Trên thực tế, tăng triglycerid máu thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng, nên rất dễ bị bỏ sót cho đến khi gây ra biến chứng nghiêm trọng. Vậy làm thế nào để phát hiện sớm tình trạng tăng triglycerid máu? Và cần làm gì để phòng ngừa?
Triglycerid là một dạng chất béo (lipid) có trong máu. Đây là nguồn năng lượng quan trọng của cơ thể, được tạo ra từ chất béo trong thức ăn, lượng calo dư thừa (từ tinh bột, đường, rượu bia…) được gan chuyển hóa thành triglyceride. Sau khi ăn, nếu cơ thể không sử dụng hết năng lượng, triglycerid sẽ được dự trữ trong mô mỡ và giải phóng khi cần thiết.
Tuy nhiên, khi nồng độ triglycerid trong máu tăng cao kéo dài, chúng sẽ gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hệ tim mạch, gan, tụy và toàn bộ quá trình chuyển hóa.
Chỉ số triglycerid bao nhiêu là bình thường?
Triglycerid được đo thông qua xét nghiệm máu (thường làm cùng xét nghiệm mỡ máu).
- Chỉ số triglycerid bình thường: < 150 mg/dL ( < 1,7 mmol/L )
- Chỉ số triglycerid tăng nhẹ: 150 – 199 mg/dL
- Tăng cao: 200 – 499 mg/dL
- Tăng rất cao: ≥ 500 mg/dL
- Khi triglycerid ≥ 500 mg/dL, nguy cơ viêm tụy cấp tăng lên rõ rệt và cần được can thiệp y tế sớm.
Làm thế nào để phát hiện tăng triglycerid máu?
Phần lớn người bị tăng triglycerid máu không có triệu chứng rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Vì vậy, bệnh thường chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ, làm xét nghiệm mỡ máu vì các bệnh lý khác.
 |
| Triglycerid cao gây nhiều hệ lụy trong đó góp phần làm xơ vữa động mạch. |
Một số trường hợp triglycerid tăng rất cao có thể gặp các biểu hiện như: Mệt mỏi; Đầy bụng, khó tiêu; Đau bụng vùng thượng vị (gợi ý viêm tụy); Xuất hiện các mảng mỡ vàng dưới da (u vàng)....
Đối tượng nên kiểm tra triglycerid máu định kỳ là người thừa cân, béo phì; Người ít vận động; Người ăn nhiều tinh bột, đồ ngọt, thức ăn nhiều dầu mỡ; Người uống rượu bia thường xuyên; Bệnh nhân đái tháo đường, tăng huyết áp; Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm....
Hệ lụy nguy hiểm của tăng triglycerid máu
Triglycerid cao gây nhiều hệ lụy trong đó góp phần làm xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ não. Khi kết hợp với cholesterol xấu (LDL) cao và cholesterol tốt (HDL) thấp, nguy cơ tim mạch càng gia tăng.
Khi triglycerid tăng rất cao (≥ 500–1000 mg/dL), nguy cơ viêm tụy cấp tăng mạnh. Khi đó người bệnh có biểu hiện đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều; Có thể đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.
Triglycerid cao làm tăng tích tụ mỡ tại gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu, viêm gan mạn tính, xơ gan nếu kéo dài.
Tăng triglycerid thường đi kèm đề kháng insulin, hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường type 2. Vòng xoắn bệnh lý này khiến việc kiểm soát mỡ máu ngày càng khó khăn.
Cách phòng ngừa và kiểm soát triglycerid máu
Để phòng ngừa và kiểm soát triglycerid máu cần điều chỉnh chế độ ăn uống bằng cách giảm tinh bột tinh chế cơm trắng, bánh ngọt, bánh mì trắng.
Hạn chế đồ ngọt, nước ngọt có gas, giảm chất béo bão hòa và dầu mỡ chiên rán. Hạn chế rượu bia tối đa.
Tăng cường rau xanh, trái cây ít đường; Ưu tiên cá, đặc biệt là cá béo giàu omega-3.
Duy trì cân nặng hợp lý bằng cách giảm 5–10% trọng lượng cơ thể đã có thể giúp hạ triglycerid rõ rệt và cải thiện mỡ máu và đường huyết.
Tăng cường vận động thể lực cũng giúp giảm triglycerid máu do đó nên tập ít nhất 150 phút/tuần vận động mức độ trung bình, có thể đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội. Tránh ngồi lâu liên tục ít vận động sẽ khiến tình trạng tăng triglycerid càng thêm trầm trọng.
Với người có bệnh nền cần kiểm soát bệnh kiểm soát tốt đường huyết nếu bị đái tháo đường; Điều trị suy giáp nếu có; Tuân thủ điều trị tăng huyết áp, rối loạn lipid máu.
Tóm lại: Triglycerid máu cao là một rối loạn chuyển hóa âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng, đặc biệt đối với tim mạch, gan và tụy. Việc phát hiện sớm thông qua xét nghiệm mỡ máu định kỳ, kết hợp với điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống khoa học, là chìa khóa quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả.
Làm thế nào để xua tan cơn giận dữ hay nỗi sợ hãi? Điều gì ảnh hưởng đến giấc ngủ hay nên đi ngủ vào thời gian nào? Nhằm nghiên cứu và đưa ra những chỉ dẫn cụ thể cho bạn đọc, Zing giới thiệu cuốn Yang sheng: Chữa lành cơ thể, làm đẹp tâm hồn của tác giả Katie Brindle.
Cuốn sách hướng dẫn bạn đọc những kỹ thuật để khai thác hiệu quả việc sử dụng hơi thở cũng như nụ cười, chiếc lược, lòng bàn chân… để thư giãn và tự chữa lành những tổn thương trong cơ thể về mặt thể chất lẫn tinh thần.
