Thấy gì từ vụ việc ông Khamenei và Maduro?

Khi Tổng thống Nicolas Maduro và vợ bước vào căn hộ của họ nằm sâu trong một căn cứ quân sự ở Caracas (Venezuela) vào một buổi sáng đầu tháng 1/2026, họ không thể biết rằng mọi chuyển động của mình đang bị tình báo Mỹ theo dõi.

Thậm chí, vợ chồng Tổng thống cũng không thể biết rằng căn hộ đó, kể cả phòng an toàn, đã được tái dựng tại Kentucky (Mỹ) để đội đặc nhiệm Delta tập dượt hàng chục lần cách vô hiệu hóa lính gác và phá cửa đột nhập, theo New York Times.

Năng lực 'đáng gờm' của Mỹ

Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei dường như cũng phớt lờ bằng chứng cho thấy C.I.A. đang theo dõi ông và các lãnh đạo cấp cao khác, một chiến dịch mà Tổng thống Donald Trump đã tiết lộ trên mạng xã hội 8 tháng trước. Khi Mỹ và Israel phát hiện ông cùng đội ngũ an ninh quốc gia họp vào sáng 28/2, lực lượng quân đội đã đẩy nhanh thời điểm tấn công.

Hiện, ông Maduro đang bị giam tại trung tâm giam giữ liên bang ở Brooklyn, trong khi Lễ tang cấp nhà nước của Lãnh tụ Ayatollah Khamenei đang được chuẩn bị trong những ngày tới.

Những sự kiện này khiến các nhà lãnh đạo trên khắp thế giới buộc phải suy ngẫm về sự kết hợp giữa năng lực giám sát tinh vi của Mỹ và một vị Tổng thống không ngần ngại sử dụng thông tin đó để bắt giữ hoặc tiêu diệt những người mà ông coi là "kẻ thù".

Từ thời Chiến tranh Lạnh, các cơ quan tình báo Mỹ đã nghe lén, định vị và theo dõi các lãnh đạo cấp cao. Vào 15 năm trước, các tiết lộ của WikiLeaks từng cho thấy Mỹ đã tìm cách theo dõi lãnh đạo Trung Quốc và vũ khí hạt nhân của nước này.

Cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel từng phẫn nộ khi phát hiện điện thoại cá nhân của bà bị nghe lén bởi đồng minh thân cận nhất và đã phàn nàn với Tổng thống Barack Obama.

Cho đến ngày nay, việc chỉ nghe lén các cuộc trò chuyện của một lãnh đạo nước ngoài dường như đã trở nên lỗi thời. Thay vào đó, khả năng xác định vị trí của một nhà lãnh đạo theo thời gian thực mới là mấu chốt của vấn đề.

Sự gia tăng số lượng cảm biến điện tử tại các góc phố, camera chuông cửa, trạm thu phí cao tốc, kết hợp với kỹ thuật trí tuệ nhân tạo (AI) để sàng lọc nhanh chóng thông tin quan trọng từ hàng tỷ điểm dữ liệu mà các cảm biến tạo ra, đã thay đổi hoàn toàn nghệ thuật theo dõi vị trí của các nhân vật quan trọng.

Điều này cho phép các cơ quan tình báo theo dõi các đoàn xe hộ tống. Tại Washington, việc di chuyển của tổng thống và phó tổng thống vẫn thường được báo hiệu bằng tiếng còi mô tô và quỹ đạo bay quen thuộc của trực thăng, nhưng các bộ trưởng và giám đốc C.I.A. lại di chuyển kín đáo hơn.

Trên khắp thế giới, các cơ quan tình báo đã học cách theo dõi việc đóng mở - cửa điện tử tại các khu nhà lãnh đạo, cũng như định vị điện thoại của vệ sĩ và người thân, những người thường lỏng lẻo hơn trong việc mã hóa tin nhắn hoặc sử dụng điện thoại dùng một lần.

