 |
Hạ viện Mỹ rơi vào tình trạng tê liệt sau khi một nhóm nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối bảo thủ cứng rắn ngăn chặn việc xem xét dự luật chính sách quốc phòng thường niên, nhằm gây sức ép buộc Quốc hội ưu tiên thông qua dự luật siết chặt quy định bầu cử do Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn.
Động thái này khiến hoạt động lập pháp tại Hạ viện tiếp tục đình trệ sang tuần thứ hai liên tiếp, đồng thời giáng thêm một đòn mạnh vào Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, người đang gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì sự thống nhất của phe đa số để thúc đẩy các dự luật quan trọng về quốc phòng, ngân sách và nhiều lĩnh vực khác.
Trước tình trạng bế tắc kéo dài, lãnh đạo đảng Cộng hòa buộc phải hủy toàn bộ chương trình làm việc còn lại trong tuần và cho các nghị sĩ nghỉ lễ Quốc khánh Mỹ (4/7) sớm hơn dự kiến, mà không đạt được những mục tiêu lập pháp đã đề ra.
Nội bộ chia rẽ
Cuộc khủng hoảng mới nhất phản ánh những rạn nứt ngày càng sâu sắc trong nội bộ đảng Cộng hòa liên quan đến yêu cầu của ông Trump rằng Quốc hội phải thông qua dự luật cải tổ bầu cử quy mô lớn, trong đó siết chặt bỏ phiếu qua thư và áp dụng các quy định nghiêm ngặt hơn về đăng ký cũng như xác minh danh tính cử tri.
Dù phần lớn nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ chủ trương này và Hạ viện trước đó đã thông qua dự luật, văn bản vẫn không có đủ sự ủng hộ để vượt qua Thượng viện. Nhiều nghị sĩ Cộng hòa ở cả hai viện cho rằng Quốc hội nên gác lại vấn đề này để tập trung giải quyết các ưu tiên cấp bách khác.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump không chấp nhận phương án đó. Một nhóm nghị sĩ bảo thủ tuyên bố sẽ không ủng hộ bất kỳ chương trình nghị sự nào khác cho đến khi dự luật bầu cử được đưa ra xem xét, khiến hoạt động của Hạ viện gần như bị "đóng băng". Trong cuộc đối đầu ngày 1/7, nhóm này yêu cầu lãnh đạo Hạ viện gộp dự luật bầu cử vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA).
Thay vì chấp nhận đề xuất trên, ông Mike Johnson tìm cách dung hòa bằng việc cam kết kết hợp hai dự luật sau khi NDAA được thông qua. Tuần trước, sau cuộc gặp với Chủ tịch Hạ viện, ông Trump cũng đăng thông điệp trên mạng xã hội, kêu gọi các nghị sĩ Cộng hòa không làm tê liệt Hạ viện và cản trở chương trình nghị sự của chính đảng mình.
Tuy nhiên, cả nỗ lực của ông Johnson lẫn lời kêu gọi từ Tổng thống Trump đều không mang lại kết quả. Với tỷ lệ 224 phiếu chống và 198 phiếu thuận, Hạ viện bác bỏ nghị quyết thủ tục vốn là điều kiện để đưa dự luật quốc phòng cùng nhiều dự luật khác, bao gồm cả gói viện trợ nước ngoài, ra thảo luận.
 |
| Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson tại Điện Capitol hôm 1/7. Ảnh: New York Times. |
Nhiều nghị sĩ bảo thủ từ chối ủng hộ vì không tin Thượng viện sẽ xem xét dự luật bầu cử nếu nó không được gắn trực tiếp vào NDAA.
Hạ nghị sĩ Anna Paulina Luna, người dẫn đầu cuộc nổi loạn trong đảng Cộng hòa, tuyên bố trên mạng xã hội rằng cách duy nhất để buộc Thượng viện xem xét dự luật là đưa toàn bộ nội dung vào văn bản của NDAA. Tuy nhiên, lãnh đạo Hạ viện đã từ chối cho bỏ phiếu về đề xuất này.
Bên cạnh đó, nhiều nghị sĩ bảo thủ khác cũng lên tiếng phản đối vì cho rằng Chủ tịch Mike Johnson đã thất hứa khi chưa đưa dự luật siết chặt an ninh biên giới ra bỏ phiếu trước kỳ nghỉ lễ 4/7.
Chủ tịch Nhóm Freedom Caucus Andy Harris khẳng định dự luật biên giới là điều kiện then chốt để các nghị sĩ cánh hữu tiếp tục ủng hộ chương trình lập pháp của đảng Cộng hòa, bao gồm cả gói ngân sách trị giá 70 tỷ USD dành cho thực thi chính sách nhập cư vừa được Hạ viện thông qua trong tháng này.
