|
|
William James Sidis có trí tuệ vượt xa thiên tài Albert Einstein. |
Được xem là một trong những người thông minh nhất lịch sử nhân loại, William James Sidis có thể đọc báo New York Times khi chưa đầy 2 tuổi, thông thạo nhiều ngôn ngữ lúc lên 6 và được nhận vào Đại học Harvard từ năm 9 tuổi.
Tuy nhiên, phía sau trí tuệ phi thường ấy lại là cuộc đời nhiều bi kịch của một thiên tài không thể hòa nhập với thế giới xung quanh, để rồi qua đời trong cảnh cô độc và nghèo túng ở tuổi 46.
Trí tuệ khiến thế giới kinh ngạc
Ngày 1/4/1898, tại New York, William James Sidis chào đời trong một gia đình nhập cư gốc Do Thái đến từ Ukraine. Ngay từ nhỏ, cậu bé đã được xem là hiện tượng hiếm có của nhân loại. Cha ông, Boris Sidis, là nhà tâm lý học nổi tiếng, còn mẹ Sarah Sidis là bác sĩ. Cả hai tin rằng trí tuệ con người có thể được phát triển tối đa nếu được giáo dục đúng cách từ sớm.
 |
| William James Sidis trúng tuyển Đại học Harvard vào năm 9 tuổi. |
Sidis lớn lên trong môi trường đặc biệt bởi việc học gần như thay thế hoàn toàn tuổi thơ bình thường. Trong khi nhiều đứa trẻ cùng tuổi còn tập nói, cậu được cha mẹ hướng dẫn đọc sách, tranh luận logic và tiếp xúc với các kiến thức hàn lâm.
Những câu chuyện về thiên phú của Sidis nhanh chóng trở thành đề tài gây chấn động nước Mỹ đầu thế kỷ XX. Khi mới 18 tháng tuổi, cậu đã có thể đọc báo New York Times. Đến năm 3 tuổi, cậu tự học tiếng Latin. Năm 6 tuổi, cậu bé đã sử dụng được hàng loạt ngôn ngữ như tiếng Pháp, Đức, Nga, Hebrew, Armenia và Thổ Nhĩ Kỳ.
Không dừng lại ở đó, Sidis còn tự sáng tạo một ngôn ngữ riêng, viết thơ, tiểu thuyết và thậm chí phác thảo hiến pháp cho một xã hội trong tưởng tượng. Từ năm 6 đến 8 tuổi, cậu được cho là đã hoàn thành ít nhất bốn cuốn sách.
Khả năng học tập siêu việt giúp Sidis hoàn thành chương trình tiểu học chỉ trong vài tháng và kết thúc bậc trung học trong 6 tuần. Năm 9 tuổi, cậu được nhận vào Đại học Harvard, dù nhà trường phải trì hoãn việc nhập học cho đến khi cậu đủ 11 tuổi vì lo ngại còn quá nhỏ để theo đuổi chương trình đại học.
Sự xuất hiện của William James Sidis tại Harvard nhanh chóng biến cậu bé lúc bấy giờ trở thành hiện tượng truyền thông. Báo chí Mỹ gọi Sidis là “cậu bé thông minh nhất thế giới”, liên tục săn đón và theo sát mọi hoạt động của thần đồng này.
Trong thời gian học tại Harvard, Sidis khiến giới học thuật kinh ngạc khi thuyết trình trước Câu lạc bộ Toán học Harvard về chủ đề hình học bốn chiều - lĩnh vực ngay cả nhiều giáo sư cũng khó tiếp cận. Các nhà khoa học thời đó tin rằng trong tương lai ,cậu bé sẽ trở thành nhà toán học hoặc nhà vật lý vĩ đại.
Theo nhiều tài liệu và nguồn tin của Mỹ, IQ của Sidis được ước tính dao động từ 250 đến 300, cao hơn đáng kể so với thiên tài Albert Einstein - người có IQ khoảng 160. Dù không còn hồ sơ kiểm tra chính thức, đến nay, William James Sidis vẫn thường được nhắc đến như người có IQ cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử hiện đại.
Bi kịch
Dù sở hữu trí tuệ vượt trội, William James Sidis lại không thể tìm được sự cân bằng trong cuộc sống cá nhân. Tại Harvard, ông gần như thất bại hoàn toàn trong việc hòa nhập. Những sinh viên lớn tuổi thường chế giễu cậu thiếu niên nhỏ bé nhưng nổi tiếng khắp nước Mỹ.
