Cách xử lý khẩn cấp khi bị hạ đường huyết

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, hạ đường huyết này có thể dẫn đến hôn mê. Ảnh: Magnific.

Theo Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê (Phú Thọ), khoa Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc của đơn vị đã tiếp nhận 11 trường hợp hôn mê do hạ đường huyết trong tháng 5 và tháng 6.

Điều đáng chú ý là tất cả bệnh nhân đều có tiền sử mắc đái tháo đường và đang điều trị bằng thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin. Đây là lời cảnh báo rằng ngay cả khi đang điều trị, người bệnh vẫn có thể gặp biến chứng nguy hiểm nếu việc dùng thuốc không phù hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt và vận động.

Hạ đường huyết là tình trạng nồng độ glucose trong máu giảm xuống dưới mức bình thường. Đây là một trong những biến chứng cấp tính thường gặp ở người mắc đái tháo đường, đặc biệt ở những người sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết đường uống.

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, hạ đường huyết có thể khiến người bệnh rơi vào tình trạng co giật, hôn mê, tổn thương não, thậm chí đe dọa tính mạng.

Theo các bác sĩ, nhiều người bệnh cho rằng thuốc càng làm giảm đường huyết thì hiệu quả điều trị càng cao. Tuy nhiên, thuốc chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng đúng chỉ định và kết hợp với chế độ ăn uống, vận động cũng như theo dõi đường huyết phù hợp.

Những sai lầm như tiêm insulin hoặc uống thuốc sai liều, sai thời điểm; bỏ bữa hoặc ăn quá ít sau khi dùng thuốc; lao động, tập luyện quá sức mà không bổ sung đủ năng lượng; uống rượu bia khi đói hoặc tự ý tăng liều thuốc đều có thể khiến đường huyết giảm quá mức.

Người cao tuổi hoặc người mắc bệnh gan, bệnh thận cũng có nguy cơ hạ đường huyết cao hơn do thuốc được đào thải chậm khỏi cơ thể.

Ở giai đoạn đầu, khi đường huyết bắt đầu giảm, người bệnh có thể xuất hiện:

• Vã mồ hôi
• Run tay chân
• Tim đập nhanh
• Đói cồn cào
• Chóng mặt, đau đầu
• Mệt mỏi, yếu sức

Nếu không xử trí kịp thời, người bệnh có thể xuất hiện lú lẫn, nói khó, co giật, mất ý thức và hôn mê.

Tùy thuộc vào trạng thái của người bệnh khi nghi ngờ hạ đường huyết, người nhà cần thực hiện ngay các bước sau:

Trường hợp người bệnh còn tỉnh và nuốt được:

• Cho người bệnh uống ngay 15-20 g đường hấp thu nhanh. Thực tế tương đương với: 1 ly nước đường đặc, 1 ly nước ngọt có gas (không dùng loại ăn kiêng/zero), 1 ly nước trái cây hoặc 3-4 viên đường glucose.
• Đợi 15 phút rồi kiểm tra lại đường huyết (nếu có máy) hoặc theo dõi xem các triệu chứng (vã mồ hôi, bủn rủn, chóng mặt) có giảm không.
• Nếu đường huyết vẫn thấp hoặc triệu chứng không đỡ, tiếp tục cho uống thêm một đợt đường nữa và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế.

Trường hợp người bệnh lơ mơ, co giật, hôn mê:

• Không cố ép người bệnh ăn, uống nước hay sữa vì rất dễ gây sặc vào đường thở, dẫn đến suy hô hấp.
• Đặt nằm nghiêng an toàn để giữ thông thoáng đường thở (tránh lưỡi tụt hoặc sặc chất nôn).
• Gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

Để hạn chế nguy cơ hạ đường huyết, người mắc đái tháo đường cần dùng thuốc đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm theo chỉ định của bác sĩ; không bỏ bữa, ăn đúng giờ sau khi dùng thuốc hoặc tiêm insulin; theo dõi đường huyết thường xuyên, hạn chế uống rượu bia khi đói và tái khám đúng lịch để được điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần.