Xe cà phê phin, ghế nhựa đỏ kiểu Việt ở Hà Lan

Chàng trai dành nhiều tình yêu cho cà phê Việt Nam. Ảnh: Matko Kmezic.

5h mỗi cuối tuần, Matko Kmezic (28 tuổi, quốc tịch Croatia) dậy sớm, sắp xếp phin nhôm, ly nhựa, sữa đặc, nước đá rồi đẩy xe nhỏ ra bán tại công viên Oosterpark ở thủ đô Amsterdam (Hà Lan).

Thực đơn là những loại cà phê thuần Việt, viết bằng tiếng Việt. Tại đây, thực khách kéo ghế nhựa thấp, ngồi ngoài trời như đang uống cà phê trên đường phố Việt Nam.

"Không phải người Italy mới pha được espresso hay cappuccino. Tôi bán cà phê Việt vì tôi yêu hương vị hạt robusta và văn hóa vỉa hè Việt Nam. Xe cà phê là cách tôi nhìn thấy một góc Việt Nam ở Hà Lan và bớt nỗi nhớ", Matko nói với Tri Thức - Znews.

Gần đây, anh bắt đầu quảng bá xe cà phê trên kênh cá nhân. Giữa tháng 7, video lần lượt "viral", nhiều người Việt Nam bất ngờ khi biết chàng trai Croatia đang từng ngày lan tỏa cà phê Việt ở nước ngoài.

Mang cà phê 'cóc' Việt đến châu Âu

Vốn là nhà vật lý trị liệu, Matko chưa từng nghĩ có ngày mình sẽ bán cà phê Việt Nam, nhưng cơ duyên đến với anh từ năm 2018.

Thời điểm đó, Matko và bạn gái mang 1/4 dòng máu Việt Nam nghỉ một năm (gap year), chuyển đến TP.HCM và Hà Nội để trải nghiệm cuộc sống khác. Những ngày ở đây, Matko hay lái xe máy, lang thang trên những con đường và ghé vài quán nhỏ.

Xe đẩy cà phê với thực đơn tiếng Việt của Matko tại Hà Lan. Ảnh: Teresa Newson.

Lần đầu thử cà phê Việt Nam pha từ hạt robusta, Matko lập tức ấn tượng. Mùi thơm xộc lên mũi, đậm đà và hậu vị kéo dài. Tại quê nhà hay Hà Lan, anh chưa từng thấy hương vị tương tự. Với Matko, loại hạt này xứng đáng được mang đến châu Âu.

Về Hà Lan, Matko bỗng thấy espresso hay cappuccino không còn đủ sức hút. Anh bắt đầu tự pha cà phê phin và dần hình thành những công thức riêng.

Năm 2024, Matko trở lại Việt Nam. Lần này, anh có dịp đến Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), tận mắt chứng kiến rẫy cà phê trải dài. May mắn, anh gặp một người đàn ông chuyên về cà phê và biết 95% cà phê Việt Nam pha từ hạt robusta. Chuyến đi đó mở ra ý tưởng về một xe cà phê nhỏ ở Hà Lan.

"Tôi đã học cách chọn cà phê, rang và xay để giữ được 100% hương vị. Sau đó, tôi trở về Hà Lan với phin nhôm mang từ Việt Nam, lên kế hoạch và phác họa xe đẩy", Matko kể lại.

Anh nhờ bố chế tác xe đẩy, vận chuyển từ Croatia sang Hà Lan. Biển hiệu, thủ tục đăng ký kinh doanh đều do Matko tự thực hiện. Tháng 9/2024, những ly cà phê đầu tiên được bán ra.

Người bản địa và du học sinh đến từ Việt Nam thưởng thức cà phê. Ảnh: Teresa Newson, Matko Kmezic.

Thách thức lớn nhất là nhận thức của thực khách. Trên đất Hà Lan, họ mong chờ espresso hay cappuccino. Những ngày đầu chỉ bán được 3-4 ly/ngày. Dù khách mua hay không, Matko vẫn giải thích về sự khác biệt của cà phê phin Việt Nam.

