|
|
Dù doanh nghiệp thua lỗ, tỷ phú Elon Musk vẫn kiếm được khoản tiền kếch xù. Ảnh: Reuters. |
Tờ Washington Post đưa tin bản cáo bạch IPO của SpaceX được nộp tối 20/5 (giờ địa phương), cho thấy doanh nghiệp sản xuất tên lửa, vệ tinh và AI này hiện vẫn có doanh thu tương đối nhỏ và ghi nhận các khoản lỗ lớn.
Chiến lược của Elon Musk
Năm 2025, công ty đạt doanh thu tổng 18,7 tỷ USD nhưng lỗ hoạt động 2,6 tỷ USD. Ngược lại, mảng kết nối, chủ yếu là Starlink, lại là "cỗ máy in tiền" duy nhất có lãi. Đây là mảng đóng góp gần 2/3 doanh thu toàn công ty.
Starlink hiện vận hành khoảng 9.600 vệ tinh, chiếm khoảng 3/4 tổng số vệ tinh thương mại đang hoạt động trên quỹ đạo. Trong năm tài chính kết thúc ở quý I/2026, Starlink đã tăng gấp đôi số lượng thuê bao lên mốc 10 triệu người. Tuy nhiên, doanh thu trên mỗi thuê bao giảm từ 99 USD năm 2023 xuống còn 66 USD trong quý I năm nay, cho thấy khách hàng mới đang khiến công ty ghi nhận mức lợi nhuận thấp hơn.
Dù vậy, Starlink vẫn đang có lời, tạo ra 4,4 tỷ USD lợi nhuận hoạt động năm ngoái với biên lợi nhuận khoảng 30%. Nhưng mảng này vẫn phải đối mặt với cạnh tranh mạnh từ các nhà mạng Internet mặt đất như T-Mobile hay Google Fiber.
Tuy doanh thu Starlink tiếp tục tăng trưởng nhanh, quy mô của bộ phận kinh doanh này vẫn chưa đủ lớn để tạo ra doanh thu và lợi nhuận cần thiết nhằm "biện minh" cho mức định giá khổng lồ của SpaceX - khoảng 1.750 tỷ USD.
Trong khi đó, một doanh nghiệp khác nằm trong hệ sinh của tỷ phú Elon Musk là Tesla, đã trải qua 3 tháng đầu năm 2026 tích cực. Hãng giao ít xe hơn kỳ vọng của Phố Wall nhưng lượng bàn giao vẫn tăng 6,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Nhà sản xuất ôtô điện có trụ sở tại Austin báo cáo doanh thu đạt 22,39 tỷ USD trong quý đầu năm nay, thấp hơn so với ước tính trung bình 22,6 tỷ USD của giới phân tích. Lợi nhuận công ty thu về đạt 477 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt kỳ vọng Phố Wall.
Tuy nhiên, mảng kinh doanh xe của Tesla vẫn đang chịu áp lực khi các đối thủ tung ra nhiều mẫu mới với giá rẻ hơn. Năm ngoái, công ty mất vị trí nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới vào tay BYD của Trung Quốc.
Dù tình hình kinh doanh của SpaceX và Tesla còn nhiều khó khăn, Elon Musk vẫn kiếm được khoản tiền cực "khủng". Theo Forbes, tài sản ròng của vị tỷ phú này hiện vào khoảng 833 tỷ USD, trong khi Bloomberg Billionaires Index ước tính con số này ở mức 733 tỷ USD, đều xếp top 1 trong danh sách những người giàu nhất hành tinh.
Các chuyên gia trong ngành nhận định Elon Musk vẫn giàu lên vì tài sản của ông dựa trên giá trị cổ phần và kỳ vọng của thị trường đối với tương lai các công ty, chứ không nằm ở mức lợi nhuận hiện tại.
Thị trường thường không định giá doanh nghiệp dựa trên lợi nhuận hiện tại, các khoản lỗ trong quá khứ hay lịch sử hoạt động. Thay vào đó, giá trị thị trường của một công ty chủ yếu được quyết định bởi kỳ vọng về lợi nhuận trong tương lai.
Elon Musk đã "thuyết phục" được cả thị trường chứng khoán lẫn các nhà đầu tư tư nhân rằng các công ty của ông sẽ tạo ra lợi nhuận khổng lồ trong tương. Cụ thể, Musk lập luận ông có thể vận hành doanh nghiệp hiệu quả hơn đối thủ khi đạt quy mô lớn và SpaceX đã giành được thị phần đáng kể nhờ các thành tựu công nghệ vượt trội.
Ngoài ra, giới đầu tư cũng bị thu hút bởi tầm nhìn của vị tỷ phú 54 tuổi như đưa con người lên sao Hỏa, xe điện, hay cấy chip AI vào não người. Điều đó cũng góp phần giúp nhà đầu tư tin rằng ông đang theo đuổi một sứ mệnh lớn lao.