Hàng loạt bất đồng khiến có tới 14 nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu chống hoặc không ủng hộ lãnh đạo đảng trong cuộc bỏ phiếu thủ tục quan trọng, khiến phe đa số không đủ số phiếu cần thiết để đưa dự luật quốc phòng ra thảo luận và đẩy Hạ viện vào thế bế tắc.
Diễn biến này tiếp tục phơi bày tình trạng hỗn loạn trong nội bộ đảng Cộng hòa chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, thời điểm đảng này đang nỗ lực bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội.
Hiệu ứng Domino
Một trong những văn bản bị "vạ lây" là nghị quyết mang tính biểu tượng nhằm kỷ niệm đạo luật cắt giảm thuế, giảm chi tiêu cho các chương trình an sinh xã hội và tăng cường thực thi chính sách nhập cư - thành tựu mà đảng Cộng hòa muốn sử dụng để vận động cử tri. Tuy nhiên, nghị quyết này cũng không thể được đưa ra thảo luận do Hạ viện rơi vào bế tắc.
Khủng hoảng lần này diễn ra chỉ một tuần sau khi ông Trump bất ngờ hủy lễ ký ban hành dự luật nhà ở lưỡng đảng. Tổng thống tuyên bố sẽ không ký văn bản này cho đến khi dự luật cải tổ bầu cử được thông qua. Trong khi Thượng viện đã bước vào kỳ nghỉ Quốc khánh kéo dài hai tuần, Hạ viện cũng buộc phải dừng toàn bộ hoạt động lập pháp vì phe bảo thủ kiên quyết không nhượng bộ.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump đến phát biểu tại Nhà hát ngoài trời Burning Hills vào ngày khánh thành Thư viện Tổng thống Theodore Roosevelt ở Medora, Bắc Dakota (Mỹ) ngày 1/7. Ảnh: Reuters. |
Ngay sau cuộc bỏ phiếu, Chủ tịch Mike Johnson từng cho biết lãnh đạo đảng Cộng hòa sẽ tiếp tục tìm giải pháp nhằm thông qua dự luật quốc phòng trước khi Hạ viện nghỉ lễ theo kế hoạch vào ngày 3/7.
Ông Johnson cho rằng việc Hạ viện phải dừng hoạt động chỉ vì Thượng viện chưa xử lý dự luật bầu cử là điều vô lý, đồng thời thừa nhận việc điều hành một phe đa số quá sít sao luôn tiềm ẩn nhiều khó khăn.
Dẫu vậy, ông cũng bày tỏ sự thất vọng với các nghị sĩ trong chính đảng mình, cho rằng một số người "đôi khi đưa ra những quyết định thiếu lý trí". Đến cuối ngày, ông buộc phải từ bỏ nỗ lực thúc đẩy chương trình nghị sự và tuyên bố Hạ viện chính thức nghỉ họp.
Theo kế hoạch, cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ sẽ chỉ làm việc trở lại từ ngày 13/7.
Sức ép từ phía đảng Dân chủ
Các nghị sĩ Dân chủ nhanh chóng chỉ trích tình trạng bế tắc, cho rằng đây là minh chứng mới nhất về sự bất lực trong điều hành của đảng Cộng hòa.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries nhận định đảng Cộng hòa "không thể điều hành Quốc hội một cách hiệu quả" và gọi tình trạng hiện nay là "một mớ hỗn độn" đã kéo dài ngay từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội mới.
Về phía Thượng viện, Lãnh đạo phe đa số John Thune nhiều lần khẳng định đảng Cộng hòa không có đủ 60 phiếu cần thiết để vượt qua chiến thuật câu giờ của đảng Dân chủ đối với dự luật bầu cử. Ông cũng cho biết không có đủ sự ủng hộ để thay đổi quy tắc nhằm thông qua dự luật chỉ với đa số đơn giản.
 |
| Lãnh đạo phe đa số John Thune. Ảnh: Reuters. |
Mắc kẹt trong cuộc đối đầu chính trị này là Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng thường niên, văn bản dự kiến phân bổ hơn 1.000 tỷ USD cho các chương trình của Lầu Năm Góc và tăng lương cho quân nhân Mỹ.
Dự luật vốn nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng, nhưng năm nay đối mặt nhiều tranh cãi hơn khi đảng Dân chủ phản đối cuộc chiến với Iran và chỉ trích đề xuất ngân sách quốc phòng ở mức kỷ lục của chính quyền Trump.
Hạ nghị sĩ Adam Smith, thành viên Dân chủ cấp cao tại Ủy ban Quân vụ Hạ viện, cho rằng Mỹ không đủ khả năng duy trì ngân sách quốc phòng lên tới 1.600 tỷ USD và kêu gọi xây dựng một chiến lược an ninh quốc gia phù hợp hơn với năng lực tài chính thực tế của nước này.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
