Thời gian qua, bức tranh lao động việc làm tại TP.HCM xuất hiện nhiều gam màu xám. Không ít doanh nghiệp (DN) tại TP.HCM đối mặt nhiều khó khăn, đặc biệt là tình trạng thiếu đơn hàng kéo dài.
Gần đây nhất, gần 3.000 lao động của Công ty TNHH Panko Vina (KCN Mỹ Phước, phường Bến Cát, TP.HCM) điêu đứng do DN ngừng hoạt động. Theo công ty, sau đại dịch Covid-19, DN liên tục thiếu hụt đơn hàng, buộc phải thu hẹp sản xuất và tập trung hoạt động tại nhà máy ở Đà Nẵng. Nhà máy tại KCN Mỹ Phước sẽ chính thức dừng hoạt động từ ngày 1/2/2026.
Việc chấm dứt hoạt động ảnh hưởng đến 2.706 lao động, trong đó có 2.285 lao động nữ, gồm 43 người đang mang thai, 70 người nghỉ thai sản. Thông tin DN phải đóng cửa đã ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý người lao động; với họ, nhà máy không chỉ là nơi làm việc mà còn là “ngôi nhà thứ hai” gắn liền với tuổi thanh xuân.
Chị H.H.Đ. (38 tuổi, quê An Giang), một trong số hàng nghìn lao động làm việc tại Công ty TNHH Panko Vina, cho biết chị đã gắn bó với nơi đây hơn 16 năm. Ngay khi nhận được thông báo nhà máy sắp ngừng hoạt động, chị Đ. cùng nhiều đồng nghiệp không khỏi lo lắng.
 |
| Công nhân Công ty Panko Vina thẫn thờ khi nghe tin nhà máy đóng cửa. Ảnh: Hương Chi. |
“Suốt ngần ấy năm, buồn vui có đủ. Gia đình tôi đang ở trọ, thu nhập chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống. Tới đây mất việc, chắc chắn sẽ rất áp lực khi phải đi tìm công việc mới” - chị Đ. chia sẻ.
Chị L.T.L., người có hơn 15 năm làm việc tại Panko Vina, cũng không giấu được nỗi lo khi nhắc đến tương lai gần. “Tôi ở trọ, có hai con nhỏ đang đi học. Mỗi tháng chi phí sinh hoạt khoảng 10 triệu đồng. Trong thời gian tìm việc mới, gia đình sẽ gặp nhiều khó khăn vì không có tiền tiết kiệm” - chị L. nói.
Không chỉ công nhân trực tiếp sản xuất, làn sóng cắt giảm nhân sự còn lan sang cả khối văn phòng. Chị Lâm Thị Thủy (32 tuổi, ngụ xã Hưng Long), nhân viên bộ phận nhân sự của một công ty công nghệ thông tin tại phường Sài Gòn, cho biết, vừa nhận thông báo chấm dứt hợp đồng lao động từ giữa tháng 1 năm nay.
“DN tự động hóa một số công đoạn, đồng thời bổ sung các yêu cầu mới đối với nhân sự. Tôi không bất ngờ khi DN cắt giảm nhân sự, nhưng khá bất ngờ khi người phải nghỉ việc lại là mình. Trong bối cảnh hiện nay, những điều từng được xem là lợi thế như tuổi tác, kinh nghiệm, sự gắn bó dường như không còn nhiều giá trị” - chị Thủy chia sẻ.
Chị Thủy hiện có hai con nhỏ đang học tiểu học; thu nhập của chồng (viên chức nhà nước) khó đủ để nuôi cả gia đình, trong khi vẫn phải chi trả tiền thuê trọ và gửi tiền về quê cho cha mẹ hàng tháng mua thuốc chữa bệnh.
Chị Hạnh Nhung (41 tuổi), công nhân đang làm việc tại Khu chế xuất Tân Thuận, nói rằng, chị cũng nằm trong danh sách giảm biên chế khi công ty đầu tư dây chuyền tự động hóa, máy móc hiện đại.
“Là lao động phổ thông, tuổi tác ngày càng trở thành rào cản lớn. DN chuyển đổi số, công nhân dôi dư nên bị đào thải khỏi thị trường lao động chính thức. Tôi đang tính đến việc chuyển sang làm thời vụ hoặc chạy xe công nghệ để có thêm thu nhập, vì còn phải lo cho cha mẹ già đau ốm” - chị Nhung trầm giọng nói.
Ngay cả những công nhân chưa mất việc cũng mang tâm lý nặng nề. Anh Ngọc Dần (39 tuổi, quê Thanh Hóa), công nhân ngành gỗ tại TPHCM, tâm sự, nơi anh làm việc cũng gặp khó khăn về đơn hàng trong vài năm gần đây.
“Hai năm qua, công ty không tăng ca nên thu nhập của công nhân giảm. Khi nghe tin có DN đóng cửa, chúng tôi rất lo, không biết khi nào tới lượt công ty mình” - anh Dần cho biết.
