 |
Trong gần nửa thế kỷ, Iran đã chuẩn bị cho kịch bản xung đột với Mỹ.
Theo CNN, Tehran có nhiều phương án để đáp trả Washington nếu bị tấn công, bao gồm nhắm vào các cơ sở của Mỹ và Israel, huy động các đồng minh trong khu vực và triển khai các biện pháp trả đũa kinh tế có thể làm rung chuyển thị trường toàn cầu.
Tên lửa và máy bay không người lái
Iran được cho là sở hữu hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái, đủ khả năng tấn công hàng loạt căn cứ Mỹ đặt tại nhiều quốc gia Trung Đông.
Hồi tháng 6/2025, trước đòn không kích bất ngờ từ Israel, Iran đã phóng liên tiếp tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào lãnh thổ Israel. Một số vũ khí của Tehran đã xuyên thủng hệ thống phòng không hiện đại của Tel Aviv, gây ra thiệt hại đáng kể.
Các quan chức Iran sau đó tuyên bố đã bổ sung thêm nhiều loại vũ khí từng được sử dụng trong cuộc xung đột. Phía Mỹ cũng thừa nhận Tehran đang sở hữu nhiều hệ thống vũ khí nguy hiểm. Trong đó, máy bay không người lái cảm tử Shahed đã chứng minh hiệu quả thực chiến trong xung đột Nga - Ukraine.
Bên cạnh đó, Iran đã phát triển, thử nghiệm và triển khai hơn 20 loại tên lửa đạn đạo, từ tầm ngắn, tầm trung đến tầm xa, có khả năng đe dọa các mục tiêu ở khoảng cách xa, thậm chí vươn tới Nam Âu.
 |
| Các loại tên lửa của Iran với tầm bắn từ 1.700 - 3.000 km. Ảnh: CNN. |
“Chúng tôi có khoảng 30.000 - 40.000 binh sĩ Mỹ đóng tại 8-9 căn cứ trong khu vực đó. Tất cả đều nằm trong tầm bắn của hàng nghìn máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo tầm ngắn của Iran, trực tiếp đe dọa sự hiện diện của quân đội chúng tôi”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói.
Dù quân đội Mỹ hiện đại và đông đảo hơn, các quan chức thừa nhận năng lực quân sự của Iran là một trong những yếu tố buộc Washington phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi ra quyết định tấn công.
Tehran nhiều lần cảnh báo sẽ trả đũa các đồng minh của Mỹ trong khu vực nếu bị tấn công. Khi máy bay ném bom Mỹ nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran hồi mùa hè 2025, Tehran đã phát động một chiến dịch tên lửa chưa từng có nhằm vào Qatar, nơi đặt căn cứ không quân al-Udeid lớn nhất của Mỹ tại khu vực.
 |
| Các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Ảnh: CNN. |
Huy động lực lượng đồng minh
Các lực lượng quân sự đồng minh của Iran trên khắp khu vực đã tuyên bố sẽ bảo vệ Iran. Những nhóm tại Iraq như Kataeb Hezbollah và Harakat al-Nujaba, cùng Hezbollah tại Lebanon, gần đây khẳng định sẽ hỗ trợ Iran nếu nước này bị tấn công.
Dẫu vậy, những lực lượng đối mặt với khó khăn nhất định. Tại Lebanon, lực lượng Hezbollah từng rất hùng mạnh nay suy yếu đáng kể sau 13 tháng xung đột với Israel, đồng thời gặp áp lực giải giáp vũ khí trong nước. Tại Iraq, các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn rất mạnh, nhưng họ cũng gặp trở ngại từ chính phủ trung ương.
Nhóm Houthi ở Yemen trở thành mục tiêu của cả Israel và Mỹ, nhưng vẫn là một trong những lực lượng vững vàng nhất. Cuối tuần trước, Houthi công bố video ghi cảnh một con tàu bốc cháy dữ dội, kèm theo dòng chú thích đơn giản: "Sớm thôi". Vài năm qua, Houthi từng nhắm tới Saudi Arabia, UAE và Israel, cũng như các tàu của Mỹ ở Biển Đỏ.
Chiến tranh kinh tế
Iran nhiều lần cảnh báo xung đột sẽ không chỉ giới hạn ở Trung Đông mà còn chấn động toàn thế giới. Tehran có đòn bẩy làm gián đoạn thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu khi kiểm soát một trong những khu vực nhạy cảm về chiến lược nhất thế giới.
 |
| Tên lửa đạn đạo, hệ thống phòng không và máy bay không người lái trưng bày trên đường phố Tehran ngày 27/9/2025. Ảnh: Anadolu Agecy. |
Iran, một trong những quốc gia sản xuất năng lượng lớn nhất thế giới, kiểm soát eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường thủy hẹp vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và phần lớn khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Nước này đe dọa sẽ đóng cửa eo biển nếu bị tấn công, một kịch bản có thể đẩy giá nhiên liệu tăng vọt, gián đoạn chuỗi cung ứng, gia tăng lạm phát và suy thoái kinh tế toàn cầu.
Chuyên gia cho rằng chiến tranh kinh tế thông qua eo biển là một trong những lựa chọn mạnh nhất, và cũng nguy hiểm nhất. Tuy nhiên, đây sẽ là quân bài cuối cùng của Iran, bởi chính nước này cũng sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng hoạt động thương mại và các quốc gia láng giềng. Nhiều nước vùng Vịnh vận động Mỹ không can thiệp quân sự vào Iran và cam kết không cho phép Washington tiếp cận lãnh thổ để làm vậy.
Ngoài ra, Iran cho biết họ có các căn cứ hải quân ngầm sâu dưới lòng đất dọc theo bờ biển, với hàng chục tàu tấn công tốc độ cao sẵn sàng triển khai trên vùng biển Vịnh Ba Tư. Quân đội đã giành 3 thập niên xây dựng hạm đội tàu chiến và tàu ngầm riêng, đồng thời đẩy mạnh sản xuất trong những năm gần đây.
 |
| Vị trí của eo biển Hormuz. Ảnh: CNN. |
Phó đô đốc Robert Harward cho biết năng lực Hải quân của Iran và các lực lượng đồng minh đặt ra thách thức cho hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz. Ông cho biết thách thức này có thể giải quyết rất nhanh chóng, còn những công cụ như thủy lôi, máy bay không người lái và các chiến thuật khác có khả năng tác động tới hoạt động vận chuyển hàng hải và dòng chảy dầu mỏ.
“Cuộc chiến tiếp theo có thể không bắt đầu ở trung tâm Tehran, mà ở eo biển Hormuz và Vịnh Ba Tư”, Farzin Nadimi, chuyên gia cao cấp tại Viện Washington chuyên về vấn đề an ninh và quốc phòng của Iran, kết luận.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
