 |
Chỉ còn chưa đầy 90 phút trước thời hạn mà Washington đặt ra, khi nguy cơ một đòn tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran cận kề, bước ngoặt bất ngờ đã xuất hiện từ Islamabad. Những cuộc điện đàm dồn dập do Thủ tướng Shehbaz Sharif và Tư lệnh quân đội Asim Munir của Pakistan dẫn dắt đã giúp hạ nhiệt căng thẳng, tạo điều kiện để Mỹ và Iran chấp nhận một lệnh ngừng bắn tạm thời.
Ông Trump cho biết quyết định ngừng bắn được đưa ra “dựa trên các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan”, những người đã đề nghị ông “kiềm chế đòn tấn công hủy diệt dự kiến diễn ra trong đêm”.
Phía Iran thậm chí còn dành lời cảm ơn sâu sắc hơn. Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh Tehran chấp nhận ngừng bắn “theo lời đề nghị mang tính anh em” từ Thủ tướng Sharif, đồng thời ghi nhận “nỗ lực không mệt mỏi” của Islamabad nhằm chấm dứt chiến sự.
Vai trò của ông Sharif và Munir không chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi công khai. Trong suốt giai đoạn căng thẳng nhất, hai nhân vật này đã phối hợp triển khai song song các kênh ngoại giao - từ tiếp xúc cấp cao với Mỹ, Iran đến vận động các bên liên quan trong khu vực - nhằm giữ cho tiến trình đàm phán không đổ vỡ.
 |
| Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif phát biểu bên cạnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Sharm El-Sheikh vào tháng 10/2025. Ảnh: Reuters. |
Hai nhân vật then chốt
Ngay từ giai đoạn đầu xung đột, ông Sharif đã chủ động thúc đẩy giải pháp ngoại giao, liên tục kêu gọi giảm leo thang và đề xuất Islamabad làm địa điểm tổ chức đối thoại giữa Washington và Tehran.
Trong những giờ phút quyết định trước hạn chót mà Mỹ đặt ra, chính ông là người trực tiếp điện đàm với nhiều lãnh đạo khu vực, bao gồm phía Iran và Saudi Arabia, đồng thời công khai kêu gọi hai bên chấp nhận ngừng bắn để “tạo không gian cho ngoại giao”. Theo các nguồn tin được Reuters tiết lộ, đề xuất kéo dài thời hạn thêm hai tuần để đạt thỏa thuận cũng xuất phát từ phía ông Sharif.
Giới quan sát nhận định, cách tiếp cận của ông Sharif là sự kết hợp giữa ngoại giao công khai và vận động hậu trường, đồng thời duy trì thế cân bằng tinh tế giữa các đối tác then chốt như Mỹ, Iran và Saudi Arabia. Điều này phản ánh định hướng đối ngoại của chính phủ Pakistan: “liên kết có chọn lọc nhưng tránh bị cuốn vào xung đột trực tiếp”.
Đến chiều 8/4 - sau khi lệnh ngừng bắn đã được công khai, ông Sharif tiếp tục điện đàm trực tiếp với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Các cuộc đàm phán chính thức dự kiến khởi động tại Islamabad, với khả năng phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner.
Bên cạnh Thủ tướng Sharif, đứng sau vai trò trung gian nổi bật của Pakistan là Tư lệnh quân đội Asim Munir - nhân vật được xem là “kiến trúc sư hậu trường” của tiến trình ngừng bắn Mỹ - Iran.
Ông Munir, người nắm quyền lãnh đạo quân đội Pakistan từ năm 2022 và được phong hàm Thống chế sau xung đột với Ấn Độ năm 2025, sở hữu lợi thế hiếm có: duy trì quan hệ đồng thời với cả Washington và Tehran.
Mối quan hệ cá nhân với ông Trump, cùng các kênh tiếp xúc trực tiếp với Washington, đã giúp Islamabad rút ngắn quá trình ra quyết định trong thời điểm then chốt, theo Al Jazeera.
Quan hệ giữa ông Munir và Nhà Trắng được xây dựng từ trước đó, đặc biệt sau khi Pakistan phối hợp với Mỹ trong các chiến dịch chống khủng bố và trong việc hạ nhiệt xung đột Ấn Độ - Pakistan. Điều này mở ra một “đường dây nóng” hiếm hoi giữa Islamabad và Washington, cho phép trao đổi trực tiếp ở cấp cao nhất.
 |
| Vai trò của Tư lệnh quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir, được đánh giá là then chốt trong lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Ảnh: EPA. |
Bên cạnh đó, ông Munir cũng có kênh liên lạc lâu năm với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran - yếu tố giúp Pakistan có được mức độ tin cậy nhất định từ phía Tehran trong vai trò trung gian, Guardian cho biết.