Nỗ lực xoay xở
Công ty Panko Vina là DN 100% vốn Hàn Quốc, có tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 730 tỷ đồng, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất vải dệt kim, vải đan móc và vải không dệt. Thời hoàng kim, có thời điểm, DN này có hơn 8.000 lao động.
Ông Jung Seung Jun, Giám đốc điều hành Công ty Panko Vina, nói rằng, việc chấm dứt hoạt động là quyết định bất khả kháng.
“Trong bối cảnh hiện tại, dù công ty đã nỗ lực hết sức để duy trì sản xuất, nhưng việc tiếp tục kinh doanh là không khả thi. Sau dịch COVID-19, đơn hàng giảm mạnh, không đủ để duy trì cùng lúc hai nhà máy tại TP.HCM và Đà Nẵng, nên buộc phải sắp xếp lại” - ông Jung nói.
Khi đơn hàng sụt giảm, doanh nghiệp “hụt hơi”, những phận người gắn chặt với nhà máy, dây chuyền sản xuất trở thành đối tượng chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất.
Nhiều DN xuất nhập khẩu cũng đang chịu tác động từ xung đột địa chính trị, việc Mỹ tăng thuế đối với nhiều mặt hàng, những biến động của thị trường toàn cầu... Để tồn tại, không ít DN phải tìm kiếm cơ hội ở thị trường nội địa.
Ông Lê Phước Vũ, Chủ tịch Tập đoàn Hoa Sen, cho biết, DN đã trải qua một năm đầy khó khăn, thách thức. “Mỹ, Mexico là những thị trường lớn của Hoa Sen, nhưng với các quy định mới từ nước sở tại, DN đã mất đi những thị trường này. Doanh thu vì thế giảm đáng kể. Để tồn tại, chúng tôi buộc phải cơ cấu lại và khai thác thị trường nội địa, trong đó có những lĩnh vực mới” - ông Vũ chia sẻ.
Theo bà Trương Thị Thúy Liên, Tổng Giám đốc Công ty Giày Liên Phát, việc sản xuất cầm chừng kéo dài do thị trường xuất khẩu khó khăn khiến DN gặp nhiều áp lực.
“Có những thời điểm, nhà máy phải tạm ngưng sản xuất vì đơn hàng cạn dần. Người lao động thiếu việc, thu nhập thấp, DN càng làm càng lỗ. Chúng tôi đang nỗ lực tìm kiếm thêm thị trường để duy trì hoạt động” - bà Liên nói.
Mở lối việc làm
Ngay sau khi Công ty TNHH Panko Vina thông báo ngừng hoạt động, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TPHCM đã nhanh chóng tìm kiếm, kết nối các DN có nhu cầu tuyển dụng nhằm hỗ trợ người lao động.
Ông Trương Văn Phong, Phó ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.HCM, cho biết, ngay khi Panko Vina thông báo ngừng hoạt động, đơn vị đã chủ động kết nối các DN có nhu cầu tuyển dụng.
Hiện có 7 DN đăng ký tiếp nhận toàn bộ công nhân của Panko Vina, gồm Motomotion Việt Nam, Zhigao Furniture Việt Nam, New Wide Việt Nam, Yazaki EDS Việt Nam, Kỹ nghệ Gỗ Hoa Nét (Wanek Furniture), Endo Kondo Việt Nam và Da Nu. Tổng nhu cầu tuyển dụng của các DN này lên tới gần 4.000 lao động.
Các DN đều hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nội thất, linh kiện điện-điện tử và cơ khí, có nhà máy tại khu vực phía bắc TP.HCM, thuận tiện cho người lao động đi lại.
Ban Quản lý cũng đề nghị các DN đơn giản hóa thủ tục tuyển dụng, trước mắt chỉ yêu cầu căn cước công dân, các hồ sơ khác sẽ bổ sung sau khi người lao động vào làm việc. Đồng thời, DN được khuyến nghị không phân biệt lao động nữ đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc sắp sinh, cũng như ưu tiên tiếp nhận lao động lớn tuổi.
Là một trong những DN sẵn sàng tiếp nhận công nhân Panko Vina, bà Phan Thị Song Nương, Giám đốc nhân sự Công ty Motomotion Việt Nam, cho biết, công ty đã chủ động đăng ký tuyển dụng 2.000 lao động.
“Nhà máy tại Khu công nghiệp Mỹ Phước 3 hiện có khoảng 5.000 lao động. Để đáp ứng đơn hàng trong năm mới, công ty dự kiến bổ sung hơn 500 lao động với thu nhập bình quân trên 12 triệu đồng/tháng” - bà Nương nói.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Thủy, Phó Chủ tịch Công đoàn Dệt may Việt Nam, cho biết, nhiều nhà máy trong lĩnh vực dệt may tại TPHCM và các tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang tuyển công nhân với mức lương dao động từ 6 - 18 triệu đồng/tháng.
