Có gì trong hầm băng âm 52 độ C ở Nam Cực?

Khu bảo tồn khí hậu Trái đất ở Concordia, Nam Cực. Ảnh: Gaetano Massimo Macri/ENEA PRNA IPEV.

Theo Science Alert, ngày 13/1, các nhà khoa học đã chính thức niêm phong những khối băng cổ đại vào một hầm trú ẩn độc nhất vô nhị tại Nam Cực. Đây là nỗ lực mang tính lịch sử nhằm bảo vệ những dữ liệu của hành tinh trước nguy cơ tan biến vĩnh viễn do sự nóng lên toàn cầu.

Thực chất, kho lưu trữ là một hang băng dài 35 mét, được đào sâu 10 mét dưới lớp tuyết nén chặt, nằm tại Trạm nghiên cứu Concordia với độ cao 3.200 mét giữa trung tâm Nam Cực. Khu bảo tồn này tận dụng nhiệt độ đóng băng tự nhiên, duy trì ổn định ở mức âm 52 độ C, giúp bảo quản các mẫu băng mà không cần đến bất kỳ hệ thống làm lạnh nhân tạo nào.

Trong lễ khánh thành tại Trạm Concordia, các nhà khoa học đã đưa những thùng cuối cùng chứa lõi băng từ Mont Blanc và Grand Combin vào kho, đánh dấu cột mốc quan trọng của dự án.

Trong tương lai, kho lưu trữ này sẽ tiếp tục tiếp nhận các lõi băng từ Andes, Himalaya, Tajikistan và nhiều khu vực khác, nhằm xây dựng một “ngân hàng lịch sử khí hậu” của toàn cầu.

Theo các nhà khoa học, các lõi băng là những “cuốn biên niên sử” của khí hậu Trái đất, ghi lại dấu vết thời tiết trong hàng nghìn năm. Chúng chứa đựng các chỉ số khí hậu có thể tái hiện lại bức tranh thời tiết cổ đại. Từ bụi khí quyển, vật chất núi lửa, đồng vị nước, cho đến cấu trúc các lớp băng phản ánh chu kỳ ấm - lạnh, lượng mưa và nhiệt độ. Nhiều bí mật trong số đó hiện vẫn chưa thể giải mã bằng công nghệ ngày nay.

Ngay cả khi các sông băng ngoài tự nhiên tan chảy hoàn toàn, những mẫu băng được lưu trữ vẫn có thể giúp các thế hệ khoa học tương lai tiếp tục giải mã quá khứ.

Dự án này được khởi xướng bởi quỹ Ice Memory. Theo Thomas Stocker, Chủ tịch quỹ Ice Memory, việc bảo vệ những tư liệu khí hậu có nguy cơ mất vĩnh viễn không chỉ là nhiệm vụ khoa học, mà còn là trách nhiệm chung của nhân loại. Dự án phải mất gần 10 năm chuẩn bị, vượt qua những thách thức kỹ thuật và cả những rào cản ngoại giao chưa từng có.

Chuyên gia Carlo Barbante, Phó Chủ tịch Quỹ Ice Memory, nhận định giá trị thực sự của các lõi băng này nằm ở tương lai, khi các nhà khoa học có thể sử dụng những công nghệ tiên tiến hơn để khai thác những thông tin hiện chưa được giải mã.

Sứ mệnh lưu trữ lõi băng càng trở nên cấp thiết khi các cơ quan quan trắc khí hậu xác nhận năm 2025 là năm nóng thứ ba trong lịch sử. Đây hệ quả trực tiếp từ việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Hàng nghìn sông băng đang biến mất mỗi năm, kéo theo đó là sự thất thoát những hồ sơ khí hậu nguyên bản.

Bên cạnh giá trị khoa học, địa điểm lưu trữ tại Nam Cực còn đảm bảo tính trung lập về chính trị. Nằm trên vùng đất được quản lý bởi các hiệp ước quốc tế, kho lưu trữ này sẽ đứng ngoài mọi tranh chấp quyền lực, chỉ mở cửa phục vụ mục đích khoa học và lợi ích chung của nhân loại trong những thế kỷ tới.