Về sau, người bản địa dần quen với phong cách uống cà phê Việt, bắt đầu xếp hàng chờ mua. Đa phần là du học sinh đến từ Việt Nam, Việt kiều và người bản địa. Mỗi vị khách mới đến thử, Matko đều hồi hộp. Anh thở phào khi họ khen rằng "cà phê thơm", "ly cà phê ngon nhất từng uống", "cà phê vỉa hè Việt Nam thật thú vị"…

Việc bán cà phê ngoài trời thường đối mặt với thời tiết thất thường, không có chỗ trú mưa. Mùa đông lạnh năm 2024, Matko phải tạm dừng bán hàng vì chưa có thức uống nóng. Đến năm 2025, anh bắt đầu ra mắt cà phê nóng.

Do vẫn duy trì song song công việc trị liệu và bán cà phê, hiện anh chỉ bán thứ 6, thứ 7 và Chủ nhật, từ 10h30 đến 16h.

Không chỉ bán cà phê

Theo New York Times, vài năm trở lại đây, cà phê Việt dần định hình làn sóng phát triển mới trong ngành cà phê toàn cầu, minh chứng là Nâu Coffee tại Mỹ, Meier's Vietnamese Specialty Coffee tại Đức, ZeroToOne Coffee tại Anh... Câu chuyện cà phê được người trẻ cách điệu hóa dựa trên nguồn gốc hạt robusta, kỹ thuật pha phin. Matko nằm trong số đó.

Hương vị khác biệt của hạt robusta là điều chàng trai tin rằng mô hình cà phê Việt thành công tại Hà Lan. Anh cố gắng giữ hương vị đậm đà bằng cách tự tay rang, xay cà phê, không thêm phụ gia. Mỗi ngày, cà phê và nước sôi được cho vào phin với tỷ lệ 1:4, nén nhẹ và chờ chiết xuất.

Khác với bộ lọc giấy, phin nhôm có lỗ lọc khá lớn, cho phép dầu tự nhiên (cafestol) đi qua, tạo ra cốt cà phê đậm, sánh và thơm hơn. Matko cho rằng phin nhôm cũng là cách nhắc nhở mọi người sống chậm lại, tận hưởng khoảnh khắc, như cách từng giọt cà phê robusta rơi xuống ly.

Cà phê sữa đá và cà phê muối là 2 món bán chạy nhất. Ảnh: Matko Kmezic.

Viet Drip được xác định là xe đẩy mang tinh túy cà phê và văn hóa đường phố Việt Nam, không phải bán cà phê và thu tiền.

Ghế nhựa thấp được bày xung quanh, tạo thành không gian mà thực khách có thể ngồi hàng giờ để trò chuyện, học vài câu tiếng Việt và nhìn người qua lại. Trong khi trước giờ, tại châu Âu, việc uống cà phê thường diễn ra trong quán hoặc khu vực trước hiên với nhịp trầm lắng hay uống nhanh rồi rời đi.

"Tôi không mở xe đẩy chỉ để bán cà phê, mà đang kết nối cộng đồng, chia sẻ một phần văn hóa Việt Nam - nơi đã thay đổi cách tôi nhìn nhận cuộc sống. Từng ly cà phê làm tôi nhớ những buổi sáng ở Hà Nội, TP.HCM hay làm du học sinh đến từ Việt Nam đỡ nhớ quê hương", Matko chia sẻ.

Hiện thực đơn có cà phê đen, cà phê sữa, bạc xỉu, cà phê muối và cà phê trứng, mức giá 3,5-7 euro/ly (khoảng 100.000-210.000 đồng). Riêng cà phê muối là món kì công, công thức phải đúc kết từ nhiều tháng pha, nếm thử và lắng nghe thực khách.

"Tôi mong rằng một ngày cà phê Việt Nam sẽ được trân trọng như arabica, vì nó thực sự đặc biệt. Văn hóa vỉa hè Việt Nam cũng vậy", anh bày tỏ.

Trong tương lai, Matko muốn mở rộng mô hình. Anh dự định quay lại Việt Nam và dành thời gian học về quy trình sản xuất, hợp tác với nông dân địa phương để có thêm nguồn cà phê từ Việt Nam.