Những năm gần đây, chi phí lắp đặt điện mặt trời mái nhà đã giảm mạnh, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận với nguồn năng lượng tái tạo này. Với các hộ gia đình, khảo sát trên thị trường cho thấy, hệ thống phổ biến 3-10 kWp hiện có giá dao động khoảng 45-150 triệu đồng, tương đương 8-11 triệu đồng/kWp. Đây là mức đã giảm khoảng 30-40% so với giai đoạn trước năm 2022.
Thị trường chưa bứt phá
Đáng chú ý, khi tích hợp pin lưu trữ, yếu tố được xem là “chìa khóa” để khai thác tối đa hiệu quả điện mặt trời, chi phí đầu tư lại tăng đáng kể. Một hệ thống 5 kW kèm pin có thể lên tới 100-170 triệu đồng, tùy dung lượng lưu trữ.
Đại diện Công ty Điện mặt trời Việt Nam Solar cho biết, thời gian qua tâm lý của người dân quan tâm điện mặt trời mái nhà đã thay đổi rõ rệt. Người dân không còn hỏi “có nên lắp hay không”, mà chuyển sang hỏi “lắp thế nào để có lợi”. Tuy nhiên, nhiều quyết định cuối cùng vẫn bị trì hoãn.
“Khách hàng rất quan tâm, nhưng họ cần câu trả lời rõ ràng về giá điện trong tương lai, cơ chế xử lý điện dư và thời gian hoàn vốn. Nếu những yếu tố này chưa rõ, họ sẽ tiếp tục chờ”, vị này cho hay.
 |
| Xu hướng lắp điện mặt trời mái nhà đang bắt đầu hình thành, song còn khiêm tốn với tiềm năng. |
Thực tế tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM cho thấy số lượng hệ thống điện mặt trời mái nhà tự tiêu thụ đang tăng lên, trong đó tỷ lệ tích hợp pin lưu trữ cũng dần cải thiện. Tuy nhiên, mức tăng này chưa đủ tạo ra một làn sóng đầu tư mạnh mẽ.
Theo số liệu từ Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), đến cuối năm 2025, có 1.673 khách hàng đăng ký phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ với tổng công suất 438,5 MW. Trong đó, gần 1.600 khách hàng đã hoàn thành lắp đặt, đưa vào vận hành với công suất 323,6 MW; phần còn lại đang triển khai.
Đáng chú ý, khoảng 454 MWp công suất điện mặt trời mái nhà đã được đầu tư kèm hệ thống lưu trữ với dung lượng khoảng 8.600 kWh. Đây là tín hiệu cho thấy xu hướng kết hợp pin lưu trữ đã bắt đầu hình thành, nhưng quy mô vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng.
Bài toán kinh tế và lời giải cho "đường cong con vịt"
Ông Nguyễn Huy Hoạch - chuyên gia Hiệp hội Năng lượng Việt Nam - cho rằng hệ thống điện Việt Nam đang vận hành trong trạng thái lệch pha ngày càng rõ giữa cung và cầu. Vào ban ngày, điện mặt trời phát mạnh, giúp giảm tải cho hệ thống nhưng khi bước sang buổi tối, nhu cầu tăng vọt buộc hệ thống phải huy động các nguồn điện chi phí cao. Hiện tượng này thường được gọi là “đường cong con vịt”, phụ tải giảm sâu vào giữa trưa rồi tăng dựng đứng vào buổi tối.
Thực tế, khi tỷ trọng năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời đã vượt 23 GW, chiếm khoảng 27% tổng công suất hệ thống, vấn đề này càng hiện rõ. Trong bối cảnh đó, điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ được xem là lời giải mang tính hệ thống: Sản xuất điện tại chỗ, tích trữ ban ngày và sử dụng vào buổi tối, qua đó giảm áp lực đầu tư nguồn điện chạy đỉnh.
 |
| Điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ còn trở thành công cụ điều tiết hệ thống điện. |
“Chính khả năng dịch chuyển điện này mới tạo ra giá trị hệ thống lớn nhất. Khi nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp cùng lưu trữ và xả điện vào buổi tối, phụ tải đỉnh sẽ được “cắt” ngay từ phía tiêu thụ. Điều này cũng giúp điện mặt trời mái nhà kèm lưu trữ không còn là giải pháp riêng lẻ, mà trở thành một công cụ điều tiết hệ thống điện”, ông Hoạch nói.
Theo ông Hoạch, cần hoàn thiện biểu giá điện theo thời gian sử dụng, trong đó giá điện giờ cao điểm phải đủ cao để khuyến khích lưu trữ và xả điện vào buổi tối...
“Các chính sách tài chính như tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư ban đầu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm rào cản gia nhập, đặc biệt với hộ gia đình. Về dài hạn, điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ cần được nhìn nhận như một phần của hạ tầng năng lượng phân tán, nơi mỗi mái nhà không chỉ tiêu thụ mà còn tham gia sản xuất và điều tiết điện”, ông Hoạch cho hay.
Ông Phan Ngọc Ánh - Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ Năng lượng Alena - cho biết nhu cầu lắp đặt điện mặt trời tại các hộ gia đình đang tăng nhanh. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít hộ vẫn gặp vướng mắc, đặc biệt trong việc tiếp cận và hiểu đúng các quy định, cũng như hoàn thiện thủ tục liên quan. Đặc biệt, thị trường thiết bị điện mặt trời hiện còn thiếu sự chuẩn hóa. Hàng loạt thương hiệu tấm pin và hệ thống lưu trữ được nhập khẩu, nhưng chưa có cơ chế kiểm định và giám sát đồng bộ, dẫn đến tình trạng chất lượng không đồng đều.
Thủ tướng vừa ban hành Chỉ thị số 10, yêu cầu thúc đẩy phát triển theo hướng tự sản, tự tiêu thụ, đồng thời khuyến khích tích hợp hệ thống lưu trữ. Mục tiêu đặt ra là mỗi năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt hệ thống này, hoặc đạt tổng công suất tương đương 20% kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
