Bóc trần sân khấu live - bao nhiêu % là hát thật

Concert vốn là nơi ca sĩ phô diễn giọng hát, nhưng hiện nay, việc hát đè, dùng nhạc đệm gần như đã trở thành thông lệ. Nghĩa là trong lúc biểu diễn, bản thu phòng thu vẫn được phát, còn micro của ca sĩ chỉ mở một phần, tạo ra âm thanh pha trộn giữa giọng thật và bản thu.

Hát đè có phải hát nhép?

Vương Tử Hâm - trưởng nhóm CD Rev - cho rằng: “Mở mic một phần không phải hát nhép, không mở mic mới là hát nhép. Trong điều kiện hiện tại, đây là cách đảm bảo chất lượng vì vừa hát vừa nhảy rất khó giữ chuẩn cao độ”.

Nhiều người trong ngành đồng tình. Một chuyên gia tổ chức biểu diễn (giấu tên) cho biết hầu hết concert hiện nay đều sử dụng nhạc đệm, hát đè. Có nghệ sĩ còn thu sẵn phiên bản “có lỗi” để tạo cảm giác chân thực.

Nhóm Mayday từng bị tố hát nhép trong concert, nhận chỉ trích dữ dội từ dư luận.

Ngược lại, một số ý kiến cho rằng nếu phần nhạc đệm lấn át giọng hát trực tiếp thì vẫn có thể xem là hát nhép.

The cover trích ý kiến nghệ sĩ Hồng Khải, cho biết việc hát nhép xuất phát từ hạn chế kỹ thuật. Với điều kiện hiện nay, thiết bị và kỹ thuật đều đã phát triển, việc tiếp tục nhép là khó chấp nhận.

Chuyên gia âm nhạc Sa Lý cho rằng hát nhép cần hội đủ ba yếu tố: có bản thu sẵn, bản thu đảm nhận phần thể hiện của ca sĩ và nghệ sĩ chỉ đối khẩu hình. Nếu ca sĩ vẫn hát, dù âm lượng nhỏ, thì không thể xem là hát nhép.

Dù vậy, ông cũng không phủ nhận đây vẫn là hành vi thiếu tôn trọng khán giả. Ông cảnh báo xu hướng gian lận ngày càng tinh vi, từ việc chỉnh âm có chủ đích đến điều chỉnh âm thanh sân khấu để đánh lừa khán giả.

Một số nhạc sĩ cho rằng việc chấp nhận hay không nên do khán giả quyết định. “Khi bàn về hát thật hay hát nhép, điều quan trọng là liệu khán giả - những người bỏ tiền mua vé - có bị tổn thương hay không”, một nhạc sĩ cho biết.

Sự thật phía sau những màn trình diễn “live”

Nhìn nhận ở nhiều thị trường lớn hơn, nhà phê bình âm nhạc đại chúng Kim Do Heon cho rằng việc hát nhép đã là vấn đề tồn tại xuyên suốt lịch sử của nhạc pop.

“Trước đây tình trạng này còn phổ biến hơn. So với quá khứ, hiện nay có nhiều sự linh hoạt. Ngay cả những nghệ sĩ hàng đầu thế giới cũng hiếm khi hát live hoàn toàn trong các màn trình diễn có vũ đạo như show giữa giờ của NFL Super Bowl. Phần lớn đều hát nhép”, ông nói.

Với sự phát triển của công nghệ và kinh nghiệm tích lũy của nghệ sĩ, khái niệm “biểu diễn live” ngày càng trở nên mơ hồ, nhất là hát đè trên nền giọng thu sẵn trở nên phổ biến.

Nhiều thông tin nói thần tượng Kpop chỉ hát live khoảng 10-20% trong các phần trình diễn, từ show âm nhạc ghi hình sẵn, showcase cho báo chí đến cả concert world tour.

Nhà phê bình âm nhạc Lim Hee Yun nhận định: “Những gì khán giả nghĩ là live thực chất thường đã được trộn với các track thu sẵn. Nó khác xa với khái niệm biểu diễn live truyền thống. Ngay cả ở concert, idol cũng chủ yếu dựa vào giọng thu sẵn và chỉ hát trực tiếp một phần nhỏ”.

Các idol Kpop thường thu âm riêng những bản track phục vụ concert trong phòng thu, mô phỏng không khí sân khấu bằng cách vừa di chuyển vừa hát. Những bản thu này sau đó được phát trong buổi diễn, còn nghệ sĩ hát đè lên trên.

Một đại diện từ công ty quản lý lớn tại Hàn Quốc cũng thừa nhận nghệ sĩ Kpop đôi khi sử dụng các track MR (Music Removed) riêng cho biểu diễn, tùy vào từng nghệ sĩ và từng show.

Nhóm nhạc nữ Le Sserafim từng bị nghi hát nhép trong lần biểu diễn thứ hai tại Coachella Valley Music and Arts Festival ngày 20/4. Sau khi bị chỉ trích vì giọng hát live chưa tốt ở tuần trước đó, nhóm đã tăng cường sử dụng track AR (All Recorded), khiến khán giả khó phân biệt đâu là hát thật.

AR là bản thu hoàn chỉnh gồm cả nhạc nền lẫn giọng hát, thường được dùng để hát nhép trên sân khấu.

Ở một số sân khấu, chất lượng âm thanh không đảm bảo có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm live. Ngoài ra, nếu có nghệ sĩ hát thật nhưng BTC dùng track thu sẵn, chất lượng âm thanh sẽ không đồng đều.