Ở những phút cuối hiệp một trận tứ kết World Cup 2026 giữa Anh và Na Uy rạng sáng 12/7 trên sân Miami (Mỹ), thủ môn Orjan Nyland của Na Uy thực hiện quả phát bóng lên.
Tuy nhiên, các pha quay chậm cho thấy trái bóng bất ngờ ngừng giữa quỹ đạo và rơi xuống vị trí của Elliott Anderson. Tiền vệ tuyển Anh nhanh chóng chuyền cho Anthony Gordon, trước khi tân binh Barcelona kiến tạo để Bellingham dứt điểm tung lưới Na Uy. Tuy nhiên, FIFA sau trận đấu đã công bố dữ liệu từ công nghệ cảm biến vi mạch hoạt động ở tần số 500Hz (đo lường 500 lần mỗi giây) bên trong quả bóng thi đấu cho thấy không có bất kỳ tác động nào đến quả bóng trước khi nó rơi xuống.
"Cảm biến bên trong quả bóng không cho thấy bất kỳ đỉnh sóng bất thường nào khi quả bóng bay trên không. Do đó, không có bằng chứng cho thấy bóng đã chạm vào dây cáp trên cao làm thay đổi chuyển động", thông báo của FIFA viết.
Tuy nhiên, người hâm mộ không hài lòng với bằng chứng từ Liên đoàn. Nhiều bằng chứng khác cho thấy quỹ đạo quả bóng bất thường trên không, có thể vướng phải dây cáp điều khiển của loại máy quay tốc độ cao.
Chú nhện khổng lồ
Những chiếc máy quay này như chú nhện khổng lồ, bổ nhào từ trên không xuống gây bất ngờ với người ngồi trên khán đài. Hoạt động dựa vào hệ thống dây cáp nối với các góc sân, skycam hay spidercam là tổng hợp của đầy đủ những công nghệ tân tiến trong ngành máy tính, truyền hình.
 |
| Những chiếc máy quay nhện lơ lửng giữa sân vận động. Ảnh: NBC. |
Trước khi flycam phổ biến, sky camera là giải pháp hiếm hoi cho góc quay từ trên cao. Công nghệ này gồm một máy quay điều khiển từ xa, được gắn bằng dây cáp nối đến các góc sân. Để bắt đầu, phải có 4 điểm cao để gắn dây cáp. Đa số sân bóng đá đều có các vị trí này ở khán đài. Trong khi đó, một số trường hợp phải dựng các trụ cao tạm thời để gắn máy quay.
Tại mỗi vị trí được bố trí một cuộn dây làm bằng sợi kevlar, đường kính 2,5 mm. Đồng thời, có một máy tính riêng để điều khiển động cơ, kéo chính xác các sợi dây khi cần.
4 sợi dây sẽ tập hợp lại ở một điểm ở giữa, nơi đặt camera. Thành phần trụ giữ máy quay lơ lửng được gọi là “Spar”. Thông thường, bộ phận này nặng khoảng 22,7 kg với một máy quay, cảm biến ổn định, micro và motor xoay. Máy quay có thể xoay 360 độ và nghiêng 180 độ để tạo ra tầm nhìn chính xác về hành động trên sân.
Tín hiệu video được truyền về dọc theo dây đeo, kết hợp với cáp quang để đưa dữ liệu tốc độ cao. Với cách này, tín hiệu được đảm bảo ổn định, chính xác hơn các hình thức truyền dẫn không dây.
Cả hệ thống này yêu cầu cả một đội để điều khiển hàng chục tham số. Nó ghi nhận dữ liệu đầu vào từ người điều khiển máy quay, đường bay máy ảnh và kỹ thuật viên lấy nét, xoay trục thiết bị.
So với các loại máy quay gắn lên máy bay không người lái (flycam), skycam có tải trọng lớn hơn nên tạo ra chất lượng hình ảnh cao. Đồng thời, nó có khả năng theo dõi tình huống và truyền dữ liệu tin cậy hơn. Một chiếc skycam thông thường có thể bám theo các cầu thủ với tốc độ 48,3 km/h ngay tức khắc.