"Nếu chúng ta từng có khả năng xác định chính xác vị trí Saddam Hussein để tiến hành một đòn tấn công chính xác, cuộc chiến Iraq có lẽ đã không xảy ra. Thời điểm đó, cách duy nhất là phải có bộ binh trên thực địa. Nhưng giờ đây, với năng lực nâng cao, chúng ta có thể nhắm mục tiêu vào từng cá nhân lãnh đạo", Glenn Gerstell, cố vấn pháp lý của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) giai đoạn 2015-2020, cho biết.

Thực tế, lực lượng Mỹ đã từng tìm cách loại bỏ ông Hussein trong những giờ đầu của cuộc chiến, nhưng ông đã rời khỏi căn nhà bị nhắm mục tiêu vài giờ trước đó.

Từng đưa ra cảnh báo

Quyết định của ông Trump bắt giữ ông Maduro ngay trên giường ngủ nhưng vẫn giữ nguyên phần còn lại của ban lãnh đạo Venezuela được xem như một thử nghiệm "chiếm đóng từ xa".

Sau khi lực lượng Delta đổ bộ bằng trực thăng vào đêm đầu tháng 1, họ đã tiêu diệt các vệ sĩ của ông Maduro và bắt giữ ông chỉ vài giây trước khi ông kịp khóa cửa phòng an toàn.

Ngay sau vụ việc, ông Trump đã chấp thuận việc bổ nhiệm nữ Phó tổng thống Delcy Rodríguez làm quyền tổng thống. Theo ông Trump, bà sẽ giữ chức vụ này với điều kiện tuân theo chỉ đạo của Washington.

Trong cuộc trò chuyện ngắn với New York Times hôm 1/3, tức ngày thứ 2 của cuộc tấn công Mỹ-Israel vào Iran, Tổng thống Trump đã viện dẫn trường hợp Venezuela như một hình mẫu cho những gì ông muốn đạt được ở Iran.

Lễ tang cấp nhà nước của Lãnh tụ Ayatollah Khamenei đang được chuẩn bị, sau khi ông bị ám sát trong cuộc không kích Mỹ-Israel nhằm vào Iran. Ảnh: NYT.

"Những gì chúng tôi làm ở Venezuela là kịch bản hoàn hảo", ông khẳng định. Trong trường hợp Iran, ông Trump từng cảnh báo Ayatollah Khamenei rằng Mỹ đang theo dõi mọi động thái của ông.

Vào tháng 6/2025, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump viết Mỹ hiện kiểm soát hoàn toàn bầu trời Iran, trùng hợp với thời điểm ông rút ngắn thời gian tham dự Hội nghị thượng đỉnh NATO 2025 để trở về Washington, nhằm bàn về vai trò của Mỹ trong các cuộc tấn công do Israel khởi xướng.

Ông còn viết thêm: "Chúng tôi biết chính xác nơi 'Lãnh tụ Tối cao’ đang ẩn náu. Ông ấy là mục tiêu dễ dàng, nhưng hiện vẫn an toàn ở đó, ít nhất là chúng tôi sẽ chưa loại bỏ ông ấy".

Tuy nhiên, Iran vẫn không đủ cảnh giác sau khi Mỹ đưa ra những cảnh báo này. Sáng ngày 28/2, dù lực lượng Hải quân Mỹ được triển khai quanh Iran và máy bay chiến đấu tập trung tại các căn cứ Mỹ và Israel theo hình ảnh vệ tinh, ông Khamenei vẫn có mặt tại dinh thự chính thức, cùng các lãnh đạo an ninh quốc gia. Chính cảnh báo của CIA và thông tin từ các cơ quan tình báo khác, đã dẫn tới cuộc tấn công đầu tiên của Israel khiến ông thiệt mạng.

Hiện, thế giới chưa rõ Mỹ có thể đẩy năng lực mới này đi xa đến đâu, hay liệu họ có tiếp tục sử dụng chiến lược này với lãnh đạo quốc gia khác hay không.