiện đại để tối ưu chi phí, tìm kiếm cơ hội tại các thị trường mới. Điều này bao gồm đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh số hóa hoạt động, tăng cường sản xuất xanh và mở rộng sang các thị trường châu Á, Liên minh châu Âu, châu Đại Dương, đặc biệt coi thị trường nội địa là trụ cột nhằm giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài.
Song song, ngành cần nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị bằng cách chuyển dịch từ các hoạt động gia công cắt - may - hoàn thiện sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, xây dựng thương hiệu và quản lý chuỗi cung ứng. Việc đầu tư phát triển nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động cũng sẽ giúp ngành tiến cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
