Cuộc chiến buồn quanh di sản của ‘cậu bé vàng’ Maradona

Giữa đông đảo người hâm mộ Lionel Messi có mặt ở Mỹ để cổ vũ đội tuyển Argentina thi đấu, anh Juan Manuel Garcia xuất hiện theo cách riêng. Giống như nhiều cổ động viên khác, anh mặc chiếc áo số 10. Nhưng số 10 trong tâm thức của Garcia là huyền thoại bóng đá quá cố Diego Maradona, người được xem là siêu anh hùng vĩ đại nhất của bóng đá Argentina.

"Hiện tại, Messi có thể được đánh giá là cầu thủ xuất sắc hơn, nhưng Maradona sẽ mãi là biểu tượng của bóng đá Argentina", nam cổ động viên 40 tuổi đến từ Rosario (miền Trung Argentina) nhận định.

Hai huyền thoại, hai số phận

Tình cảm nồng nhiệt dành cho Maradona vẫn hiện diện sâu đậm tại Argentina. Những bức tường tại Buenos Aires phủ kín tranh tường khắc họa Maradona. Trên nhiều xe tải, giới tài xế thích trang trí thùng xe bằng hình ảnh Maradona và Messi. Tại World Cup, người hâm mộ đội tuyển Argentina vẫn mang theo những lá cờ khổng lồ in hình Maradona.

Tuy nhiên, trong khi tài năng của Messi giúp anh trở thành gương mặt được hàng loạt thương hiệu săn đón, hình ảnh của Maradona lại đang vắng bóng trong các chiến dịch quảng cáo, ngay cả tại Argentina.

Nguyên nhân là bởi cuộc chiến pháp lý đã kéo dài nhiều năm, trải rộng qua nhiều quốc gia. Cuộc tranh chấp này không chỉ chia rẽ gia đình Maradona mà còn khiến nhiều nhà đầu tư phải lựa chọn hoặc quyết liệt vào cuộc để giành được quyền sử dụng hình ảnh Maradona, hoặc chịu từ bỏ để không đau đầu vì rắc rối pháp lý.

Ngay cả khi đã qua đời, di sản của Maradona vẫn hỗn loạn không kém cuộc đời ông.

Ngôi nhà cũ của Diego Maradona, gần sân vận động Argentinos Juniors ở Buenos Aires, Argentina. Ảnh: New York Times.

Khác với Messi, người có con đường trở thành siêu sao bóng đá khá suôn sẻ cả trong lẫn ngoài sân cỏ, Maradona trải qua sự nghiệp và đời tư đầy thái cực đối lập: vinh quang rực rỡ song hành cùng chỉ trích, tranh cãi.

Maradona qua đời năm 2020 khiến hàng triệu người Argentina tiếc thương. Ngay sau đó, hàng loạt cáo buộc và tranh chấp pháp lý bắt đầu nổ ra, kéo dài đến nay.

Cả trong lẫn ngoài sân cỏ, Maradona luôn là cái tên thu hút sự chú ý, đặc biệt tại Argentina. Ông là biểu tượng của cá tính nổi loạn, tài năng được tôn sùng, biểu tượng gây tranh cãi. Thực tế, có rất ít biểu tượng trong thế giới bóng đá có sự nghiệp và đời tư đa diện như Maradona.

Những mâu thuẫn ấy được thể hiện rõ nhất trong trận đấu huyền thoại giữa tuyển Argentina và tuyển Anh tại World Cup 1986. Khi đó, Maradona ghi bàn mở tỷ số bằng pha dùng tay đưa bóng vào lưới, tình huống sau này ông gọi là "bàn tay của Chúa".

Chỉ vài phút sau tình huống gây tranh cãi “để đời”, Maradona chứng minh tài năng đích thực khi đi bóng vượt qua hàng phòng ngự đối phương để ghi bàn thắng được nhiều người xem là đẹp nhất thế kỷ.

