Dấu hiệu kháng insulin mà nhiều người thường bỏ qua

Cảm giác buồn ngủ hoặc thiếu tỉnh táo sau bữa ăn hay thường xuyên thèm đồ ngọt có thể là một dấu hiệu cảnh báo liên quan insulin. Ảnh: Magnific.

Kháng insulin xảy ra khi các tế bào giảm đáp ứng với insulin, buộc tuyến tụy phải tăng tiết hormone này để duy trì đường huyết. Trước khi đường huyết tăng, cơ thể thường đã xuất hiện một số thay đổi đáng chú ý.

Vòng eo tăng dần dù cân nặng ít thay đổi

Một trong những dấu hiệu sớm của kháng insulin là mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng, đặc biệt là mỡ nội tạng, theo Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ. Không ít người vẫn có chỉ số BMI trong giới hạn bình thường nhưng vòng eo ngày càng lớn.

Khác với lớp mỡ dưới da, mỡ nội tạng là một mô chuyển hóa hoạt động mạnh. Mô này liên tục giải phóng acid béo tự do và các cytokine gây viêm như TNF-α hay IL-6, làm giảm khả năng đáp ứng của tế bào với insulin.

Sự tích tụ mỡ nội tạng vì thế vừa là hậu quả, vừa là yếu tố thúc đẩy kháng insulin tiến triển. Đây cũng là lý do vòng eo được xem là chỉ số phản ánh nguy cơ rối loạn chuyển hóa tốt hơn cân nặng đơn thuần.

Da sẫm màu ở cổ, nách

Những mảng da dày, sẫm màu, có bề mặt nhung mịn xuất hiện ở vùng cổ, nách, bẹn hoặc khuỷu tay có thể là dấu hiệu cảnh báo tăng insulin máu kéo dài. Tình trạng này được gọi là gai đen (acanthosis nigricans).

Nồng độ insulin cao trong máu kích thích các thụ thể yếu tố tăng trưởng trên tế bào da, làm tăng sinh tế bào sừng và nguyên bào sợi. Kết quả là vùng da này trở nên dày hơn, sẫm màu hơn so với vùng da xung quanh.

Biểu hiện này thường gặp ở người béo phì, người mắc hội chứng buồng trứng đa nang và những người có nguy cơ cao phát triển đái tháo đường type 2.

Một trong những dấu hiệu sớm của kháng insulin là mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng. Ảnh: Magnific.

Thường xuyên đói hoặc thèm đồ ngọt

Theo Mayo Clinic, ở người kháng insulin, glucose vẫn lưu thông trong máu nhưng đi vào tế bào kém hiệu quả. Điều này khiến tế bào không nhận đủ năng lượng cần thiết, từ đó kích thích cảm giác đói, đặc biệt là thèm các thực phẩm chứa nhiều đường hoặc tinh bột.

Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh dễ hình thành thói quen ăn nhiều carbohydrate tinh chế. Sau mỗi bữa ăn, tuyến tụy lại phải tiết thêm insulin để giữ đường huyết ổn định, tạo thành vòng xoắn bệnh lý khiến kháng insulin ngày càng nặng hơn.

Mệt mỏi, buồn ngủ sau bữa ăn

Cảm giác buồn ngủ hoặc thiếu tỉnh táo sau bữa ăn không phải lúc nào cũng bình thường, theo Health. Ở người kháng insulin, glucose khó được vận chuyển vào tế bào để tạo năng lượng, khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu năng lượng tương đối dù lượng đường trong máu vẫn đủ.

Triệu chứng này thường xuất hiện rõ hơn sau những bữa ăn nhiều carbohydrate như cơm trắng, bánh mì, bún, mì hoặc các món nhiều đường. Nếu tình trạng kéo dài, đặc biệt khi đi kèm béo bụng hoặc tăng vòng eo, người bệnh nên được tầm soát các rối loạn chuyển hóa.

Rối loạn mỡ máu hoặc tăng huyết áp

Kháng insulin không chỉ làm rối loạn chuyển hóa glucose mà còn ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid và chức năng của hệ tim mạch. Nhiều người được phát hiện có triglyceride tăng, cholesterol HDL (cholesterol "tốt") giảm, tăng huyết áp hoặc gan nhiễm mỡ không do rượu ngay từ giai đoạn chưa mắc đái tháo đường.

Những bất thường này thường xuất hiện đồng thời và tạo thành hội chứng chuyển hóa - yếu tố làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và đái tháo đường type 2 trong tương lai.