Sidis không quan tâm đến tình yêu hay đời sống xã hội. Ông dành phần lớn thời gian cho sách vở và nghiên cứu. Sau khi tốt nghiệp Đại học Harvard năm 1914 ở tuổi 16 với thành tích xuất sắc, Sidis từng tuyên bố với báo giới rằng: “Tôi muốn sống một cuộc đời hoàn hảo. Cách duy nhất để sống hoàn hảo là sống tách biệt. Tôi luôn ghét đám đông”.
 |
| Dù có tài năng thiên bẩm, Sidis lại trải qua những ngày tháng cuối đời trong cô độc. |
Sau thời gian học Đại học Harvard, ông chuyển tới Viện Rice ở bang Texas để học cao học và giảng dạy toán học. Tuy nhiên, việc một giảng viên trẻ tuổi hơn nhiều sinh viên khiến môi trường này nhanh chóng trở nên căng thẳng. Sidis rời trường chưa đầy một năm sau đó.
Cuộc đời thiên tài nước Mỹ bắt đầu rẽ sang hướng khác vào năm 1919 khi bị bắt trong một cuộc biểu tình tại Boston. Dù không trực tiếp gây bạo loạn hay tấn công cảnh sát, Sidis vẫn bị kết án 18 tháng tù. Cha ông phải can thiệp để đưa ông vào viện điều dưỡng thay vì nhà tù.
Biến cố này khiến William Sidis gần như cắt đứt hoàn toàn với xã hội. Từ một thần đồng được cả nước Mỹ ca tụng, ông chọn cuộc sống ẩn dật và tránh né mọi sự chú ý.
Trong nhiều năm tiếp theo, Sidis làm các công việc văn phòng đơn giản như kế toán cấp thấp hoặc nhân viên ghi chép. Mỗi khi đồng nghiệp phát hiện thân phận thật của mình, ông lại nghỉ việc để chuyển tới nơi khác.
Ông từng chán nản nói rằng: “Chỉ cần nhìn thấy công thức toán học cũng khiến tôi buồn nôn. Tất cả những gì tôi muốn là vận hành máy cộng số, nhưng họ không để tôi yên”.
Dù từ bỏ ánh hào quang học thuật, Sidis vẫn âm thầm nghiên cứu và viết sách. Năm 1925, ông xuất bản tác phẩm “The Animate and the Inanimate”, bàn về vũ trụ học, nguồn gốc sự sống và các giả thuyết vật lý vượt trước thời đại. Một số ý tưởng trong sách sau này được cho là có liên hệ với khái niệm hố đen hiện đại.
Tuy nhiên, công trình của ông gần như không được chú ý. Truyền thông Mỹ lúc đó đã xem Sidis là thần đồng thất bại bởi ông không thể biến trí tuệ thiên tài thành thành công tương xứng.
Đỉnh điểm, vào năm 1937, tạp chí The New Yorker đăng bài viết mang tính chế giễu về cuộc sống hiện tại của Sidis. Ông kiện tạp chí vì xâm phạm quyền riêng tư nhưng thất bại. Phán quyết của tòa sau này trở thành tiền lệ nổi tiếng trong luật truyền thông Mỹ, rằng: "Một khi đã là nhân vật công chúng, người đó mãi mãi là nhân vật công chúng".
Sau vụ kiện, Sidis càng sống khép kín hơn. Không bạn bè, không gia đình riêng, không sự nghiệp đúng nghĩa, ông trải qua những năm cuối đời trong cô độc và nghèo túng.
Ngày 17/7/1944, William James Sidis qua đời vì xuất huyết não ở tuổi 46 trong một căn phòng thuê nhỏ tại Boston. Người phát hiện thi thể ông là chủ nhà. Khi đó, cái chết lặng lẽ của người từng được ca ngợi là “bộ não vĩ đại nhất thế giới” trở thành một trong những câu chuyện buồn nhất về thần đồng trong lịch sử hiện đại.
Hơn một thế kỷ sau, cuộc đời William James Sidis vẫn là đề tài gây tranh luận trong giới giáo dục và tâm lý học. Với nhiều người, ông là minh chứng cho việc trí thông minh vượt trội không đồng nghĩa với hạnh phúc hay thành công. Bi kịch của "người có IQ cao nhất thế giới" cũng phản ánh áp lực khổng lồ mà xã hội đặt lên những đứa trẻ được xem là thiên tài từ quá sớm.
Cuốn sách Giải mã trẻ cá biệt - Hiểu, Hợp tác, Hành động của tiến sĩ Ross W. Greene mở ra một góc nhìn toàn diện và nhân văn hơn về những trẻ bị gắn mác "cá biệt". Thay vì trừng phạt, chúng ta có thể giúp các em rèn luyện những kỹ năng thiếu hụt để biến đổi hành vi.
Cuốn sách không chỉ mang đến những nghiên cứu khoa học tâm lý hành vi sâu sát, mà còn cung cấp phương pháp giáo dục thực tiễn, giúp phụ huynh và giáo viên áp dụng hiệu quả.