Ranh giới công nghệ và bóng đá truyền thống
Kể từ khi lần đầu được đưa vào World Cup năm 2010, kịch bản về một sự cố hy hữu nếu bóng chạm vào spidercam đã được tính tới. Theo đó, hệ thống phần mềm sẽ tính toán các khu vực cấm bay để tránh va chạm. Trong bóng đá, skycam được đặt thấp nhất 21 m, không ảnh hưởng đến tình huống bóng.
Tuy nhiên, thực tế, thiết bị này vẫn gây ra một số bất tiện. Ví dụ, có trường hợp thủ môn phát bóng trúng máy quay khi nó lơ lửng ở giữa sân. Ngoài ra, một số lần dây cáp bị đứt, gây ra tai nạn khiến nhiều người bị thương.
Trong trường hợp bàn thắng của tuyển Anh, cựu trọng tài Premier League, Mark Clattenburg, cũng cho rằng VAR hoàn toàn có thể can thiệp trong tình huống này. Phát biểu trên đài Fox, ông nhấn mạnh việc bóng chạm camera nằm trong chuỗi tấn công dẫn đến bàn thắng, thuộc phạm vi xem xét của VAR. Theo ông Clattenburg, tổ VAR lẽ ra phải phát hiện và thông báo cho trọng tài chính Clement Turpin.
 |
| FIFA sau trận đấu đã công bố dữ liệu từ công nghệ cảm biến vi mạch gắn bên trong quả bóng thi đấu cho thấy không có bất kỳ tác động nào đến quả bóng trước khi nó rơi xuống. Ảnh: FIFA. |
Để dập tắt tranh cãi, cảm biến IMU với xung nhịp 500 Hz (nhịp/giây) trong quả bóng tiếp tục được sử dụng để xác định điểm va chạm tác động. Theo FIFA, cảm biến này thu thập dữ liệu 500 lần mỗi giây, theo dõi gia tốc và chuyển động chi tiết của quả bóng trong không gian ba chiều.
Dữ liệu này được sử dụng để tính toán thời điểm có chạm bóng, và thông tin này sau đó được truyền theo thời gian thực đến phòng điều hành video, nơi nó được kết hợp với dữ liệu theo dõi cầu thủ từ camera trên sân vận động để hỗ trợ các trọng tài VAR.
Tuy nhiên, người hâm mộ chỉ ra rằng hệ thống cảm biến này thực chất là một "hệ sinh thái đóng", nghĩa là toàn bộ dữ liệu 500 Hz được lưu trữ, phân tích và công bố duy nhất bởi các máy chủ của FIFA.
Nói cách khác, hệ thống này không có quy trình kiểm toán độc lập từ bên thứ 3. Điều này dẫn đến một tiền lệ gây tranh cãi là dữ liệu độc quyền do máy móc của ban tổ chức cung cấp đã lấn át hoàn toàn những phản ứng trực quan và cảm nhận thực tế của các cầu thủ tham gia thi đấu trên sân.
Không có cách nào để bên thứ ba, dù đó là liên đoàn bóng đá Na Uy hay phía tuyển Anh có thể xác minh độc lập các số liệu từ cảm biến truyền về.
Khơi niềm đam mê bóng đá cho trẻ trước thềm World Cup 2026
Trong không khí World Cup 2026 đang tới gần, những cuốn sách trực quan về bóng đá sẽ giúp trẻ hào hứng khám phá môn thể thao vua.
World Cup 2026 đang đến gần, sự quan tâm của trẻ nhỏ với bóng đá cũng trở nên rõ nét hơn. Với nhiều em, tình yêu bóng đá bắt đầu từ một cầu thủ thần tượng, một chiếc áo đấu hay những đêm thức cùng gia đình xem World Cup.
