 |
| Nếu không chuẩn bị kỹ và theo dõi cơ thể, chơi pickleball mùa lạnh tiềm ẩn nguy cơ tim mạch và hô hấp. Ảnh: BSCC. |
Những ngày thời tiết trở lạnh đầu năm 2026, pickleball trở thành lựa chọn vận động quen thuộc của nhiều người Hà Nội sau giờ làm. Tuy nhiên, việc ra sân từ 18h đến 22h trong thời tiết lạnh sâu, kèm ô nhiễm không khí cao, không còn đơn thuần là "ra mồ hôi cho khỏe", mà có thể trở thành một thử thách thực sự với tim mạch, hô hấp và hệ cơ xương khớp.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (chuyên khoa Nội, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nếu không hiểu rõ cách cơ thể phản ứng với lạnh, không sàng lọc sức khỏe, khởi động kỹ và theo dõi chất lượng không khí, nguy cơ đột quỵ, rối loạn nhịp tim hay ngộ biến hô hấp khi chơi pickleball là điều không thể xem nhẹ.
Cơ thể phản ứng thế nào khi chơi pickleball trời lạnh?
Bác sĩ Hoàng cho biết khi chơi pickleball, cơ thể ra nhiều mồ hôi. Lớp mồ hôi này gặp gió lạnh sẽ làm mất nhiệt nhanh, gây hạ thân nhiệt cục bộ, dù nhiệt độ môi trường không quá thấp. Nếu mặc quần áo giữ nước như cotton, cảm giác lạnh vùng lưng, ngực càng rõ, khiến mạch máu co lại và tim phải làm việc nhiều hơn để giữ ấm.
Bên cạnh đó, mùa đông, Hà Nội thường xuất hiện hiện tượng nghịch nhiệt, khiến bụi mịn PM2.5 và khí độc tích tụ gần mặt đất. Nhiều buổi tối, chỉ số AQI vượt ngưỡng "không tốt cho sức khỏe", thậm chí "không lành mạnh".
Khi vận động, nhịp thở tăng mạnh, lượng không khí hít vào có thể gấp nhiều lần lúc nghỉ, đồng nghĩa với việc phổi hấp thu nhiều bụi mịn hơn. Các nghiên cứu cho thấy tập thể thao trong điều kiện ô nhiễm cao có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, làm tổn thương nội mạc mạch máu, tăng nguy cơ hình thành huyết khối, nhồi máu cơ tim và đột quỵ, đặc biệt ở người có bệnh nền.
"Khi gặp lạnh, phản xạ tự nhiên của cơ thể là co mạch ngoại vi để dồn máu về tim và não. Quá trình này làm huyết áp tăng, tim đập nhanh và mạnh hơn. Với người đã có tăng huyết áp hoặc xơ vữa mạch, những 'đỉnh' huyết áp đột ngột trong các pha bứt tốc, đổi hướng của pickleball có thể vượt ngưỡng an toàn", bác sĩ Hoàng phân tích.
Lạnh cũng khiến máu trở nên 'đặc' hơn do giảm thể tích huyết tương, trong khi các yếu tố đông máu tăng tương đối. Co mạch và dòng chảy chậm ở mạch xơ vữa tạo điều kiện hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ tắc mạch não hoặc mạch vành.
 |
| Khi chơi pickleball, cơ thể ra nhiều mồ hôi. Lớp mồ hôi này gặp gió lạnh sẽ làm mất nhiệt nhanh, gây hạ thân nhiệt cục bộ, dù nhiệt độ môi trường không quá thấp. Ảnh: Trần Hiền. |
Đáng chú ý, pickleball là môn có cơ chế "stop-start": những pha vận động bùng nổ xen kẽ đứng nghỉ. Sau một pha bóng căng, cơ thể nóng và ra mồ hôi, nếu đứng yên trong gió lạnh, mạch lại co mạnh trong khi tim vẫn còn đập nhanh. Sự thay đổi đột ngột này có thể làm hệ điện học của tim mất ổn định, tăng nguy cơ rối loạn nhịp, nhất là ở người có bệnh tim nền.
