Đề nghị không bám đuổi, 'săn' ảnh cá voi tại Cù Lao Mái Nhà

Khoảnh khắc 2 con cá voi săn mồi ven biển Cù Lao Mái Nhà, xã Ô Loan (tỉnh Phú Yên cũ, nay thuộc Đắk Lắk) ngày 15/5. Ảnh: Cắt từ video.

Ngày 20/5, UBND xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk, ban hành văn bản đề nghị các cơ quan, đơn vị và người dân tăng cường thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ các loài thú biển, đặc biệt là cá voi xuất hiện ven bờ Cù Lao Mái Nhà thời gian gần đây.

Từ sáng 15/5, tại khu vực Cù Lao Mái Nhà, xã Ô Loan (Phú Yên cũ, nay là Đắk Lắm), hai con cá voi Bryde (tên khoa học là Balaenoptera edeni hoặc Balaenoptera brydei) dài khoảng 10 m xuất hiện và kiếm ăn cách bờ hơn 300 m. Theo UBND xã Ô Loan, việc cá voi xuất hiện, nổi lên mặt nước săn mồi tại vùng biển này là hiện tượng tự nhiên hiếm gặp, cho thấy môi trường sinh thái biển đang có dấu hiệu phục hồi tích cực.

Tuy nhiên, qua phản ánh, một số tàu cá, ca nô, phương tiện thủy, du khách và nhiếp ảnh gia tự phát tiếp cận quá gần để quay phim, chụp ảnh cá voi săn mồi. Thậm chí, có trường hợp tăng tốc, bám đuổi cá voi, gây ảnh hưởng đến tập tính sinh hoạt tự nhiên và môi trường sống của loài động vật quý hiếm này.

UBND xã Ô Loan cảnh báo phương tiện tiếp cận ở khoảng cách gần có thể tạo tiếng ồn từ động cơ, làm xáo trộn môi trường sống, ảnh hưởng đến khả năng định hướng, săn mồi của cá voi. Hành vi này còn tiềm ẩn nguy cơ va chạm, gây tổn thương đối với cá thể cá voi và hệ sinh thái biển.

Cá voi săn mồi ven biển Cù Lao Mái Nhà, xã Ô Loan (tỉnh Phú Yên cũ, nay thuộc Đắk Lắk) ngày 15/5. Ảnh: Mỹ Hà.

Để kịp thời chấn chỉnh tình trạng trên, chính quyền yêu cầu các ngành, đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, kiểm soát hoạt động của các phương tiện thủy tại khu vực Cù Lao Mái Nhà và vùng biển lân cận; xử lý nghiêm những trường hợp bám đuổi, tụ tập đông phương tiện hoặc tổ chức hoạt động tự phát gây ảnh hưởng đến môi trường sống của cá voi.

Xã Ô Loan cũng khuyến cáo người dân, ngư dân và du khách không điều khiển phương tiện bám đuổi hoặc bao vây khu vực cá voi xuất hiện. Các phương tiện cần chủ động giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn, hạn chế tiếng ồn từ động cơ, tuyệt đối không chặn hướng di chuyển của cá voi. Ngư dân và du khách không xả rác thải, dầu thải, chất thải sinh hoạt xuống biển gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng hệ sinh thái.

Khi phát hiện cá voi mắc lưới, bị thương, dạt bờ hoặc có dấu hiệu bất thường, người dân cần kịp thời thông báo cho UBND xã, Công an xã hoặc Đồn Biên phòng An Hải để phối hợp kiểm tra, cứu hộ theo quy định.

Ông Ngô Thành Hiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Loan, cho biết các trường hợp cố tình vi phạm, gây ảnh hưởng đến cá voi và môi trường sống tự nhiên của loài động vật biển quý hiếm này sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hiện hành.

Cá voi săn mồi dưới ánh bình minh tại bãi Nồm, thuộc phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai (khu vực Bình Định cũ) vào tháng 7/2025. Ảnh: Mai Anh Đến.

Tình trạng phương tiện thủy vây bọc cá voi từng xảy ra tại biển Nhơn Lý, Quy Nhơn (nay thuộc tỉnh Gia Lai) vào tháng 7/2025. Khi một cặp mẹ con cá voi xuất hiện, nhiều du khách và nhiếp ảnh gia đã thuê thuyền, ca nô lao vào khu vực cá voi đang săn mồi.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định (nay là Gia Lai) khi đó đã phải ra văn bản yêu cầu các tour du lịch, tàu cá phải giữ khoảng cách tối thiểu, tắt động cơ và không hoạt động quá ba tàu cùng lúc khi vào khu vực có cá voi.

Cá voi Bryde là loài sống gần bờ, xuất hiện nhiều ở vùng biển Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, đặc biệt quanh khu vực vịnh Thái Lan. Tại Việt Nam, loài này được ghi nhận ở các tỉnh Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Riêng tại Phú Yên, tần suất cá voi Bryde xuất hiện ngày càng dày trong khoảng 5 năm trở lại đây.

Đây là loài động vật biển cỡ lớn, thuộc họ cá voi lưng gù, dễ nhận biết nhờ 3 đường gờ chạy dọc đỉnh đầu và nhiều nếp gấp ở vùng cổ họng. Chúng có kích thước trung bình khoảng 13,5 m và nặng khoảng 15,5 tấn, ăn cá bơi theo bầy, chẳng hạn như cá cơm, trích và cá sardine.

Cá voi từ lâu được ngư dân Việt Nam xem như vị thần bảo hộ trên biển, gọi là "cá Ông" với sự tôn kính. Tại nhiều địa phương ven biển, khi cá voi chết dạt vào bờ, người dân vẫn tổ chức mai táng và thờ cúng theo phong tục truyền thống.