 |
| Elon Musk và con trai đã đến thăm Bắc Kinh vào tháng 5. Ảnh: Reuters. |
Việc cậu bé X Æ A-Xii (Little X), con trai 6 tuổi của tỷ phú Elon Musk, xuất hiện với chiếc túi đầu hổ mang đậm phong cách Trung Quốc trong chuyến thăm Bắc Kinh cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 5 đã vô tình tạo nên "cơn sốt" trên mạng, đồng thời đưa ngành hàng thủ công di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc vào tâm điểm chú ý, theo SCMP.
Sự kiện này phản ánh xu hướng tăng trưởng mạnh của thị trường sản phẩm thủ công truyền thống tại Trung Quốc. Theo dữ liệu ngành, tổng giá trị giao dịch các sản phẩm thuộc lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể và thủ công truyền thống trên hai nền tảng thương mại điện tử Taobao và Tmall đã đạt 100 tỷ nhân dân tệ (khoảng 14,8 tỷ USD) trong năm qua.
Hiệu ứng khổng lồ
Xuất hiện cùng bố tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, con trai 6 tuổi của Elon Musk gây chú ý với chiếc túi hình đầu hổ thủ công khiến sản phẩm nhanh chóng "cháy hàng", theo China Insider.
Sau khi hình ảnh Little X lan truyền trên mạng xã hội, nhiều người đã nhanh chóng truy tìm nguồn gốc chiếc túi đầu hổ. Sản phẩm được xác định do YASTEE, thương hiệu thủ công có trụ sở tại Quảng Tây với gần 20 năm hoạt động, sản xuất. Doanh nghiệp này chuyên thiết kế các sản phẩm thủ công nguyên bản, hợp tác với các nghệ nhân thêu đến từ nhiều dân tộc thiểu số để hoàn thiện từng sản phẩm bằng tay.
Mẫu túi tạo nên cơn sốt là chiếc túi đeo chéo đựng điện thoại hình đầu hổ theo phong cách "guochao" - xu hướng kết hợp các biểu tượng văn hóa truyền thống Trung Quốc với thiết kế hiện đại.
  |
Mỗi chiếc túi YESTEE hình đầu hổ đều được làm ra bằng những kỹ thuật phức tạp và công đoạn thủ công tỉ mỉ. Ảnh: YESTEE. |
Thiết kế lấy cảm hứng từ búp bê đầu hổ dân gian, đồng thời được điểm xuyết nhiều họa tiết thêu mang ý nghĩa cát tường như hình cóc tượng trưng cho tài lộc và bươm bướm biểu trưng cho phúc lành.
Chiếc túi đầu hổ mà Little X mang theo có giá 398 nhân dân tệ (khoảng 55 USD) và đã bán được hơn 7.000 chiếc, theo nhà sản xuất. Thành công này cũng tạo động lực cho nhiều doanh nghiệp khác khai thác các biểu tượng văn hóa truyền thống để phát triển sản phẩm.
"Hiệu ứng từ chiếc túi đã giúp thương hiệu tiếp cận nhiều khách hàng hơn, đồng thời chứng minh rằng các yếu tố văn hóa truyền thống vẫn có thể trẻ trung, đáng yêu và phù hợp với cuộc sống hàng ngày", ông He Jiliang, đối tác của thương hiệu thủ công YESTEE, cho biết.
Ông cho biết doanh số của nhiều sản phẩm khác như mũ, túi đựng điện thoại và các phụ kiện cùng phong cách cũng tăng đáng kể sau khi chiếc túi đầu hổ trở nên nổi tiếng.
Có trụ sở tại thành phố Quế Lâm, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, YESTEE sản xuất chiếc túi bằng các kỹ thuật thủ công truyền thống với quy trình phức tạp. Mỗi sản phẩm mất khoảng một tuần để hoàn thiện. Doanh nghiệp này đã kinh doanh trên Taobao suốt 19 năm.
"Chúng tôi mong muốn biến các biểu tượng văn hóa như múa lân, múa rồng, đầu hổ hay Kinh kịch thành những sản phẩm được giới trẻ yêu thích và sử dụng trong đời sống thường nhật", ông He nói.
Chuyển mình thành ngành tỷ USD
Theo đánh giá của giới chuyên môn, các sản phẩm di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc đang chuyển mình mạnh mẽ, từ những món đồ thủ công chủ yếu xuất hiện trong các chương trình tài liệu trở thành một ngành kinh doanh phát triển nhanh trên môi trường số, theo SCMP.
