Tại sự kiện vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam trong năm 2025, thống kê của CafeF cho thấy khu vực tư nhân đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách đóng góp ngân sách với doanh nghiệp Nhà nước, trong khi nhóm doanh nghiệp FDI dù chiếm tỷ trọng áp đảo trong kim ngạch xuất khẩu vẫn chưa có đóng góp ngân sách tương xứng.
Khối tư nhân sắp đuổi kịp khối Nhà nước
Dữ liệu cho thấy Top 100 doanh nghiệp tư nhân dẫn đầu về số nộp ngân sách đã thực nộp 390.700 tỷ đồng vào ngân sách năm 2025. Con số này tăng 146.300 tỷ, tương đương 60% so với năm liền trước và bằng khoảng 14,7% tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2025.
Trong khi đó, 100 doanh nghiệp Nhà nước đóng góp 425.800 tỷ đồng, sau khi loại trừ phần đóng góp bị tính trùng giữa công ty mẹ và công ty con, tương đương khoảng 16% tổng thu ngân sách quốc gia.
Như vậy, tổng số thực nộp của nhóm doanh nghiệp tư nhân hiện tương đương gần 92% khối doanh nghiệp Nhà nước.
Xu hướng này cũng thể hiện rõ trong danh sách VNTAX 200, bảng xếp hạng chung dành cho doanh nghiệp thuộc mọi loại hình sở hữu. Trong 200 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam có 99 doanh nghiệp tư nhân, 73 doanh nghiệp Nhà nước và 28 doanh nghiệp FDI/liên doanh.
Dù số lượng ít hơn, khối doanh nghiệp Nhà nước vẫn dẫn đầu về giá trị đóng góp với hơn 424.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 43% tổng số nộp của VNTAX 200. Khu vực tư nhân đứng ngay phía sau với hơn 390.000 tỷ đồng, tương đương 39%.
Động lực tăng trưởng mạnh nhất của khu vực tư nhân đến từ nhóm doanh nghiệp dẫn đầu. Tổng số nộp ngân sách của Top 10 tăng từ khoảng 148.000 tỷ lên 268.000 tỷ đồng chỉ sau một năm, tương đương mức tăng khoảng 80%.
Vingroup đứng đầu danh sách khối tư nhân khi số tiền thực nộp ngân sách tăng từ 56.200 tỷ lên gần 148.800 tỷ đồng. Bên cạnh Vingroup, nhóm dẫn đầu còn có Sunshine Group, NH Smart City (thuộc BRG Group), Thaco, Hòa Phát, FPT, Techcombank, VPBank và ACB.
Ở khu vực doanh nghiệp Nhà nước, các vị trí dẫn đầu tiếp tục tập trung vào những ngành có quy mô lớn và giữ vai trò thiết yếu đối với nền kinh tế như dầu khí, năng lượng, xăng dầu, viễn thông và ngân hàng.
Tính chung, 200 doanh nghiệp thuộc VNTAX 200 đã thực nộp 989.300 tỷ đồng trong năm 2025, tăng 25% so với kỳ xếp hạng trước. Với tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2025 khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, riêng nhóm 200 doanh nghiệp này đã đóng góp hơn 37% tổng số thu của cả nước.
Mức độ tập trung của nguồn thu cũng rất lớn khi chỉ 20 doanh nghiệp đứng đầu đã đóng góp 614.000 tỷ đồng, tương đương gần 62% tổng số nộp của toàn bộ danh sách 200 đơn vị.
Trong Top 20 có sự hiện diện của doanh nghiệp cả 3 khu vực, với khu vực tư nhân gồm Vingroup, Sunshine Group, NH Smart City (thuộc BRG Group), Hòa Phát, Thành Công và Thaco; khối doanh nghiệp Nhà nước có Petrovietnam, Viettel, Petrolimex, Vinacomin, Vinataba, EVN và Vietcombank; trong khi nhóm FDI/liên doanh gồm Heineken Vietnam, Toyota, Honda, Vietsovpetro, Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Sabeco và Ciputra Hanoi.