Bên cạnh đó, công tác đào tạo, chuyển đổi nghề cũng được đẩy mạnh. Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Lê Ngọc Thức, Chủ tịch HĐQT Trường Trung cấp nghề nghiệp vụ Bình Dương, chia sẻ, nhà trường đã quyết định giảm 50% học phí để hỗ trợ người lao động học nghề, chuyển đổi việc làm. Theo ông Thức, nhiều nghề chỉ cần đào tạo ngắn hạn từ 3 tháng, người lao động có thể vào DN làm việc ngay, như lái xe nâng, hàn, cắt gọt kim loại…
Ông Nguyễn Tấn Đạt, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, cho biết, tổ chức công đoàn xác định vai trò không chỉ chăm lo trước mắt mà còn tham gia định hướng dài hạn cho lực lượng lao động. “Trong bối cảnh tự động hóa, chuyển đổi số diễn ra nhanh, lao động phổ thông đơn thuần sẽ dần ít cơ hội việc làm. Việc nâng cao tay nghề, kỹ năng cho công nhân là yêu cầu tất yếu để giữ việc làm và ổn định cuộc sống” - ông Đạt nói.
Duy trì thưởng Tết
Bên cạnh kết nối việc làm, công tác chăm lo Tết cho người lao động cũng được đặc biệt chú trọng. Nhiều DN nỗ lực duy trì thưởng Tết để động viên công nhân, người lao động yên tâm gắn bó.
Theo đại diện Công ty CP In số 7 (TP.HCM), nếu hoàn thành kế hoạch sản xuất-kinh doanh cuối năm, dự kiến mức thưởng Tết (lương tháng 13) cho người lao động là 3 tháng lương kèm các khoản thưởng và lì xì đầu năm.
Tại Công ty TNHH Kỹ nghệ Cửa Ý Á Châu, mức thưởng Tết được tính dựa trên thâm niên và hiệu quả công việc, dao động 3,5-6 triệu đồng/người. Ngoài ra, hàng loạt chương trình như “Xây Tết 2026”, “Tết sum vầy - Xuân ơn Đảng” dự kiến hỗ trợ hàng trăm nghìn đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn.
 |
| Công nhân TPHCM được tặng vé xe, vé tàu về quê đón Tết đoàn viên. Ảnh: U.P. |
Theo Sở Nội vụ TP.HCM, mức thưởng bình quân Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đạt khoảng 12,02 triệu đồng/người, tăng 6,8% so với năm trước.
Liên đoàn Lao động TP.HCM dự kiến chăm lo cho khoảng 350.000 đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn, với mức hỗ trợ tối đa 1 triệu đồng/người. Ngoài ra, hàng nghìn vé tàu, vé máy bay miễn phí được trao để công nhân có điều kiện về quê sum họp gia đình.
Người lao động được vay đến 200 triệu đồng để tạo việc làm từ năm 2026 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 338 quy định chi tiết một số nội dung của Luật Việc làm liên quan đến chính sách hỗ trợ tạo việc làm có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.
Theo đó, người lao động có nhu cầu vay vốn để tạo việc làm, duy trì hoặc mở rộng việc làm được vay tối đa 200 triệu đồng. Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, hạn mức vay tối đa là 10 tỷ đồng, đồng thời không vượt quá 200 triệu đồng cho mỗi lao động được hỗ trợ tạo, duy trì hoặc mở rộng việc làm. Thời gian vay vốn tối đa 10 năm.
DN nhỏ và vừa, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh và người lao động vay vốn sẽ áp dụng mức lãi suất ưu đãi đối với hộ nghèo theo từng thời kỳ do Thủ tướng quy định.
Liên đoàn Lao động cũng tập trung vào những nhóm lao động yếu thế gồm đoàn viên, người lao động bị tai nạn lao động, mắc bệnh hiểm nghèo, ốm đau dài ngày; người đang điều trị bệnh nghề nghiệp; người bị mất việc làm, giảm giờ làm, tạm hoãn hợp đồng lao động do DN gặp khó khăn.
Ngoài ra, các trường hợp bị nợ lương, không có thưởng Tết hoặc không được thưởng cũng là đối tượng được các cấp công đoàn và chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm, rà soát để kịp thời hỗ trợ. Ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM khẳng định: “Mục tiêu là để tất cả đoàn viên, người lao động đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau”.
Để bảo đảm quyền lợi người lao động trong thời điểm nhạy cảm cuối năm, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, đề nghị các sở, ngành tăng cường phối hợp, chủ động rà soát tình hình nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội, đồng thời dự báo sớm nguy cơ tranh chấp lao động.
Theo đó, Bảo hiểm xã hội TP.HCM được đề nghị tăng tần suất rà soát, báo cáo tình hình nợ bảo hiểm xã hội, đặc biệt trong giai đoạn cận Tết. Các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao chủ động xử lý khi phát sinh vụ việc. Chính quyền cơ sở cũng được yêu cầu lập danh sách các trường hợp khó khăn để kịp thời đề xuất hỗ trợ.
Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, công đoàn, DN và các tổ chức xã hội, TP.HCM đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu chăm lo Tết toàn diện, để người lao động dù còn nhiều lo toan vẫn có thêm điểm tựa, niềm tin và sự an tâm khi bước sang năm mới.
