2 giây sinh tử của phi công Mỹ trên tiêm kích bị Iran bắn hạ

Mỹ cùng Iran đang chạy đua với thời gian tìm kiếm một phi công mất tích của tiêm kích F-15E bị bắn rơi ở Iran hôm 3/4. Thành viên còn lại được cho là đã được giải cứu.

Theo Wio News, quá trình phóng ghế thoát hiểm khỏi máy bay F-15E chỉ mất hai giây. Các phi công phải đối mặt với lực gia tốc lên đến 20G và luồng gió cực mạnh khi ghế phóng ACES II đưa họ ra ngoài. Dây đai an toàn và thiết bị định vị GPS sẽ đảm bảo họ sống sót sau cú thoát hiểm này.

Độ trễ 0,3 giây

F-15E Strike Eagle chở một phi công ngồi phía trước và một sĩ quan vận hành hệ thống vũ khí (WSO) ngồi phía sau. Thiết kế hai chỗ ngồi đảm bảo phân chia áp lực tinh thần cực lớn khi máy bay ở độ cao thấp với tốc độ lên tới Mach 2.5 và phải né tránh hỏa lực phòng không của đối thủ.

Phi công ngồi ghế trước điều khiển các thao tác bay chính, quản lý radar không đối không và trực tiếp đối đầu với máy bay địch. Trách nhiệm chính là giữ cho máy bay bay trên không, né tránh các mối đe dọa và định vị mục tiêu tấn công.

Ngồi ở phía sau, WSO chỉ huy chiến thuật cho các đợt tấn công mặt đất. Họ vận hành các thiết bị định vị mục tiêu tiên tiến, quản lý các hệ thống tác chiến điện tử và dẫn hướng chính xác đạn dược đến mục tiêu. WSO theo dõi 4 màn hình đa năng hiển thị bản đồ radar thời gian thực, hình ảnh hồng ngoại và cảnh báo mối đe dọa. Điều này cho phép họ xác định và khóa mục tiêu ở khoảng cách hàng km mà không làm phân tâm phi công điều khiển máy bay.

Khi cần phóng ghế thoát hiểm được kéo, các khối thuốc nổ sẽ ngay lập tức thổi bay mái che buồng lái của F-15E. Trong vòng 0,15 giây, ghế phóng khẩn cấp (ACES II) sẽ bật ra khỏi buồng lái.

Hai ghế không phóng cùng lúc để ngăn va chạm trên không. Ảnh: CENTCOM.

Để ngăn ngừa thương tích do va chạm, máy bay sử dụng hệ thống phóng ghế thoát hiểm theo trình tự. Bất kể ai kéo cần phóng, máy tính điều khiển chuyến bay sẽ tự động điều chỉnh thời gian phóng. Ghế sau được lập trình phóng ra trước. Sau khoảng 0,3-0,4 giây, ghế trước sẽ kích hoạt.

Trong các tình huống khẩn cấp ở độ cao lớn, độ trễ 0,3 giây không tạo khác biệt đáng kể. Trong trường hợp máy bay lao xuống ở độ cao thấp, ghế sau bật ra trước nên dù sẽ bung ra sớm hơn trước khi chạm đất. Tuy nhiên, các số liệu chính thức cho thấy cả hai ghế mang lại cơ hội sống sót gần như nhau trong trường hợp máy bay rơi.

Cơ thể chịu áp lực cực đại

Động cơ tên lửa nhiên liệu rắn đẩy ghế thoát hiểm ra ngoài với tốc độ kinh hoàng. Người ngồi chịu lực ép kinh hoàng lên tới 20G, khiến trọng lượng cơ thể tăng lên tương đương khoảng 1.800kg trong chưa đầy một giây. Gia tốc cực đại này thường dẫn tới gây ra gãy nén đốt sống.

Phóng ghế thoát hiểm ở tốc độ 965km/h khiến cơ thể người hứng lực đẩy gió cực mạnh. Để ngăn chặn tình trạng tay chân văng tứ tung, hệ thống dây đai tự động sẽ ngay lập tức ghìm chặt chân phi công vào ghế. Đồng thời, mũ bảo hiểm và mặt nạ dưỡng khí bảo vệ khuôn mặt phi công khỏi những chấn thương do gió giật.

Ngay khi ra khỏi máy bay, dù nhỏ sẽ bật tung từ phía trên ghế ngồi. Chiếc dù nhỏ làm giảm tốc ghế và ngăn ghế xoay tròn mất kiểm soát. Các cảm biến môi trường theo dõi độ cao và tốc độ bay để tính toán chính xác thời điểm (tính bằng mili giây) để bung dù chính.

