Đạo diễn trăm tỷ Việt sập 'bẫy'

Đường đua điện ảnh Việt chào đón nhiều “tay đua” mới trong vài năm qua. Bức tranh thị trường phim do vậy càng trở nên sôi động, nhiều mảng màu khi nhiều đạo diễn, nhà sản xuất gia nhập cuộc đấu. Trong số đó, không ít nhà làm phim ngay lập tức thắng lớn trong dự án điện ảnh đầu tay. Đầu năm 2025, Hoàng Nam, Thu Trang gia nhập câu lạc bộ trăm tỷ sau Đèn âm hồn, Nụ hôn bạc tỷ. Dương Minh Chiến mới đây cũng dắt túi hơn 200 tỷ nhờ Truy tìm long diên hương.

Thành công nhanh chóng khiến cho nhiều đạo diễn vội vàng bắt tay thực hiện một dự án tiếp theo. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm, họ công bố ra mắt sản phẩm mới trong sự ngỡ ngàng của giới chuyên môn lẫn khán giả yêu điện ảnh.

Và không ít trong số đó không thể vượt qua “lời nguyền phim thứ hai”. Họ hứng chịu cú ngã đau về doanh thu và phản hồi thiếu tích cực liên quan đến chất lượng dự án.

Theo chuyên gia, áp lực duy trì sức nóng đang đẩy các nhà làm phim vào bẫy của chu kỳ sản xuất ngắn, tạo ra những bộ phim kém kỳ vọng.

Hoàng Nam, Thu Trang bị lật đổ

Hoàng Nam là một ví dụ điển hình

Đạo diễn của Đèn âm hồn, Thế hệ kỳ tích có thể là nhà làm phim Việt lạ lùng nhất trong thị trường điện ảnh nội địa hơn thập kỷ qua. Từ một YouTuber 4 triệu người theo dõi, chuyên khám phá, thử thách bản thân ở những địa danh mang tính kỳ bí, tâm linh, anh chuyển sang làm phim với tác phẩm đầu tay Đèn âm hồn. Bộ phim tâm linh, kinh dị thu hút sự chú ý ngay từ những ngày đầu công bố, ở nhiều khía cạnh, trong đó sự ồn ào, tranh cãi là phổ biến.

Bằng một cách nào đó, Đèn âm hồn nhanh chóng hốt tiền ngoài rạp. Tác phẩm giúp Hoàng Nam có phim trăm tỷ ngay ở dự án đầu tay, dù chất lượng dự án dưới mức trung bình.

Hoàng Nam sau đó hiện diện ở nhiều sự kiện giải trí, phim ảnh với danh xưng đạo diễn. Khoảng vài tháng sau, anh nhanh chóng công bố dự án tiếp theo, tên gọi ban đầu là Bà đừng buồn con, với chủ đề về tình cảm gia đình, tình bà cháu. Đến tháng 9, nghĩa là chỉ sau khoảng nửa năm, phim của Hoàng Nam bấm máy. Trong quá trình thực hiện, Hoàng Nam đột ngột chuyển hướng phim sang đề tài về giới trẻ rồi quyết định đổi tên phim thành Thế hệ kỳ tích.

Thế hệ kỳ tích, phim thứ hai và cũng là dự án tạm khép lại hành trình làm phim của Hoàng Nam chỉ trong một năm.

Phim công chiếu chính thức từ 12/12 nhưng doanh thu ảm đạm chưa từng thấy. Cùng ngày, Hoàng Nam lên tiếng thừa nhận thất bại. Anh nói đây là “cú ngã” đau trong sự nghiệp và cầu xin sự ủng hộ từ khán giả để phim tiếp tục trụ rạp. Trong những bài đăng sau đó, Hoàng Nam lên tiếng xin lỗi, thừa nhận sai lầm. Khi phim thu về gần 600 triệu đồng, Hoàng Nam thông báo dừng hành trình làm phim. Anh trở lại điểm xuất phát là làm YouTuber.

Tương tự Hoàng Nam, Thu Trang cũng có phim thứ hai sau khoảng 10 tháng kể từ Nụ hôn bạc tỷ - tác phẩm đánh dấu màn chạm ngõ của cô thắng lợi với doanh thu trên 200 tỷ đồng.

Song Ai thương ai mến không được đón nhận như Nụ hôn bạc tỷ. Ra rạp trong thời điểm Avatar: 3 và một đối thủ đồng hương khác là Thiên đường máu oanh tạc rạp Việt, bộ phim của Thu Trang khó khăn để lội ngược dòng. Đến thời điểm hiện tại, phim gần như nắm chắc thất bại về doanh thu. Sau hơn một tuần, phim chỉ thu 20 tỷ đồng, với số lượng suất chiếu giảm. Đặt trên tổng quan về mức chi phí đầu tư, truyền thông, quảng bá cho dự án, với số tiền thu được hiện tại, Thu Trang đang chật vật để hoàn vốn.

Ngoài bước lùi về doanh thu, chất lượng phim của Ai thương ai mến cũng kém kỳ vọng mà công chúng đặt để cho nữ đạo diễn. Phim cho thấy một số thay đổi, nỗ lực của nữ đạo diễn, song những hạn chế về kịch bản, cách triển khai câu chuyện, khai thác tâm lý nhân vật vẫn còn lộ rõ. Thực chất, những điểm yếu này của Thu Trang trong vai trò của một đạo diễn, đã hiển hiện trong Nụ hôn bạc tỷ cách đó ít tháng. Tuy nhiên, Nụ hôn bạc tỷ lẫn Thu Trang may mắn hơn, khi hưởng lợi từ cuộc đấu với Trấn Thành dịp Tết Nguyên đán 2025 và có thời điểm vượt lên ngoài rạp nhờ cú vấp, sai lầm của nam đạo diễn.