Báo cáo do Taobao và Tmall công bố tuần trước cho biết giá trị giao dịch của nhóm sản phẩm này trong năm 2025 đạt 100 tỷ nhân dân tệ, với hơn 35.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên hai nền tảng.
Riêng trong năm ngoái, số cửa hàng của các nghệ nhân được công nhận là người kế thừa di sản văn hóa phi vật thể tăng 96,3%, trong khi doanh số tăng tới 131,1%.
Một trong những thương hiệu tiêu biểu là Xiangruishi, do nghệ nhân Li Shijie sáng lập. Thương hiệu kế thừa nghề rèn bạc truyền thống lâu đời ở huyện Hạc Khánh, tỉnh Vân Nam, kết hợp kỹ thuật rèn bạc và khảm vàng bạc để tạo ra các sản phẩm quà tặng cho trẻ em bằng vàng - bạc thủ công, khác biệt so với những mặt hàng sản xuất đại trà.
Kể từ khi mở gian hàng trên Taobao năm 2019, ông Li liên tục cải tiến thiết kế dựa trên phản hồi của khách hàng, giúp doanh số tăng trưởng đều trong suốt 5 năm qua.
 |
| Một phụ nữ trẻ trưng bày một chiếc túi thơm truyền thống, nằm trong danh sách di sản văn hóa phi vật thể cấp huyện, tại một cửa hàng quần áo ở thị trấn Guyi, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền Nam Trung Quốc, ngày 18/6. Ảnh: VCG. |
Đặc biệt, ông He cho rằng thế hệ nghệ nhân trẻ ngày nay không chỉ giỏi nghề thủ công mà còn biết kết hợp tư duy thẩm mỹ, thiết kế sáng tạo, kể chuyện thương hiệu và nắm bắt nhu cầu thị trường.
Để mở rộng sản xuất, YESTEE đã xây dựng 12 xưởng thêu tại nhiều huyện ở Quế Lâm và các khu vực lân cận, tạo việc làm cho hơn 350 nữ thợ thêu, phần lớn là những bà mẹ sinh trong thập niên 1980 và 1990.
Khảo sát cũng cho thấy 60% nghệ nhân có trình độ đại học trở lên. Khi ngày càng nhiều lao động có trình độ cao tham gia lĩnh vực này, hoạt động kinh doanh sản phẩm di sản văn hóa đang chuyển từ quy mô nhỏ, mang tính nghề phụ sang mô hình doanh nghiệp được tổ chức bài bản hơn.
Khoảng một phần ba các nhà bán hàng trên nền tảng là những người trong độ tuổi 20-30. Về phía người tiêu dùng, nhóm sinh trong thập niên 1990 và 2000 hiện chiếm hơn 40% tổng chi tiêu cho các sản phẩm di sản văn hóa phi vật thể.
Bên cạnh thương mại điện tử, nhiều tổ chức văn hóa cũng tham gia thúc đẩy quá trình thương mại hóa các nghề thủ công truyền thống, Global Times cho biết.
Theo bà Pei Lifan, đại diện Phòng thí nghiệm chung về Thương mại Văn hóa số tại Bắc Kinh, đơn vị này tập trung tìm kiếm các nghệ nhân trẻ có tư duy đổi mới và kết nối họ với các thương hiệu thương mại.
Từ năm 2022, tổ chức đã đưa nhiều nghệ nhân di sản hợp tác với các thương hiệu xa xỉ quốc tế như Burberry và Bulgari để phát triển các dự án sáng tạo xuyên văn hóa.
"Người trẻ ngày càng quan tâm đến di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc. Chúng tôi lựa chọn những nghề thủ công có tiềm năng lan tỏa, cải tiến sản phẩm để phù hợp thị trường hiện đại và quảng bá ra quốc tế, giúp các giá trị truyền thống tiếp cận thế hệ trẻ trên toàn cầu", bà nói.
Theo ông Zhang Cheng, chuyên gia nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Taobao và Tmall, thương mại điện tử dành cho các sản phẩm di sản văn hóa phi vật thể đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.
"Đây không còn đơn thuần là câu chuyện bán những giá trị hoài niệm. Quy mô thị trường 100 tỷ nhân dân tệ cho thấy nhu cầu tiêu dùng rất lớn, và cuộc cạnh tranh trong tương lai sẽ nằm ở khả năng chuẩn hóa sản phẩm cũng như xây dựng thương hiệu", ông nhận định.
Những cuốn sách để hiểu về Trung Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Trung Quốc - một trong những cường quốc châu Á và đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