Phi công phóng từ ghế thoát hiểm chịu lực ép kinh hoàng lên tới 20G, khiến trọng lượng cơ thể tăng lên tương đương khoảng 1.800kg trong chưa đầy một giây. Ảnh: CENTCOM.

Ở độ cao khoảng 3.000m, ghế ACES II tự động ngắt kết nối vật lý với phi công. Các bu lông nổ nhỏ được kích hoạt, chủ động đẩy ghế phóng ra xa để không rơi xuống người phi công. Đồng thời, dù chính bung ra, làm giảm tốc độ xuống mức hạ cánh an toàn.

Khi phi công dần tiếp cận mặt đất, một bộ dụng cụ sinh tồn được thả từ bên dưới, treo chắc chắn bằng một sợi dây dài. Bộ dụng cụ chứa bè cứu sinh bơm hơi, lương thực khẩn cấp và các vật tư y tế tiên tiến.

Ngay khi dù chính mở ra, thiết bị định vị cá nhân tự động (APB) sẽ lập tức phát tín hiệu cấp cứu quân sự trên tần số UHF bảo mật. Dữ liệu GPS được mã hóa này gửi tới các đội tìm kiếm và cứu hộ chiến đấu gần đó. Toàn bộ quá trình phóng tự động, từ lúc kéo cần điều khiển đến khi lơ lửng trên không, chỉ mất khoảng 2 giây.

Sinh tồn sau khi hạ cánh thành công

Những kỹ năng được huấn luyện - như sinh tồn, lẩn tránh, kháng cự, thoát hiểm (SERE) - sẽ được áp dụng trước cả khi phi công tiếp đất.

“Chỉ 2 phút trước còn đang trong một chiếc máy bay chiến đấu, bay với tốc độ 800 km/h, và một quả tên lửa vừa phát nổ chỉ cách đầu 4m”, Thiếu tướng Houston Cantwell - làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, có 400 giờ kinh nghiệm bay chiến đấu cho Không quân Mỹ - nói về suy nghĩ của các phi công gặp nạn.

“Cách tốt nhất hình dung mình nên đi đâu hoặc nên tránh đâu là giữa lúc bay giữa không trung”, ông Cantwell nói.

Ông giải thích nhảy dù xuống đất tiềm ẩn nguy cơ thương tích ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân. Sau khi tiếp đất, họ "tự đánh giá tình trạng bản thân để xem mình đang ở trạng thái nào, có thể cử động được không, có còn khả năng di chuyển không". Sau đó, các phi công sẽ xác định mình có đang trên lãnh thổ của địch không.

“Nếu tôi ở trong môi trường sa mạc, tôi sẽ cố gắng tìm kiếm nguồn nước”, ông Catwell chia sẻ.

Đồng thời, các đội Tìm kiếm và Cứu hộ Chiến đấu (CSAR) - gồm binh sĩ và phi công được huấn luyện bài bản và luôn trong tình trạng sẵn sàng - sẽ được kích hoạt.

“Phi công gặp nạn sẽ đặc biệt an tâm rằng CSAR sẽ làm mọi thứ để cứu họ. Nhưng đồng thời, CSAR không mạo hiểm tính mạng của người làm nhiệm vụ”, ông giải thích.

“Ưu tiên hàng đầu của tôi là ẩn nấp, vì tôi không muốn bị bắt. Tôi sẽ tìm mọi cách đến một địa điểm tạo điều kiện cho nỗ lực giải cứu dễ dàng”, ông ví dụ mái nhà hoặc một cánh đồng cho trực thăng hạ cánh, và thời điểm di chuyển tiện nhất là vào ban đêm.

Khi bay, ông Cantwell cũng mang theo một khẩu súng lục.

Trong khi đó, các chuyên gia trong đội CSAR như ông Scott Fales (đã nghỉ hưu) luôn túc trực bất cứ khi nào máy bay Mỹ bay qua lãnh thổ đối phương. Ông Fales nói trước mọi hoạt động, Không quân Mỹ luôn vạch ra kế hoạch tìm kiếm cứu nạn và an ninh. Đồng thời, lượng lớn thông tin tình báo được thu thập và phân tích về vị trí và tình trạng của phi công mất tích.

Khi tìm thấy phi công mất tích, kế hoạch cứu hộ được lập ra ngay bên trong trực thăng. Trên mặt đất, họ đảm bảo đúng danh tính của phi công và đánh giá tình hình cùng nhu cầu y tế.