Nỗi lo tiền bạc dễ dàng trở thành tâm điểm gây căng thẳng trong đời sống hiện đại. Chi phí sinh hoạt hàng ngày tăng cao, nợ nần đến hạn cùng các mục tiêu tích lũy hay đầu tư liên tục "giành giật" từng phần trong cùng một khoản thu nhập. Áp lực đó vô tình định hình, thậm chí làm xáo trộn cách nhiều người đưa ra các quyết định tài chính cá nhân.
Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể lấy lại quyền kiểm soát. Việc lập ngân sách và suy nghĩ có chủ đích hơn về tiền bạc sẽ mang lại sự rõ ràng, xác định các bước hành động cụ thể để đạt mục tiêu ngay cả trong giai đoạn căng thẳng tài chính.
Tài chính cá nhân cần mang tính "cá nhân"
Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, một hệ thống quản lý tiền hiệu quả cần giúp người dùng nhìn thấy tiền đang đi đâu, xác định những ưu tiên quan trọng và xây dựng kế hoạch có thể duy trì trong thời gian dài. Điều này đặc biệt quan trọng khi thu nhập, nghĩa vụ gia đình, khoản nợ và mục tiêu tài chính của mỗi người rất khác nhau.
Những cuốn sách về lập ngân sách vì thế không nên chỉ lặp lại những lời khuyên quen thuộc như “chi tiêu ít hơn” hay “tiết kiệm nhiều hơn”. Quan trọng hơn, chúng cần giúp người đọc hiểu nguyên nhân phía sau những quyết định tài chính, từ tâm lý né tránh việc kiểm tra tài khoản đến thói quen chi tiêu hình thành trong nhiều năm.
Một cuốn sách tài chính cá nhân tốt cũng không nên mặc định rằng mọi người đều có thể giải quyết khó khăn bằng cách kiếm nhiều tiền hơn. Tài chính cá nhân, đúng như tên gọi, mang tính cá nhân rất cao. Một phương pháp phù hợp với người có thu nhập ổn định chưa chắc hiệu quả với người có thu nhập thất thường, đang trả nợ, nuôi con hoặc phải đối mặt với những áp lực tài chính khác.
Dưới đây là 3 cuốn sách tập trung vào việc xây dựng hệ thống quản lý tiền bạc thực tế, đồng thời đề cập đến những yếu tố tâm lý thường bị bỏ qua trong các cuộc thảo luận về tài chính cá nhân.
1. "Get Good With Money"
 |
| Get Good With Money (tạm dịch: Làm chủ tiền bạc hiệu quả) của tác giả Tiffany Aliche. Ảnh: Amazon. |
Get Good With Money (tạm dịch: Làm chủ tiền bạc hiệu quả) của tác giả Tiffany Aliche được xây dựng như một cẩm nang toàn diện dành cho những người muốn thiết lập nền tảng tài chính vững chắc.
Thay vì chỉ tập trung vào việc lập ngân sách, Aliche chia quá trình cải thiện sức khỏe tài chính thành 10 bước. Các nội dung trải rộng từ xây dựng ngân sách, tiết kiệm, quản lý nợ và điểm tín dụng đến chuẩn bị cho hưu trí, bảo hiểm, đầu tư.
Điểm đáng chú ý của phương pháp này là các vấn đề tài chính được đặt trong một hệ thống có mối liên hệ với nhau. Một người có thể tiết kiệm tốt nhưng vẫn gặp khó khăn nếu đang mang khoản nợ lớn. Tương tự, việc bắt đầu đầu tư sẽ khó tạo ra hiệu quả nếu chưa có quỹ dự phòng hoặc chưa kiểm soát được dòng tiền.