8 năm sau, sự nghiệp đỉnh cao của Maradona gần như khép lại khi ông bị cấm thi đấu vì sử dụng chất cấm tại World Cup.

Sau đó, các vụ kiện đòi Maradona xác nhận quan hệ huyết thống bắt đầu diễn ra. Những cáo buộc liên quan đến giới mafia và cuộc chiến với nghiện ngập cũng khiến danh tiếng của Maradona bị ảnh hưởng nặng nề.

Tất cả những điều kể trên khiến tên tuổi Maradona vừa trở nên hấp dẫn, vừa đầy rủi ro đối với các nhà đầu tư, và rủi ro không chỉ có vậy.

Sóng gió gia tộc

Maradona qua đời mà không để lại di chúc sau ca phẫu thuật não, ông để lại 5 người con được pháp luật công nhận.

Các cộng sự cũ của ông cho rằng trước khi mất, ông đã chuyển quyền khai thác thương hiệu và hình ảnh của mình cho các chị em gái, thay vì các con. Hiện một vụ kiện đặt nghi vấn gian lận đối với nhóm cộng sự này đang được tiến hành tại Argentina. Cáo buộc được đưa ra là nhóm này âm mưu gian lận để thu lợi bất hợp pháp từ tên tuổi của Maradona.

Các con của Maradona khẳng định theo luật Argentina, các quyền thừa kế phải thuộc về họ. Bắt đầu từ đây, rạn nứt sâu sắc trong gia đình Maradona xuất hiện với những vụ kiện tụng.

Hiện việc liên lạc giữa các con của Maradona và những người cô ruột đều phải thực hiện thông qua luật sư cũng như tòa án.

Gianinna Maradona (thứ ba từ trái sang) và Dalma Maradona (thứ hai từ phải sang) tại một phiên tòa ở Buenos Aires, Argentina, hồi tháng 4. Ảnh: New York Times.

Jana Maradona, 30 tuổi, một trong những người con của Maradona, nói với New York Times: "Về cơ bản, họ đã chọn đứng về phía đối đầu với các cháu ruột chỉ vì tiền".

Jana cho biết cô cảm thấy tuyệt vọng, tức giận và không thể tin nổi những gì đang diễn ra trong gia đình. Các luật sư đại diện cho con của Maradona liên tục phát hiện thêm nhiều sản phẩm thương mại khai thác hình ảnh hoặc tên của Maradona, nhưng nguồn lợi thu về lại không dành cho các con của ông.

Trung tâm của cuộc tranh chấp là Sattvica, công ty được thành lập vào năm 2015 với mục đích đại diện cho Maradona. Sattvica được thành lập bởi luật sư kiêm trợ lý lâu năm của Maradona, ông Matias Morla.

Ông Morla cho biết lúc sinh thời, Maradona luôn quan tâm hỗ trợ tài chính cho các chị em gái, đồng thời Maradona cũng lo ngại cho các chị em gái của ông, khi ông không còn trên đời.

Ông Morla cũng cho rằng các con của Maradona có mối quan hệ "rất tệ" với cha ruột, ngay trước khi huyền thoại bóng đá qua đời. Ông Morla và công ty Sattvica nhận được sự ủng hộ của các chị em gái Maradona, nhưng là đối thủ của các con Maradona khi ra trước tòa.

Ông Guillermo Coppola - người từng đại diện cho Maradona và cũng là bạn thân của huyền thoại bóng đá - không đồng tình với quan điểm của ông Morla. "Morla bước vào cuộc đời Maradona, rồi đẩy rất nhiều người bước ra khỏi cuộc đời ông ấy", ông Coppola nói.

Phán quyết của một tòa án tại Buenos Aires hồi tháng 1 xác nhận các con của Maradona mới là những người thừa kế hợp pháp đối với di sản mà ông để lại, đồng thời yêu cầu công ty Sattvica ngừng ký kết các hợp đồng mới, chuyển doanh thu từ những hợp đồng hiện có vào tài khoản do tòa giám sát.

