Chuyên gia Harvard chỉ ra 5 dấu hiệu bạn đang bao bọc con quá mức

Việc bao bọc quá mức thường bắt nguồn từ tình yêu và mong muốn bảo vệ. Ảnh: Pexels.

Con bạn mắc kẹt với một bài toán hoặc buồn bã vì điều gì đó. Chưa đợi con trình bày xong, bạn đã vội vàng đưa ra giải pháp. Bạn tin rằng việc bao bọc con là hành động của một người cha, người mẹ tốt?

Đây là một tình huống rất quen thuộc. Tuy nhiên, theo TS Meredith Elkins, nhà tâm lý học lâm sàng, giảng viên trường Y Harvard, khi “giải cứu” trở thành thói quen, trẻ có thể đánh mất những kỹ năng quan trọng để hình thành sự tự tin và khả năng phục hồi.

“Overparenting” (nuôi dạy con quá mức - PV) là sự kết hợp giữa can thiệp và bảo vệ thái quá. Kiểu nuôi dạy này gửi đi thông điệp rằng thế giới này đầy rủi ro và con không đủ khả năng tự xoay xở nếu thiếu người lớn. Lâu dần, điều này bào mòn sự tự tin, khiến trẻ phụ thuộc hơn và dễ lo âu hơn.

Viết trên CNBC Make It, TS Meredith Elkins chỉ ra 5 dấu hiệu cho thấy bạn đang bao bọc con quá mức và điều trẻ thực sự cần để trưởng thành và phát triển.

Giải quyết vấn đề của con trước khi con kịp thử

Khi thấy con gặp khó khăn, nhiều phụ huynh phản xạ ngay lập tức bằng cách "dọn đường". Họ thương lượng với giáo viên về việc giảm tải bài vở, can thiệp vào mâu thuẫn bạn bè của con hoặc thay đổi lịch trình chỉ để trẻ không cảm thấy khó chịu.

Thế nhưng, trẻ không thể trở thành người giải quyết vấn đề nếu không có cơ hội được vấp ngã và tự đứng dậy.

TS Meredith khuyên phụ huynh hãy tạm dừng trước khi đưa ra lời khuyên cho trẻ. Cha mẹ hãy hỏi: "Con nghĩ mình có thể thử cách nào?". Điều này khuyến khích trẻ tư duy độc lập và khẳng định ý kiến của con có giá trị.

Cố gắng che chắn con khỏi những cảm xúc tiêu cực

Nhiều phụ huynh lo ngại sự buồn bã, lo âu hay thất vọng sẽ gây hại cho tâm hồn trẻ. Từ đó, họ tìm cách xoa dịu hoặc đánh lạc hướng ngay lập tức.

Nhưng cảm xúc buồn bã là một phần tự nhiên của cuộc sống và việc né tránh không phải là cách quản lý tốt. Việc đối mặt và học cách chung sống với những cảm xúc không dễ chịu là cần thiết để trưởng thành.

Do đó, bố mẹ hãy gọi tên và bình thường hóa cảm xúc của con, đồng thời thể hiện niềm tin vào khả năng chịu đựng của con: “Mẹ hiểu vì sao con cảm thấy bực bội, và mẹ tin con có thể vượt qua cảm giác này”.

Việc cha mẹ bao bọc quá mức dần bào mòn sự tự tin, khiến trẻ phụ thuộc hơn và dễ lo âu hơn. Ảnh: Pexels.

Mặc định con mong manh thay vì có năng lực

Dấu hiệu này nằm ở việc cha mẹ tự ý hạ thấp các tiêu chuẩn vì sợ con không chịu nổi áp lực. Bạn cho phép con bỏ học, bỏ tập chỉ vì con thấy mệt, hoặc lọc bỏ mọi phản hồi trái chiều để tránh làm con tổn thương.

Khi bạn đối xử với con như một vật phẩm dễ vỡ, trẻ sẽ bắt đầu tin rằng mình thực sự mỏng manh. Chuyên gia khuyên phụ huynh hãy tự hỏi thử thách này thực sự nguy hiểm hay chỉ là một sự bất tiện tạm thời?

"Hãy hỗ trợ để con trưởng thành thay vì che chắn mọi khó khăn", TS Meredith nói.

Coi trọng kết quả hơn quá trình học hỏi

Can thiệp vào bài tập nhóm để con có kết quả hoàn hảo, tranh cãi với huấn luyện viên về vị trí của con, hoặc hoặc kiểm soát từng bước nhỏ để sản phẩm của con trông đúng chuẩn... là những biểu hiện của việc đặt kết quả lên trên sự trải nghiệm. Nhưng sự trưởng thành thực sự chỉ đến khi mọi thứ không diễn ra như mong đợi và trẻ buộc phải thích nghi.

Vì vậy, bố mẹ hãy để con mắc lỗi. Đừng vội mang bài tập bị quên đến trường, đừng tranh cãi vì điểm số thấp và đừng bù đắp bằng phần thưởng sau một màn thể hiện kém. Thay vào đó, phụ huynh hãy đồng hành để con tự phân tích, điều chỉnh và rút kinh nghiệm từ quá trình đó.

Nỗi lo của bố mẹ là động lực thúc đẩy chính

Thực tế, nhiều cha mẹ can thiệp, bao bọc con quá mức bắt nguồn sự lo lắng của người lớn: Sợ thất bại, sợ bị đánh giá, sợ ảnh hưởng lâu dài đến tương lai của con. Họ "trực chiến" bên bàn học của con chủ yếu để làm dịu cơn lo âu thay vì sự tiến bộ của trẻ.

Dù xuất phát từ ý tốt, trẻ rất dễ hiểu rằng cha mẹ không thực sự tin mình, từ đó gieo sự hoài nghi vào năng lực bản thân.

TS Meredith khuyên cha mẹ hãy dừng lại và tự hỏi: “Việc này là vì sự an toàn của con, hay vì mình không chịu nổi cảnh thấy con vật lộn?”.

"Hãy làm gương bằng cách chấp nhận sự khó chịu khi không có giải pháp tức thì", chuyên gia gợi ý.

Bà kết luận việc bao bọc quá mức thường bắt nguồn từ tình yêu và mong muốn bảo vệ, nhưng việc che chắn con khỏi mọi thử thách lại có thể làm gia tăng chính nỗi lo mà cha mẹ muốn ngăn chặn.

Chìa khóa nằm ở sự cân bằng: Dẫn dắt nhưng không kiểm soát, hỗ trợ nhưng không giải cứu, đồng hành nhưng luôn tin tưởng. Sự kiên cường chỉ phát triển khi trẻ cảm thấy đủ an toàn để thử sai và đủ tự do để tự rút ra bài học cho riêng mình.