|
|
Mỗi tài xế ở Thâm Quyến chỉ thực hiện được trung bình hơn 13 cuốc xe mỗi ngày. Ảnh: Bloomberg. |
Thâm Quyến, trung tâm công nghệ ở miền Nam Trung Quốc, đang mở đường cho việc triển khai xe tự lái. Động thái này sẽ đưa thành phố trở thành một trong những địa phương đi đầu trong quá trình tự động hóa giao thông. Tuy nhiên, Financial Times cho biết chính sách mới cũng làm dấy lên làn sóng lo ngại trong hàng trăm nghìn tài xế taxi và xe công nghệ - những người vốn đã chịu nhiều sức ép về thu nhập.
Theo quy định mới, từ ngày 1/7, chính quyền Thâm Quyến có thể cấp phép cho các dịch vụ robotaxi hoạt động thương mại. Điều này có nguy cơ ảnh hưởng đến lực lượng đông đảo tài xế taxi và xe gọi qua ứng dụng tại một trong những đô thị lớn nhất Trung Quốc. Trước đó, nhiều lao động trong nhóm này đã phải rời bỏ công việc tại các nhà máy do quá trình tự động hóa và dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài.
Ngày càng ít việc làm ở Thâm Quyến
Thâm Quyến từng là một trong những đầu tàu của làn sóng công nghiệp hóa ở miền Nam Trung Quốc. Trong thập niên 1980 và 1990, đặc khu kinh tế này thu hút hàng triệu lao động nhập cư đến làm việc tại các nhà máy sản xuất hàng giá rẻ, góp phần giúp Trung Quốc trở thành "công xưởng của thế giới".
Trong nhiều thập kỷ sau đó, thành phố chuyển dịch sang các ngành công nghệ có giá trị gia tăng cao, phát triển thành "siêu" đô thị với sự hiện diện của nhiều tập đoàn hàng đầu như Huawei, Tencent, BYD và DJI. Quy mô nền kinh tế Thâm Quyến hiện đã vượt cả Hong Kong.
Trong khi đó, ngành taxi ngày càng trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế việc làm tự do (gig economy) tại Trung Quốc, khi tăng trưởng kinh tế chậm lại và nhiều lao động nhập cư không còn cơ hội làm việc trong lĩnh vực sản xuất truyền thống.
Hiện Trung Quốc có khoảng 320 triệu lao động tự do, bao gồm tài xế taxi, tài xế xe công nghệ, nhân viên giao hàng cùng một bộ phận lao động trong lĩnh vực sản xuất và xây dựng.
 |
| Thâm Quyến mở rộng xe tự lái nhằm theo đuổi xu hướng tự động hóa Ảnh: AutoX. |
Tuy nhiên, lĩnh vực này đang cho thấy dấu hiệu bão hòa. Theo cơ quan quản lý giao thông Thâm Quyến, thành phố hiện có gần 400.000 tài xế được cấp phép hoạt động trên 26 nền tảng gọi xe. Tháng trước, cơ quan này cảnh báo thị trường gọi xe đã "quá tải", khiến mỗi tài xế trung bình chỉ thực hiện được hơn 13 cuốc xe mỗi ngày, thấp hơn mức mà phần lớn tài xế cho là đủ để đảm bảo thu nhập.
Theo quy định mới, chính quyền Thâm Quyến sẽ thúc đẩy phát triển có trật tự các chương trình thử nghiệm, trình diễn và thí điểm thương mại robotaxi tại một số khu vực hoặc trên phạm vi toàn thành phố.
Thực tế, các doanh nghiệp như Pony.ai và Baidu đã triển khai thử nghiệm robotaxi tại một số khu vực trong những năm gần đây. Tuy nhiên, khi việc thương mại hóa được mở rộng, các tài xế lo ngại áp lực cạnh tranh sẽ ngày càng lớn trong bối cảnh lượng khách vốn đã sụt giảm.
Cheng Yonggang, một tài xế taxi 53 tuổi, chuyển từ Trùng Khánh đến Thâm Quyến gần 30 năm trước để làm việc trong các nhà máy. Sau này, ông chuyển sang lái taxi nhưng tiếp tục phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các nền tảng gọi xe, khiến giá cước ngày càng giảm.
Hiện ông làm việc khoảng 12 giờ mỗi ngày, thu nhập dao động 11.000-12.000 nhân dân tệ (khoảng 1.620-1.760 USD) mỗi tháng để trang trải cuộc sống và chăm sóc mẹ già.
"Bất kỳ ai lái taxi hay xe công nghệ đều lo lắng về robotaxi. Chúng sẽ cướp mất công việc của chúng tôi", ông nói.
Lời giải cho tình trạng già hóa dân số
Tại quận Nam Sơn ở Thâm Quyến - khu công nghệ nơi robotaxi đang được thử nghiệm - giá cước của xe tự lái cao hơn các dịch vụ gọi xe giá rẻ nhưng vẫn thấp hơn taxi truyền thống.
Việc triển khai robotaxi cũng phản ánh những căng thẳng ngày càng lớn trong chiến lược thúc đẩy tự động hóa mà các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc coi là giải pháp cho tình trạng già hóa dân số.
Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, lực lượng lao động của Trung Quốc sẽ giảm từ khoảng 1 tỷ người trong thập kỷ trước xuống còn khoảng 300 triệu người vào năm 2100.
Trong khi nhiều robot được đưa vào đảm nhận những công việc sản xuất "bẩn, nguy hiểm và nặng nhọc" mà người lao động ngày càng không còn mặn mà, Jack Linzhou Xing, nghiên cứu viên sau tiến sĩ tại Đại học Harvard, cảnh báo rằng có một rủi ro rất lớn khi các cỗ máy này sẽ thay thế việc làm của con người trong nền kinh tế dịch vụ tự do.
Pony.ai khẳng định robotaxi không nhằm thay thế hoàn toàn tài xế trong thời gian ngắn mà hướng đến việc bổ sung cho hệ sinh thái giao thông hiện có. Công ty cho biết robotaxi có thể hoạt động trong thời gian dài hơn, đồng thời mang lại trải nghiệm di chuyển êm ái và yên tĩnh hơn.
Dù nhiều chuyên gia nhận định quá trình triển khai sẽ diễn ra từng bước, các tài xế vẫn không giấu được sự lo ngại về tương lai khi phải cạnh tranh trực tiếp với xe tự lái.
Zeng Liqiang, tài xế dịch vụ cao cấp của Didi, cho rằng xe tự lái chưa thể thay thế chất lượng phục vụ của con người, đồng thời vẫn còn nhiều khách hàng chưa đủ tin tưởng để ngồi trên những chiếc xe không có tài xế.
"Một số người vẫn chưa dám đi vì công nghệ chưa thực sự hoàn thiện. Nhưng vài năm nữa thì chẳng ai biết trước được", ông nói.
Tuy nhiên, với nhiều tài xế khác, mối đe dọa đã hiện hữu ngay trước mắt.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
