Ca mắc tay chân miệng tăng nóng, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Trẻ mắc bệnh tay chân miệng điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 trong đợt bùng phát dịch năm 2018. Ảnh: Liêu Lãm.

Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm ghi nhận 25.094 trường hợp mắc tay chân miệng trong 3 tháng đầu năm 2026, trong đó có 4 ca không qua khỏi. So với cùng kỳ năm 2025 (khoảng 4.900 ca), số mắc năm nay tăng mạnh, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch trong thời gian tới.

Khu vực phía Nam là điểm nóng khi ghi nhận 18.031 ca, chiếm gần 72% tổng số ca cả nước. Đáng chú ý, trẻ em dưới 10 tuổi chiếm tới 99,3% số ca mắc, trong đó nhóm từ 1-5 tuổi - lứa tuổi đi nhà trẻ, mẫu giáo - chiếm 92,7%.

Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm, lây truyền qua đường tiêu hóa và có mặt tại hầu hết địa phương. Tuy nhiên, bệnh thường gia tăng theo chu kỳ vào các tháng 3-5 và tháng 9-10. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc chưa đảm bảo vệ sinh cá nhân và môi trường, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Trước diễn biến phức tạp, Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố khẩn trương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trọng tâm là đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, ăn chín uống sạch, giữ vệ sinh môi trường và đồ chơi của trẻ. Các thông điệp phòng bệnh cần được tăng cường trên báo chí, phát thanh và truyền hình địa phương.

Ngành y tế cũng được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục để kiểm soát dịch tại trường học, đặc biệt là nhà trẻ và mẫu giáo. Các cơ sở này cần duy trì “3 sạch” gồm ăn sạch, ở sạch và bàn tay sạch; vệ sinh lớp học, đồ chơi hàng ngày bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.

Việc phát hiện sớm các trường hợp nghi mắc trong trường học phải được thực hiện kịp thời, nhằm nhanh chóng xử lý ổ dịch, hạn chế lây lan.

Bên cạnh đó, các cơ sở y tế cần tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, xử lý triệt để ổ dịch và tổ chức phân tuyến điều trị hợp lý. Đặc biệt lưu ý các ca nặng để giảm thiểu tối đa nguy cơ tử vong, đồng thời kiểm soát chặt chẽ nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện, nhất là với các bệnh như sởi, viêm phổi và các bệnh đường hô hấp.

Cục Phòng bệnh cũng yêu cầu tổ chức các đoàn kiểm tra để hỗ trợ địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong công tác phòng dịch. Các đơn vị y tế phải thực hiện nghiêm chế độ báo cáo và khai báo bệnh truyền nhiễm theo quy định của Bộ Y tế.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus đường ruột (thường gặp nhất là Enterovirus và Coxsackievirus) gây ra, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh. Bệnh đặc trưng bởi các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, miệng, lưỡi hoặc bên trong má, kèm theo sốt và đau họng.

Tay chân miệng xảy ra quanh năm, thường tăng cao vào tháng 3-5 và 9-12, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là dưới 3 tuổi. Dù đa số trường hợp nhẹ, bệnh vẫn có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Với các ca nhẹ, trẻ có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà. Gia đình cần cách ly trẻ bệnh ít nhất 10 ngày từ khi khởi phát, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác. Người chăm sóc và trẻ nên đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

Giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, tắm rửa hàng ngày, làm sạch đồ chơi, dụng cụ ăn uống và dùng riêng. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị triệu chứng. Trẻ cần được hạ sốt bằng Paracetamol đúng liều, có thể dùng thêm thuốc theo chỉ định bác sĩ; tuyệt đối không dùng Aspirin.

Gia đình nên bổ sung đủ nước, ăn thức ăn mềm, dễ nuốt cho trẻ, tránh đồ nóng hoặc gây đau miệng. Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu nặng như sốt cao không hạ, giật mình, run tay chân, nôn nhiều, co giật, thở mệt hoặc lừ đừ bất thường.