Khi doanh nghiệp hoạt động ở quy mô lớn và nhà đầu tư bắt đầu tin tưởng vào tương lai của chúng, giá cổ phiếu sẽ tăng mạnh, từ đó giúp công ty có thể được định giá hàng trăm tỷ USD. Với tư cách là cổ đông lớn, Musk sở hữu lượng cổ phần trị giá hàng chục, thậm chí lên đến hàng trăm tỷ USD. Đây cũng là lý do giúp ông vẫn có thể trở nên cực kỳ giàu có dù các công ty trong hệ sinh thái vẫn đang thua lỗ.
Mảng AI đầy tốn kém
Trở lại với thương vụ IPO của SpaceX, công ty này mới chỉ thực sự chuyển hướng mạnh sang AI vào tháng 2, khi sáp nhập với xAI. Thương vụ này được cho là đã giúp định giá của SpaceX tăng thêm 250 tỷ USD. Tuy nhiên, AI cũng là nguyên nhân chính khiến công ty thua lỗ. Trong 5 quý gần nhất, mảng AI tạo ra khoảng 4 tỷ USD doanh thu, nhưng lỗ hoạt động hơn 8,9 tỷ USD.
 |
| Elon Musk đang phân bổ số vốn lớn vào các dự án AI của SpaceX. Ảnh: Reuters. |
Kể từ đầu năm 2025, mảng AI đã tiêu tốn 20,4 tỷ USD cho hạ tầng, chiếm khoảng 2/3 tổng chi phí vốn của SpaceX. Riêng quý I, chi phí đầu tư của mảng này lên tới 7,7 tỷ USD. Ngoài ra, AI cũng tiêu tốn khoảng 60% ngân sách R&D toàn công ty năm ngoái. Riêng quý I năm nay, chi phí R&D cho mảng AI của SpaceX đã là 3,5 tỷ USD, gấp đôi cùng kỳ năm trước.
Ông David Trainer, CEO công ty nghiên cứu tài chính New Constructs, nhận định để mức định giá 1.500 tỷ USD trở nên hợp lý, SpaceX sẽ phải tạo ra khoảng 189 tỷ USD lợi nhuận hàng năm vào năm 2035. Nếu vốn hóa đạt 1.750 tỷ USD, con số lợi nhuận cần thiết sẽ tăng lên 245 tỷ USD và hiện chưa có công ty Mỹ nào đạt mức lợi nhuận này.
Theo hồ sơ S-1, Elon Musk thừa nhận rằng việc kiếm tiền từ AI sẽ "cực kỳ tốn kém" và cần rất nhiều thời gian. "Chúng tôi dự kiến phân bổ lượng vốn rất lớn để mở rộng hạ tầng điện toán và sẽ cần nhiều năm trước khi các khoản đầu tư này có thể mang lại lợi nhuận EBITDA điều chỉnh dương ổn định cho mảng AI", tài liệu nêu.
Điều đó cho thấy SpaceX hiện không chỉ đơn thuần là công ty sản xuất tên lửa. Tương lai và kỳ vọng định giá của doanh nghiệp này giờ đây phụ thuộc chủ yếu vào việc liệu Musk có thể biến SpaceX thành một "gã khổng lồ AI" hay không.
Ở thời điểm hiện tại, SpaceX đang mở rộng mạnh mẽ các trung tâm dữ liệu AI tiếp quản từ xAI, nổi bật là các cơ sở Colossus I và II tại Memphis (Mỹ) với tổng diện tích khoảng 186.000 m2. Công ty cũng đang chi 20 tỷ USD để xây dựng một trung tâm dữ liệu siêu quy mô mới tại Mississippi.
Không phải ai cũng có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với những doanh nhân, tỷ phú, những nhà quản lý doanh nghiệp nổi tiếng thế giới. Tuy nhiên, vẫn có cách để chúng ta tiếp cận, tìm hiểu về câu chuyện kinh doanh, cuộc đời, kinh nghiệm của các doanh nhân, tỷ phú nổi tiếng thông qua sách.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách doanh nhân - nơi chia sẻ những cuốn sách, câu chuyện về cuộc đời và kinh nghiệm của các tỷ phú, nhà quản lý nổi tiếng thế giới. Tủ sách không chỉ bao gồm các cuốn sách, câu chuyện từ tác giả độc lập mà còn bao gồm những cuốn sách do chính các tỷ phú viết về cuộc đời mình. Tủ sách doanh nhân mong muốn gửi tới độc giả các câu chuyện, góc nhìn về những cá nhân thành công nhất trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời mong muốn lan tỏa tri thức, phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