Cuốn sách vì thế phù hợp với những người muốn nhìn toàn cảnh tài chính của mình thay vì giải quyết từng vấn đề riêng lẻ. Người đọc có thể sử dụng các nguyên tắc trong sách để xác định điểm yếu, sắp xếp thứ tự ưu tiên và từng bước xây dựng nền tảng trước khi chuyển sang những mục tiêu dài hạn như đầu tư hoặc nghỉ hưu.
 |
| Cuốn sách The High-5 Banking Method: A Money System You Can Count On (tạm dịch: Phương pháp ngân hàng High-5: Hệ thống quản lý tiền bạc đáng tin cậy). Ảnh: Sahirenys Pierce. |
2. The High-5 Banking Method: A Money System You Can Count On
Khi áp lực tài chính khiến việc quản lý tiền trở nên quá tải, một hệ thống đơn giản và có cấu trúc rõ ràng có thể giúp giảm bớt số lượng quyết định phải đưa ra mỗi ngày. Đây là trọng tâm trong cuốn sách The High-5 Banking Method: A Money System You Can Count On (tạm dịch: Phương pháp ngân hàng High-5: Hệ thống quản lý tiền bạc đáng tin cậy) của tác giả Sahirenys Pierce.
Pierce cho rằng quản lý tiền không chỉ diễn ra trên một bảng tính. Những quyết định liên quan đến tiền bạc còn gắn với cảm xúc, thói quen và lối sống. Vì vậy, thay vì chỉ theo dõi thu nhập và chi tiêu, phương pháp của tác giả hướng người đọc đến việc phân loại tiền theo mục đích sử dụng.
Hệ thống High-5 sử dụng 5 tài khoản ngân hàng để tổ chức các khoản tiền dành cho những nhu cầu khác nhau. Cách tiếp cận này nhằm giúp người dùng tách biệt tiền dành cho hóa đơn, chi tiêu, tiết kiệm và các mục tiêu tài chính, từ đó hạn chế tình trạng một khoản tiền được sử dụng cho quá nhiều mục đích cùng lúc.
Với những người thường xuyên cảm thấy không biết tiền lương đã “đi đâu”, phương pháp này có thể mang lại một cấu trúc dễ hình dung hơn. Thay vì phải liên tục cân nhắc mỗi khi chi tiền, người dùng có thể xác định trước nhiệm vụ của từng khoản tiền và xây dựng thói quen tài chính xoay quanh hệ thống đó.
Điểm quan trọng là phương pháp này không nhất thiết phải được áp dụng một cách cứng nhắc. Tương tự nhiều nguyên tắc tài chính cá nhân khác, người đọc có thể điều chỉnh cách phân bổ tài khoản để phù hợp với thu nhập, chi phí và mục tiêu của gia đình mình.
 |
| Cuốn sách So… This Is Why I’m Broke (tạm dịch: Vậy nên… Đây là lý do tại sao tôi lại túng thiếu) của tác giả Melissa Jean-Baptiste. Ảnh: Amazon. |
3. So… This Is Why I'm Broke
Cuốn sách So… This Is Why I’m Broke (tạm dịch: Vậy nên… Đây là lý do tại sao tôi lại túng thiếu) của tác giả Melissa Jean-Baptiste tiếp cận tài chính cá nhân theo hướng thực tế và gần gũi hơn, tập trung vào việc giúp người đọc nhận diện các thói quen và mô hình tài chính của chính mình.
Thay vì đơn thuần đưa ra danh sách những điều nên hoặc không nên làm, Jean-Baptiste hướng dẫn người đọc thực hiện các bài tập liên quan đến lập ngân sách, lên lịch chi tiêu và xem xét cách tiền đang được sử dụng.
Cách tiếp cận này đặc biệt hữu ích với những người biết rằng mình cần quản lý tiền tốt hơn nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu. Việc trực tiếp ghi lại dòng tiền, xem xét các khoản chi và đánh giá những thói quen lặp lại có thể giúp biến một vấn đề vốn mang tính trừu tượng thành những việc cụ thể có thể xử lý.
Một điểm đáng chú ý khác là cuốn sách dành không gian cho người đọc thử nghiệm và điều chỉnh. Một ngân sách có thể hiệu quả với người này nhưng thất bại với người khác. Thay vì coi một phương pháp duy nhất là “công thức đúng”, người đọc được khuyến khích quan sát điều gì thực sự phù hợp với cuộc sống của mình.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