Trong giai đoạn then chốt trước khi đạt thỏa thuận, ông Munir cùng các quan chức Pakistan đã liên tục thực hiện các cuộc điện đàm con thoi giữa Mỹ, Iran và các nước khu vực, góp phần giữ cho tiến trình ngoại giao không sụp đổ hoàn toàn.
Đồng thời, Islamabad cũng có quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc - đối tác “bền vững” gắn với Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Pakistan. Sự kết hợp này tạo nên một thế cân bằng chiến lược đặc biệt.
Chuyến thăm Bắc Kinh gần đây của Ngoại trưởng Ishaq Dar và các cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị được cho là đã góp phần quan trọng, đặc biệt trong việc tạo ảnh hưởng tới Tehran.
Giới quan sát nhận định sự phối hợp giữa Pakistan và Trung Quốc đã tạo ra sức nặng đủ lớn để thúc đẩy Iran cân nhắc nghiêm túc lệnh ngừng bắn.
Chính vì vậy, các chuyên gia nhấn mạnh thành công này không chỉ dựa vào cá nhân, mà là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa lãnh đạo dân sự - quân sự Pakistan và quá trình xây dựng lòng tin kéo dài với cả Mỹ lẫn Iran.
Bước đột phá về vị thế ngoại giao
Một Pakistan vốn thường xuất hiện trên truyền thông quốc tế với hình ảnh bất ổn an ninh và nền kinh tế mong manh, nay lại trở thành chủ nhà của cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa Washington và Tehran. Mục tiêu là chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tuần, khiến hàng nghìn người thiệt mạng và gây chấn động toàn cầu.
Đây là bước chuyển mình đáng kinh ngạc đối với một quốc gia lâu nay bị nhìn nhận qua lăng kính rủi ro an ninh.
Dù vậy, lệnh ngừng bắn hiện tại chưa phải là một thỏa thuận hòa bình, Iran vẫn cảnh báo “tay luôn đặt trên cò súng”, trong khi nhiều bất đồng cốt lõi chưa được giải quyết. Thực tế trên chiến trường cũng cho thấy sự mong manh của thỏa thuận: Israel tiếp tục tấn công tại Lebanon, gây thương vong lớn, trong khi vẫn phủ nhận việc khu vực này nằm trong thỏa thuận ngừng bắn.
Song, giới phân tích cho rằng Pakistan đã đạt được một bước tiến chiến lược đáng kể - từ vị thế bên lề trong các thỏa thuận lớn trước đây như thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 hay Hiệp định Abraham, nay trở thành trung tâm của một nỗ lực ngoại giao quy mô lớn.
 |
| Các Ngoại trưởng Badr Abdelatty của Ai Cập, Thái tử Faisal bin Farhan Al Saud của Saudi Arabia, Ishaq Dar của Pakistan và Hakan Fidan của Thổ Nhĩ Kỳ gặp nhau để thảo luận về việc giảm leo thang căng thẳng khu vực, trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel với Iran, tại Islamabad (Pakistan) ngày 29/3. Ảnh: Reuters. |
Một số ý kiến thận trọng hơn cho rằng thành công này phản ánh mạng lưới quan hệ khu vực và sự cải thiện quan hệ với Washington, hơn là một vai trò trung gian đã được thể chế hóa lâu dài.
Tuy nhiên, điều không thể phủ nhận là Pakistan đã ghi dấu ấn rõ nét.
“Ngay cả ở giai đoạn sơ khởi này, Pakistan đã tạo dựng được một vị thế riêng trong lịch sử ngoại giao”, một cựu quan chức nhận định, đồng thời cảnh báo rằng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tiến trình đàm phán phía trước.
Còn hiện tại, các khách sạn tại Islamabad nhanh chóng kín chỗ khi phóng viên quốc tế đổ về đưa tin. Trong bối cảnh gấp gáp ấy, Pakistan đang đứng trước cơ hội tái định vị vai trò chiến lược trên bản đồ thế giới.
“Các yếu tố đã hội tụ đúng thời điểm, cho phép Pakistan định vị mình một cách chiến lược”, một chuyên gia nhận định trên CNN.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