Những dấu hiệu cảnh báo không được bỏ qua
Theo vị chuyên gia, trong bối cảnh mùa lạnh, hai dạng đột quỵ thường gặp là đột quỵ thiếu máu cục bộ (do tắc mạch) và đột quỵ xuất huyết (do vỡ mạch khi huyết áp tăng vọt). Khung giờ 18-22h - thời điểm nhiều người ra sân - cũng trùng với một "đỉnh" huyết áp sinh học trong ngày.
"Người chơi cần dừng ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như: chóng mặt đột ngột, loạng choạng, yếu hoặc tê một bên tay, nói khó, nhìn mờ một bên mắt, hoặc đau đầu dữ dội khác thường. Quy tắc FAST (Face - Arm - Speech - Time) cần được ghi nhớ: méo miệng, yếu tay, nói khó là phải gọi cấp cứu ngay", bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, thời tiết lạnh làm dẫn truyền thần kinh chậm hơn, cơ bắp và gân dây chằng kém đàn hồi, dịch khớp đặc lại, khiến biên độ vận động giảm và nguy cơ rách cơ, bong gân tăng lên.. Với pickleball - môn có nhiều động tác dừng, đổi hướng, xoay, lao người, các vùng chịu tải nhiều là cổ chân, gối, hông, cột sống thắt lưng, vai, khuỷu tay.
Ở nhiệt độ thấp, bóng nhựa và mặt vợt cứng hơn, lực phản hồi lên cổ tay và khuỷu tay mạnh hơn, khiến các vùng gân duỗi ngoài khuỷu, gân cổ tay cũng dễ bị vi chấn thương lặp đi lặp lại, dẫn đến đau kiểu "tennis elbow". Các bước cắt ngang, nhảy chặn bóng khi cơ gân gót (Achilles) và cơ quanh gối đang lạnh, chưa được làm nóng kỹ, là tình huống điển hình cho bong gân, rách cơ, hoặc nặng hơn là đứt gân.
 |
| Thời tiết lạnh làm dẫn truyền thần kinh chậm hơn, cơ bắp và gân dây chằng kém đàn hồi, dịch khớp đặc lại, khiến biên độ vận động giảm và nguy cơ rách cơ, bong gân tăng lên. Ảnh: Trần Hiền. |
Bác sĩ Hoàng khuyến cáo nhóm nguy cơ cao như nam trên 45 tuổi, nữ trên 55 tuổi, người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân, hoặc gia đình có người mắc đột quỵ, nhồi máu cơ tim sớm. Với nhóm này, nên có một lần khám tim mạch bài bản (điện tâm đồ, siêu âm tim, có thể kèm test gắng sức tùy bác sĩ chỉ định) trước khi duy trì các môn đối kháng cường độ vừa - cao ngoài trời mùa lạnh.
Một nguyên tắc đơn giản nhưng rất hiệu quả là đo huyết áp trước khi ra sân; nếu huyết áp quá cao (ví dụ huyết áp tâm thu từ khoảng 160 mmHg trở lên, hoặc tâm trương trên 100 mmHg), nên hoãn buổi chơi, điều chỉnh thuốc, không cố "đánh cho toát mồ hôi rồi về ngủ cho khỏe".
Khởi động cần kéo dài hơn, ít nhất 15-20 phút, tăng dần cường độ. Trang phục nên mặc nhiều lớp, ưu tiên vải thấm hút nhanh, tránh cotton. Luôn có áo ấm mặc ngay sau khi kết thúc trận.
Việc theo dõi AQI cũng không thể bỏ qua. Khi chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng cao, người có bệnh nền nên cân nhắc nghỉ hoặc chuyển sang tập trong nhà.
Cuốn sách "Cơ thể phi tuổi tác tâm trí phi thời gian" mang đến cho độc giả nhiều kiến thức hữu ích liên quan đến quá trình lão hóa của con người. Chúng ta có thể làm chậm quá trình lão hóa bằng những phương pháp rất đơn giản.
