Chiến tranh với Iran ngốn 37,5 tỷ USD, Lầu Năm Góc cạn tiền

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth điều trần trước Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện tại Washington, D.C., Mỹ ngày 21/7. Ảnh: Reuters.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hôm thứ Ba điều trần trước các thượng nghị sĩ rằng Mỹ đã chi 37,5 tỷ USD cho cuộc chiến chống Iran, tăng mạnh so với ước tính gần 29 tỷ USD hồi giữa tháng 5.

Tuyên bố được đưa ra khi ông bảo vệ đề xuất cấp thêm khoảng 70 tỷ USD ngân sách bổ sung cho Bộ Chiến tranh tại Ủy ban Ngân sách Thượng viện, trong bầu không khí tranh cãi gay gắt giữa hai đảng về hướng đi và thời hạn của xung đột.

Tờ Washington Post dẫn các nguồn tin rằng tình trạng thiếu ngân sách do cuộc chiến với Iran đã buộc Lầu Năm Góc phải cắt giảm hoạt động huấn luyện và bảo dưỡng vốn đóng vai trò duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội.

Lầu Năm Góc cạn tiền

Cuộc chiến đã tạo áp lực ngoài dự kiến đối với Hải quân và Không quân Mỹ, khi hai quân chủng này phải triển khai thêm máy bay và tàu chiến tới Trung Đông. Theo hai trợ lý quốc hội, một phần ngân sách năm 2026 dành cho các hoạt động quân sự thường xuyên của hai lực lượng có nguy cơ cạn vào cuối tháng này.

Để duy trì hoạt động cho đến khi năm tài khóa 2027 bắt đầu vào ngày 1/10, Lầu Năm Góc đã phải điều chuyển ngân sách từ các khoản khác. Theo 4 quan chức đương nhiệm và cựu quan chức, nhiều cuộc tập trận và chương trình huấn luyện nhằm duy trì khả năng tác chiến của các đơn vị đã bị cắt giảm hoặc hủy bỏ. Ngân sách dành cho bảo dưỡng trang thiết bị và cơ sở hạ tầng cũng đang bị rút bớt để bù đắp thiếu hụt.

Nhà Trắng đã đề nghị Quốc hội cấp khẩn cấp 67 tỷ USD để trang trải chi phí chiến tranh, nhưng các nghị sĩ vẫn bế tắc về cách xử lý.

Ngày 21/7, một ngày sau thông tin của Washington Post, người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell ra tuyên bố khẳng định Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth sẽ "làm mọi điều cần thiết" để duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội và nhấn mạnh rằng kinh phí quốc phòng là "thiết yếu".

Cùng ngày, Bộ trưởng Hegseth cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, tướng Dan Caine, đã điều trần trước Ủy ban Chuẩn chi Thượng viện nhằm thuyết phục các nghị sĩ phê duyệt gói ngân sách bổ sung. Đây là phiên điều trần công khai đầu tiên tập trung vào gói này.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, tại phiên điều trần trước Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện ở thủ đô Washington, D.C., Mỹ ngày 21/7. Ảnh: Reuters.

Tại phiên điều trần, ông Hegseth nói rằng cuộc chiến với Iran đã tiêu tốn của Mỹ 37,5 tỷ USD nhưng các chuyên gia trước đó đã nói với CNN rằng con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Các nghị sĩ Đảng Dân chủ liên tục chất vấn ông Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine. Họ chỉ ra rằng Bộ Chiến tranh đã nhận khoảng 150 tỷ USD kinh phí bổ sung qua "Dự luật Big Beautiful" - đạo luật thuế và chi tiêu quy mô lớn do Đảng Cộng hòa thông qua. Đáp lại, ông Hegseth và Tướng Caine giải thích phần lớn khoản tiền đó đã được ấn định cho các chương trình không liên quan đến cuộc chiến.

Về phía ông Caine, khi được Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Rounds hỏi liệu khoản ngân sách bổ sung mà Lầu Năm Góc đề nghị có đủ để đưa cuộc xung đột với Iran đến hồi kết hay không, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ từ chối đưa ra đánh giá.

"Tôi không thể trả lời câu hỏi đó, bởi hiện vẫn chưa rõ tình hình sẽ diễn biến như thế nào. Vì vậy, sẽ là không phù hợp nếu tôi bình luận về chi phí trong tương lai, khi điều đó còn phụ thuộc vào những lựa chọn mà Iran sẽ đưa ra", tướng Caine nói.

Ông Hegseth - người đồng thời đang đề xuất ngân sách phòng thủ 1,5 nghìn tỷ USD - khẳng định khoản bổ sung nhằm hướng tới "hòa bình thông qua sức mạnh", giúp duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu và đẩy nhanh bổ sung các năng lực đã tiêu tốn.

Dù vậy, phát biểu mở màn của ông không đề cập trực tiếp đến chiến sự Iran, mà nhấn mạnh Bộ Chiến tranh "không thể khoanh tay đứng nhìn nếu không đầu tư ngay vào công nghệ, điện toán, trí tuệ nhân tạo, thiết bị tự hành và không gian". Trình bày được khoảng 30 giây, ông bị nhóm biểu tình phản đối chiến tranh cắt ngang trước khi họ bị áp giải khỏi phòng họp.