Tuy nhiên, theo các luật sư đại diện cho các con Maradona, hoạt động kinh doanh vẫn tiếp tục diễn ra. Họ cho rằng còn nhiều hợp đồng Sattvica đã ký kết nhưng chưa từng công bố.

Bạn thân cũng muốn tranh giành

Một trong những nhân vật nổi bật trong cuộc chiến giành quyền lợi từ di sản của Maradona là Stefano Ceci, chủ một tiệm pizza tại Naples (Italy). Ông Ceci là bạn thân của Maradona trong suốt 20 năm cuối đời.

Trong nhiều năm qua, ông Ceci vẫn ký các hợp đồng cho phép sử dụng tên tuổi và hình ảnh của Maradona, ông coi bản thân như một người đại diện hợp pháp có quyền quyết định đối với di sản của huyền thoại bóng đá.

Để chứng minh mối quan hệ thân thiết giữa mình và Maradona, ông Ceci đưa ra cho New York Times xem bản hợp đồng cùng một vali kỷ vật, trong đó có cả một túi chứa tóc của Maradona.

Các luật sư đại diện cho người thân ruột thịt của Maradona thường lập luận rằng bản hợp đồng này đã bị chỉnh sửa.

Những kỷ vật của Jana Maradona, một trong các con gái của huyền thoại bóng đá. Jana Maradona tại nhà riêng ở Buenos Aires, Argentina. Ảnh: New York Times.

Những chồng lấn về quyền thừa kế đối với di sản của Maradona đã khiến các đối tác chịu thiệt hại tài chính. Vụ việc gây chú ý nhất liên quan đến hãng Electronic Arts với loạt trò chơi điện tử EA FC.

Electronic Arts ký hợp đồng với Maradona từ năm 2017. Tuy nhiên, sau khi ông qua đời, những tranh chấp về quyền sử dụng hình ảnh buộc hãng phải tạm loại nhân vật Maradona ra khỏi trò chơi. Đến tháng 2/2025, nhân vật Maradona mới được đưa trở lại “game”, sau khi công ty đạt thỏa thuận với các con của ông.

Câu lạc bộ Napoli của Italy cũng từng đối mặt với các tranh chấp pháp lý khi bán áo đấu có in hình Maradona.

Hai nhà đầu tư - doanh nhân Italy Alfonso Di Prisco và doanh nhân Anh Sanjay Wadhwani - đều từng chi hàng trăm nghìn USD để tìm cách giành quyền khai thác hình ảnh Maradona, nhưng cuối cùng đều vướng vào tranh chấp pháp lý.

Doanh nhân Wadhwani - người từng trở thành đối tác của Sattvica - ước tính các nhà đầu tư có thể đã thiệt hại khoảng 5 triệu USD vì những tuyên bố chồng chéo về quyền sở hữu di sản của Maradona.

Cổ động viên Argentina trên khán đài một sân vận động ở Dallas, Mỹ, trong tháng 6 (ảnh trái). Một cổ động viên mặc chiếc áo đấu nhắc nhớ về huyền thoại bóng đá Maradona tại World Cup 2026. Ảnh: Reuters.

Giờ đây, khi tuyển Argentina đang trên hành trình chinh phục chức vô địch World Cup thứ 4, người hâm mộ lại có cơ hội nhắc nhớ và tôn vinh Maradona, bất chấp những tranh cãi bủa vây Maradona lúc sinh thời và cả khi đã qua đời.

"Với tôi, Maradona là vị thần của bóng đá, một vị thần có cả khiếm khuyết và sai lầm. Chính điều đó khiến ông trở nên gần gũi và chân thực hơn bất kỳ cầu thủ huyền thoại nào khác trên thế giới", anh Garcia khẳng định.