Ai thương ai mến của Thu Trang có doanh thu kém kỳ vọng.

Một đạo diễn khác là Vũ Thành Vinh cũng đi vào “vết xe đổ” khi phim đầu tay Hai Muối thu hơn 40 tỷ đồng ngoài rạp. Chỉ sau một năm, anh tiếp tục trình làng Chị ngã em nâng, với sự góp mặt của dàn diễn viên thực lực như Lê Khánh, Quốc Trường, Uyển Ân, Thuận Nguyễn nhưng cũng “flop” với doanh thu chỉ dừng ở con số gần 16 tỷ đồng.

Trước Thu Trang, Hoàng Nam, một số đạo diễn thiện chiến của thị trường Việt Nam hiện tại với tốc độ sản xuất phim đều đặn hàng năm, cũng không ít lần gây thất vọng về chất lượng. Trong đó, phải kể đến Trấn Thành với Bộ tứ báo thủ (2025) và Nhà bà Nữ (2023), dù doanh thu khả quan, nhưng phim bị chê về nội dung, được giới chuyên môn đánh giá là bước lùi của đạo diễn. Trường hợp khác là Trần Hữu Tấn, phong độ làm phim cũng thất thường dù liên tiếp có dự án mới trong thời gian ngắn ngủi.

Đạo diễn Việt cần tỉnh táo

Theo chuyên gia, những "cú ngã ngựa" kể trên cho thấy áp lực duy trì thương hiệu của các nhà làm phim và chu kỳ sản xuất quá ngắn đã bào mòn sức sáng tạo, khiến tác phẩm thiếu đi sự đột phá cần thiết để giữ chân khán giả.

Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam chia sẻ với Tri Thức - Znews việc hoàn thiện một bộ phim điện ảnh trong chưa đầy một năm đặt ra thách thức lớn về quản trị và sáng tạo mà ít đạo diễn Việt nào kiểm soát nổi. Khi giai đoạn tiền kỳ bị rút ngắn từ 1-2 năm xuống vài tháng, kịch bản trở thành mắt xích yếu nhất với nhiều tình tiết phi lý, gượng ép. Trong guồng quay vội vã, đạo diễn dễ kiệt sức vì kiêm nhiệm quá nhiều vai trò, dẫn đến việc lặp lại các công thức cũ kỹ và thiếu đột phá về ngôn ngữ điện ảnh.

Bên cạnh đó, chất lượng kỹ thuật bị ảnh hưởng khi khâu hậu kỳ bị ép tiến độ để kịp ngày phát hành. Những công đoạn tỉ mỉ như kỹ xảo (VFX), chỉnh màu và âm thanh thường được thực hiện hời hợt, thiếu trau chuốt. Sự yếu kém này làm suy giảm sức hấp dẫn thị giác, khiến phim nội địa dần mất điểm trước đối tượng khán giả trẻ, những người vốn đã quen thuộc với tiêu chuẩn khắt khe từ các bom tấn quốc tế. Chính sự nóng vội này đang trực tiếp bào mòn niềm tin của người xem vào điện ảnh nước nhà.

Chuyên gia cho rằng áp lực duy trì sức nóng đang đẩy một số nhà làm phim vào bẫy của chu kỳ sản xuất ngắn, tạo ra những bộ phim kém chất lượng.

"Thành công vang dội ngay từ tác phẩm đầu tay đã đưa nhiều đạo diễn vào câu lạc bộ trăm tỷ, nhưng áp lực duy trì sức nóng đang đẩy họ vào cái bẫy của chu kỳ sản xuất ngắn, tạo ra những bộ phim "mì ăn liền" kém chất lượng. Hệ lụy lớn nhất là sự xói mòn niềm tin từ người xem. Khi thất vọng bởi các tác phẩm kém chất lượng, khán giả sẽ quay lưng để ưu tiên phim ngoại. Bên cạnh đó, việc nhà đầu tư chỉ chạy theo lợi nhuận nhanh gây mất cân bằng nghiêm trọng. Những thể loại đòi hỏi đầu tư dài hạn, công phu như hành động hay viễn tưởng bị ngó lơ, khiến hệ sinh thái điện ảnh thiếu đi sự đa dạng và phát triển bền vững", Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm đánh giá.

Theo ông, để thị trường điện ảnh nội địa phát triển bền vững, các nhà làm phim Việt cần thay đổi tư duy chiến lược, thiết lập sự cân bằng giữa tiếp thị và nội dung. Thay vì dùng marketing "che mắt" khán giả cho một kịch bản yếu kém, nhà sản xuất phải hiểu rằng nội dung nội tại quyết định lớn đến sự thành công của tác phẩm. Việc dành ít nhất một năm mài giũa ý tưởng cùng biên kịch chuyên nghiệp là yếu tố then chốt để loại bỏ các lỗ hổng logic cơ bản.

Bên cạnh đó, sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý trong việc xây dựng hệ sinh thái nhân lực và thiết lập các quỹ điện ảnh là vô cùng cần thiết, giúp giảm lệ thuộc vào các nhà phát hành lớn. Năm 2026 được dự báo là giai đoạn "thanh lọc quyết liệt" của thị trường.

"Những bài học đắt giá từ sự thất bại của các dự án nóng vội sẽ buộc nhà làm phim phải nhìn nhận lại con đường sự nghiệp, ưu tiên chất lượng và giá trị văn hóa để giữ chân khán giả trên sân nhà. Đây là lộ trình tất yếu để xây dựng một nền điện ảnh chuyên nghiệp", chuyên gia khẳng định.