Cựu Tổng thư ký NATO cảnh báo khả năng Mỹ rút khỏi NATO

Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Der Spiegel ngày 16/1 (giờ địa phương), ông Stoltenberg thẳng thắn thừa nhận: “Không có gì là bất biến, mọi thứ đều có thể thay đổi. Tôi không thể đảm bảo rằng Mỹ sẽ tiếp tục ở lại NATO”.

Theo cựu Tổng thư ký, NATO cần chuẩn bị cho mọi kịch bản và phải có những biện pháp cụ thể nhằm duy trì liên minh xuyên Đại Tây Dương, “bất kể Mỹ có còn là một đồng minh tích cực trong NATO hay không”.

Liên quan đến tình hình Greenland - vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch - ông Stoltenberg cảnh báo không nên xem nhẹ những tuyên bố từ Washington.

“Nếu Mỹ nói rằng họ muốn kiểm soát Greenland, chúng ta phải nhìn nhận vấn đề này một cách nghiêm túc”, ông nhấn mạnh.

Cựu Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ mong muốn sáp nhập Greenland. Ngay trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông từng đề xuất “mua” hòn đảo này và đưa Greenland dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Đề nghị đó đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen, người khẳng định Greenland là một phần không thể tách rời của Vương quốc Đan Mạch và “không phải để bán”.

Trong nhiều năm qua, ông Trump liên tục đặt câu hỏi về giá trị và vai trò của NATO, đồng thời chỉ trích việc Mỹ phải gánh phần lớn chi phí quốc phòng cho liên minh. Dù chưa từng chính thức tuyên bố kế hoạch rút khỏi NATO, Tổng thống Mỹ nhiều lần cảnh báo rằng Washington “không nên tiếp tục một mình gánh vác trách nhiệm tài chính” của khối.

Chỉ vài ngày sau khi nhậm chức, ông Trump từng công khai nghi vấn liệu Mỹ có nên tiếp tục chi tiền cho NATO hay không, cho rằng Washington đang bảo vệ các đồng minh, trong khi thực tế “họ không bảo vệ chúng ta”. Thậm chí, có thời điểm ông cảnh báo Mỹ có thể từ chối bảo vệ những thành viên NATO bị coi là “thiếu trách nhiệm” nếu họ bị tấn công.

Ông Trump cũng kêu gọi các quốc gia NATO tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% trước đây. Trước áp lực ngày càng lớn từ Washington, các nước thành viên NATO đã nhất trí trong năm nay sẽ từng bước nâng tỷ lệ chi tiêu quốc phòng lên mức này.

Không chỉ dừng ở các tuyên bố chính trị, những ý tưởng rút Mỹ khỏi NATO đã được đưa vào nghị trường Mỹ. Tháng 12 năm ngoái, Hạ nghị sĩ Thomas Massie (bang Kentucky) trình dự luật kêu gọi Washington chấm dứt tư cách thành viên NATO.

Theo ông Massie, liên minh này được thành lập để đối phó với Liên Xô - một thực thể đã sụp đổ từ lâu - và tiền thuế của người dân Mỹ nên được sử dụng cho các ưu tiên trong nước.

Nếu được thông qua, dự luật sẽ buộc chính phủ Mỹ chính thức thông báo với NATO về ý định rút khỏi liên minh, đồng thời chấm dứt việc đóng góp ngân sách cho khối.

Đầu năm 2025, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee (bang Utah) cũng đề xuất một dự luật tương tự, lập luận rằng tư cách thành viên NATO của Mỹ không còn phản ánh đúng nhu cầu chiến lược hiện nay.

Ngoài giới chính trị, tỷ phú Elon Musk cũng công khai ủng hộ việc Mỹ rút khỏi NATO và Liên hợp quốc. Ông Musk từng gọi NATO là một tổ chức “lỗi thời”, đồng thời kêu gọi tiến hành đánh giá toàn diện về sự cần thiết của liên minh này trong bối cảnh thế giới hậu Chiến tranh Lạnh.