Samsung, Canon, Intel ở đâu?
Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI, nếu nhìn riêng Top 20, cơ cấu đóng góp giữa 3 khu vực tương đối cân bằng. Nhóm này có 7 doanh nghiệp Nhà nước đóng khoảng 243.600 tỷ; 6 doanh nghiệp tư nhân đóng khoảng 232.500 tỷ và 7 doanh nghiệp FDI đóng khoảng 137.800 tỷ đồng.
Tuy nhiên, khi mở rộng ra toàn bộ 200 doanh nghiệp, khoảng cách giữa các khu vực trở nên rõ rệt hơn khi khối FDI chỉ có 28 doanh nghiệp góp mặt.
Song, nếu tính bình quân số tiền nộp trên mỗi doanh nghiệp, khu vực FDI lại đứng đầu. Với 28 doanh nghiệp, mức đóng góp bình quân đạt khoảng 6.243 tỷ/doanh nghiệp, cao hơn mức 5.810 tỷ/đơn vị của khu vực Nhà nước. Trong khi đó, khu vực tư nhân đạt khoảng 3.943 tỷ/doanh nghiệp.
Từ những con số này, ông Tuấn cho rằng khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã hình thành được những doanh nghiệp có quy mô đóng góp rất lớn, nhưng thách thức tiếp theo là mở rộng số lượng doanh nghiệp có khả năng vươn lên nhóm dẫn đầu.
Một điểm đáng chú ý khác được ông Đậu Anh Tuấn đặt ra là sự chênh lệch giữa vai trò của khu vực FDI trong hoạt động xuất nhập khẩu và vị trí của các doanh nghiệp này trong bảng xếp hạng đóng góp ngân sách.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, khu vực FDI chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, đồng nghĩa khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước chỉ chiếm chưa đến 20%. Tuy nhiên, khi nhìn vào Top 200 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất, bức tranh đang không tương ứng.
 |
| Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI. Ảnh: BTC. |
Ông Tuấn chỉ ra rằng trong danh sách này không có những tập đoàn FDI có quy mô xuất khẩu đặc biệt lớn như Samsung, Canon hay Intel, dù đây đều là những doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
Sự khác biệt này đặt ra câu hỏi về mức độ giá trị gia tăng thực sự được giữ lại trong nền kinh tế. Theo Phó tổng thư ký VCCI, có một cách lý giải là hoạt động của nhiều doanh nghiệp FDI vẫn chủ yếu tập trung vào gia công, lắp ráp, với tỷ trọng đầu vào nhập khẩu lớn. Khi đó, phần giá trị gia tăng được tạo ra và giữ lại trong nước tương đối mỏng, ảnh hưởng đến quy mô đóng góp ngân sách.
Bên cạnh yếu tố về mô hình sản xuất, ông Tuấn cho rằng chính sách ưu đãi thuế cũng là một nguyên nhân cần được tính đến. Việt Nam trong nhiều năm sử dụng ưu đãi thuế như một công cụ quan trọng để thu hút đầu tư nước ngoài với các chính sách miễn, giảm thuế trong những năm đầu hoạt động và mức thuế suất ưu đãi 10-15% đối với một số dự án.
Trong bối cảnh đó, ông đánh giá Nghị quyết 50 của Bộ Chính trị về đầu tư nước ngoài sẽ tạo ra một chuyển động chính sách đáng chú ý trong thời gian tới. Cùng với đó, việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu ở mức 15% đối với các tập đoàn đa quốc gia cũng đang làm thay đổi đáng kể môi trường cạnh tranh về thuế giữa các quốc gia.
Theo ông Tuấn, khi thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng, lợi thế từ việc đưa ra mức thuế suất ưu đãi thấp để thu hút các tập đoàn đa quốc gia sẽ không còn mạnh như trước. Điều này đặt ra yêu cầu Việt Nam phải tìm kiếm những lợi thế khác để thu hút và giữ chân dòng vốn FDI, đồng thời thúc đẩy khu vực doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
