Giang mai là bệnh nhiễm trùng mạn tính do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra, lây chủ yếu qua quan hệ tình dục, nhưng cũng có thể truyền qua đường máu hoặc từ mẹ sang con. Nếu không phát hiện sớm, bệnh có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến tim mạch, thần kinh, thậm chí để lại di chứng suốt đời.
Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, các biểu hiện của giang mai thường kín đáo, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với bệnh lý thông thường.
Theo Bộ Y tế, dấu hiệu đặc trưng của giang mai thời kỳ I là sự xuất hiện của săng giang mai - một vết trợt nông tại vị trí xoắn khuẩn xâm nhập. Tổn thương này thường xuất hiện sau 3-4 tuần kể từ khi nhiễm bệnh.
Săng có hình tròn hoặc bầu dục, bề mặt phẳng, màu đỏ như thịt tươi. Điểm đặc biệt là vết này không đau, không ngứa, không mủ, nên nhiều người chủ quan bỏ qua. Khi sờ vào, nền săng cứng như tờ bìa - dấu hiệu quan trọng giúp phân biệt với các vết loét thông thường.
 |
| Vết loét của bệnh nhân mắc giang mai. Ảnh: BVNĐTW. |
Trong hơn 90% trường hợp, săng xuất hiện ở cơ quan sinh dục. Tuy nhiên, tổn thương cũng có thể gặp ở môi, lưỡi, amidan (do quan hệ bằng miệng) hoặc ở tay nếu tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh.
Chỉ vài ngày sau khi xuất hiện săng, người bệnh có thể nổi hạch vùng lân cận, thường là hạch bẹn. Các hạch này rắn, không đau, di động và không hóa mủ. Đặc biệt, trong nhóm hạch thường có một hạch to hơn, được gọi là "hạch chúa".
Một điểm khiến nhiều người lầm tưởng là dù không điều trị, săng giang mai vẫn có thể tự lành sau vài tuần. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu khỏi bệnh mà là lúc xoắn khuẩn đã âm thầm lan rộng trong cơ thể.
Sau giai đoạn đầu, bệnh bước sang thời kỳ II - khi vi khuẩn đi vào máu và gây tổn thương lan tỏa. Người bệnh có thể xuất hiện các ban hồng nhạt trên da, không ngứa, không đau, kèm theo mảng trợt ở niêm mạc miệng, sinh dục hoặc hậu môn. Một số trường hợp có biểu hiện rụng tóc thưa, đau đầu, nổi hạch toàn thân.
Ở giai đoạn này, khả năng lây nhiễm rất cao do trong các tổn thương chứa nhiều xoắn khuẩn. Nếu tiếp tục không được điều trị, bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn muộn, gây tổn thương nặng nề ở tim mạch, thần kinh, thậm chí đe dọa tính mạng.
Tùy thuộc vào từng giai đoạn tiến triển của bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị bệnh giang mai bằng kháng sinh dưới dạng tiêm hoặc viên nén/nang. Đáng chú ý, việc trị liệu có thể được tiến hành ngay cả khi chưa có kết quả xét nghiệm chính thức nếu có đủ cơ sở lâm sàng.
Theo khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Benzathine Penicillin G (BPG) là liệu pháp ưu tiên số một cho giai đoạn đầu của bệnh. Đây cũng là loại thuốc duy nhất được WHO chỉ định an toàn và hiệu quả cho phụ nữ mang thai nhằm ngăn ngừa lây truyền sang thai nhi. Trong một số trường hợp cụ thể, các dòng kháng sinh thay thế như Doxycycline, Ceftriaxone hoặc Azithromycin cũng có thể được sử dụng.
Đối với giang mai giai đoạn muộn hoặc khi không thể xác định chính xác thời điểm nhiễm trùng, phác đồ BPG sẽ được điều chỉnh với liều lượng cao hơn, thông thường là tiêm bắp định kỳ mỗi tuần một lần, kéo dài trong 3 tuần liên tiếp.
Trẻ mắc giang mai bẩm sinh hoặc có mẹ chưa được điều trị dứt điểm cần được can thiệp y tế ngay lập tức. Việc chậm trễ trong trị liệu có thể dẫn đến những biến chứng sức khỏe nghiêm trọng và không thể đảo ngược
Các chuyên gia khuyến cáo khi xuất hiện các dấu hiệu như vết loét bất thường ở cơ quan sinh dục, miệng hoặc hậu môn, kèm nổi hạch không đau, người dân cần đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác.
Việc xét nghiệm huyết thanh là phương pháp quan trọng giúp xác định bệnh và theo dõi hiệu quả điều trị. Giang mai có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, thường bằng kháng sinh. Chủ động quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa căn bệnh này.
Cuốn sách Bệnh của thời thức ăn tiện lợi giải thích nguyên nhân gây ra tất cả bệnh mạn tính, cách thực phẩm tiện lợi đã tác động đến chúng dẫn đến tổn hại cho sức khỏe, nền kinh tế và môi trường, từ đó đề xuất giải pháp để chữa lành cho con người.