Thách thức từ các cơ sở hạt nhân của Iran

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Kennedy (bang Louisiana) tỏ rõ sự bực bội khi chất vấn về kịch bản Iran sẽ làm gì nếu Mỹ dừng chiến dịch.

Khi được hỏi liệu quân đội Mỹ có thể phá hủy cơ sở hạt nhân ngầm tại tổ hợp Núi Pickaxe (Kuh-e Kolang Gaz La) hay không, ông Hegseth từ chối trả lời trực tiếp: "Rất nhiều năng lực của chúng ta thuộc danh mục bảo mật, nhưng nếu có ai trên trái đất này vươn tới được mục tiêu đó, thì đó chính là quân đội Mỹ".

Màn tranh luận làm nổi bật thách thức chưa có lời giải: Trong Chiến dịch Midnight Hammer năm 2025, máy bay ném bom tàng hình B-2 đã thả các loại đạn xuyên hầm ngầm thông thường mạnh nhất của Mỹ vào các địa điểm hạt nhân ngầm, nhưng được cho là không thể phá hủy hoàn toàn mục tiêu. Vũ khí duy nhất có khả năng tác động đến các cơ sở nằm quá sâu dưới lòng đất hiện nay là thiết bị hạt nhân.

Ở góc độ pháp lý, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski (bang Alaska) gây áp lực về việc chính quyền có cần Quốc hội phê chuẩn để tiếp tục hành động quân sự hay không. Ông Hegseth khẳng định chính quyền tin rằng đã có đủ thẩm quyền, nhưng né tránh câu hỏi liệu việc thông qua dự luật ngân sách khẩn cấp có thay thế cho sự phê chuẩn chiến tranh chính thức hay không.

Ở chiều ngược lại, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân hoặc những địa điểm trọng yếu khác của Iran sẽ bị coi là hành động mở rộng chiến tranh ra toàn khu vực.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy lối vào các đường hầm tại núi Pickaxe ở Iran tháng trước. Ảnh: Reuters.

Thông điệp được Đài Phát thanh - Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) đăng tải vào sáng sớm 22/7 (giờ địa phương).

"Mỹ đã đe dọa tấn công các cơ sở hạt nhân và những địa điểm nhạy cảm khác của Iran", theo tuyên bố của Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya.

Bộ này nhấn mạnh rằng nếu quân đội Mỹ "tiến hành hành động đó, chúng tôi sẽ coi đây là sự mở rộng của cuộc chiến trong khu vực".

Iran cũng cảnh báo rằng trong kịch bản này, "mọi lợi ích của Mỹ cũng như các đồng minh và bên ủng hộ Mỹ sẽ trở thành mục tiêu của những đòn tấn công mạnh mẽ từ Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran".

Trước đó, ngày 21/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ sớm "tấn công" núi Pickaxe của Iran.

Tổ hợp ngầm kiên cố này nằm cách cơ sở hạt nhân Natanz ở miền trung Iran khoảng 1,6 km về phía nam. Iran đã thông báo với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào năm 2020 rằng đây sẽ là cơ sở lắp ráp các máy ly tâm dùng để sản xuất nhiên liệu hạt nhân.

Khi được hỏi liệu Iran đã chuyển các máy ly tâm đến cơ sở này hay chưa, ông Trump nói: "Chúng tôi không có bằng chứng về điều đó. Tuy nhiên, điều đó cũng không có nhiều ý nghĩa nếu họ không có vật liệu hạt nhân. Chúng tôi theo dõi vật liệu hạt nhân, đó mới là điều quan trọng".

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ tiếp tục khẳng định: "Rất có thể chúng tôi sẽ tấn công khu vực đó trong thời gian rất gần. Và họ không thể làm gì để ngăn cản. Bình thường tôi sẽ không nói trước như vậy. Nếu tôi nghĩ họ có thể đối phó thì tôi đã không nói. Nhưng chúng tôi sẽ đánh vào khu vực đó rất sớm và với hỏa lực rất mạnh".

Tổng thống Trump khẳng định cuộc xung đột với Iran và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới sẽ không chi phối các quyết định của ông, theo CNN.

Khi được hỏi liệu Tehran có đang tìm cách tác động đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ bằng việc đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz hay không, ông Trump trả lời: "Điều đó sẽ không ảnh hưởng gì đến tôi. Tôi chỉ làm điều đúng đắn".

"Tôi không nghĩ kiểu như 'Sắp có bầu cử rồi'. Không, tôi không thể để cuộc bầu cử ảnh hưởng đến những quyết định liên quan vấn đề này", ông nói thêm. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho rằng người dân "rất ấn tượng" với các hoạt động quân sự của ông ở nước ngoài, đồng thời nhắc đến chiến dịch của Mỹ tại Venezuela hồi đầu năm.