|
|
AI đang khiến các lĩnh vực gặp khó khăn trên diện rộng. Ảnh: SCMP. |
Sự bùng nổ của AI đang tạo ra những hiệu ứng dây chuyền vượt xa phạm vi lĩnh vực công nghệ. Khi các tập đoàn lớn đổ hàng trăm tỷ USD vào cuộc đua AI, nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế bắt đầu chịu áp lực vì thiếu hụt nguồn lực, từ chip bán dẫn, lao động tay nghề cao cho đến vốn đầu tư cho các đổi mới ngoài AI.
Theo ước tính, 5 công ty công nghệ hàng đầu gồm Amazon, Google, Microsoft, Meta và Oracle dự kiến chi khoảng 700 tỷ USD trong năm nay để xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Con số này gần gấp đôi so với năm 2025 và tương đương khoảng 3/4 ngân sách thường niên của quân đội Mỹ.
Mức đầu tư khổng lồ
Các doanh nghiệp công nghệ cho rằng mức chi này sẽ mang lại lợi nhuận lớn khi nhu cầu sử dụng AI từ người tiêu dùng và doanh nghiệp ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cảnh báo chi phí ban đầu đã trở nên quá lớn, khiến khoản đầu tư chỉ có thể sinh lời nếu AI thực sự thay đổi sâu sắc cách con người sống, làm việc và vận hành nền kinh tế.
Mùa thu năm ngoái, JPMorgan từng tính toán ngành công nghệ cần thu thêm khoảng 650 tỷ USD doanh thu mỗi năm để đạt mức lợi nhuận hợp lý. Con số này có thể còn cao hơn khi chi tiêu cho AI tiếp tục gia tăng. Trong khi đó, OpenAI, công ty tạo nên làn sóng AI toàn cầu sau khi ra mắt ChatGPT cuối năm 2022, được dự báo sẽ thua lỗ hơn 100 tỷ USD đến hết thập kỷ này, theo The Information.
 |
| OpenAI có thể lỗ hơn 100 tỷ USD với mức đầu tư khổng lồ như hiện tại. Ảnh: Bloomberg. |
Dù tiềm năng của AI cần thời gian kiểm chứng, tác động của cuộc đua này đã xuất hiện ngay lập tức. Một trong những hệ quả rõ rệt là tình trạng khan hiếm chip. Apple gần đây cho biết họ gặp khó khăn trong việc mua đủ loại chip quan trọng cho iPhone và máy Mac, do nguồn cung bị cạnh tranh mạnh bởi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI.
Các nhà phân tích nhận định nhu cầu tăng mạnh đã đẩy giá chip nhớ lên mức cao, kéo theo nguy cơ giá điện thoại thông minh và máy tính tiếp tục tăng. Francisco Jeronimo, chuyên gia của IDC, dự đoán các nhà sản xuất có thể tăng giá từ 5% trở lên vào cuối năm nay hoặc tung ra thiết bị cấu hình thấp hơn. Ông cảnh báo giá cao có thể kéo dài nhiều năm nếu cơn sốt AI chưa hạ nhiệt, thậm chí đẩy một số hãng smartphone nhỏ rời khỏi thị trường.
Tác động lan rộng
Không chỉ chip, ngành xây dựng cũng chịu tác động mạnh khi các dự án trung tâm dữ liệu hút nguồn nhân lực tay nghề cao. Anirban Basu, nhà kinh tế trưởng của Hiệp hội các nhà xây dựng và nhà thầu Mỹ, cho biết nhiều dự án khác như chung cư, nhà máy hay cơ sở y tế đang bị xếp sau do không cạnh tranh được lợi nhuận từ trung tâm dữ liệu AI.
Dữ liệu cho thấy chi tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu mới tại Mỹ đã tăng 32% trong năm 2025 so với năm trước, trong khi nhiều loại bất động sản thương mại khác gần như không tăng trưởng.
 |
| Các siêu trung tâm dữ liệu AI đang tiêu tốn quá nhiều nguồn lực. Ảnh: Bloomberg. |
OpenAI từng thông báo với Nhà Trắng rằng các trung tâm dữ liệu họ dự định xây trong những năm tới có thể cần tới khoảng 20% lực lượng lao động tay nghề cao hiện có, như thợ điện hay thợ máy. Hiệp hội xây dựng Mỹ cũng dự báo ngành này sẽ thiếu gần nửa triệu lao động trong năm nay.
Trong lĩnh vực đầu tư, làn sóng AI cũng làm gia tăng sự phân hóa tại Thung lũng Silicon. Báo cáo của Silicon Valley Bank cho thấy khoảng 1/3 vốn đầu tư vào startup Mỹ năm ngoái đổ vào nhóm 1% công ty giá trị nhất, trong khi nguồn vốn cho các startup còn lại ở mức thấp nhất trong một thập kỷ qua.
Các chuyên gia cảnh báo sự tập trung nguồn lực quá mức vào AI có thể kìm hãm sự xuất hiện của những ý tưởng công nghệ mới ngoài lĩnh vực này. Trong khi đó, Darrell West, chuyên gia tại Viện Brookings, hoài nghi về cuộc bùng nổ AI và những kỳ vọng có phần thái quá về tiềm năng của công nghệ này.
Những câu hỏi chúng ta phải đối mặt trong thế giới AI
Chúng ta có rất nhiều câu hỏi về thế giới AI, mà đó đều là những nghi hoặc không dễ có ngay đáp án.
Cuốn sách Thời đại AI - Và tương lai loài người chúng ta trình bày cách AI làm thay đổi mối quan hệ của chúng ta với tri thức, chính trị và xã hội. Mục tiêu tối thượng của cuốn sách này là giải thích về AI và cung cấp cho độc giả những câu hỏi mà chúng ta sẽ phải đối mặt trong những năm tới lẫn bộ công cụ để bắt đầu trả lời chúng.
