Những ngày qua, người dân tại TP.HCM dễ dàng nhận ra những biến chuyển rõ rệt của thời tiết. Ban ngày, trời nắng ráo, song không khí lại khô hanh do độ ẩm xuống thấp. Về đêm và sáng sớm, nhiệt độ giảm mạnh so với ban ngày, tạo cảm giác se lạnh khác hẳn đặc trưng quen thuộc của khu vực.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết hiện tượng này không diễn ra ngẫu nhiên mà xuất phát từ tác động qua lại giữa các hình thái thời tiết quy mô lớn và những yếu tố địa phương đặc thù của TP.HCM.
 |
| Khối không khí lạnh tăng cường góp phần khiến thời tiết TP.HCM trở lạnh trong những ngày vừa qua. Ảnh: Duy Hiệu. |
3 yếu tố khiến TP.HCM trở lạnh
Lý giải về diễn biến thời tiết những ngày qua, ông Trần Văn Hưng cho rằng yếu tố chi phối trực tiếp là các đợt không khí lạnh tăng cường từ phía Bắc.
Không khí lạnh tăng cường mạnh thường khuếch tán sâu xuống phía Nam, mở rộng hoàn lưu đến Nam Bộ và bao trùm cả khu vực TP.HCM. Dù khi di chuyển sâu xuống phía Nam, khối khí này đã suy yếu và ấm lên, song vẫn đủ mạnh để lấn át khối khí nóng tại chỗ, qua đó kéo nền nhiệt toàn khu vực xuống thấp. Vì vậy trong thời gian gần đây, nhiệt độ TP.HCM có xu hướng giảm cả ban ngày lẫn ban đêm, khác với đặc trưng nắng nóng thường thấy của mùa khô Nam Bộ.
Yếu tố tiếp theo đến từ đặc trưng mùa khô. Hiện tại, khu vực TP.HCM trong giai đoạn mùa khô, bầu trời thường rất ít mây vào ban đêm. Ban ngày, mặt đất hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời. Ban đêm, nếu có mây, lớp mây sẽ đóng vai trò như một "tấm chăn" giữ nhiệt lại.
Tuy nhiên, khi trời quang mây, toàn bộ nhiệt lượng từ mặt đất sẽ thoát nhanh vào không gian. Kết quả là nhiệt độ giảm rất sâu vào thời điểm sáng sớm, khiến người dân cảm thấy lạnh rõ rệt dù ban ngày trời vẫn nắng khá gắt.
 |
| Người dân co ro trong đợt lạnh đầu tháng 1. Ảnh: Duy Hiệu. |
Yếu tố cuối cùng là độ ẩm không khí thấp. Trong các đợt không khí lạnh, độ ẩm tại TP.HCM thường giảm xuống khá thấp (đa số dưới 50%). Không khí khô có đặc tính giữ nhiệt kém so với không khí ẩm, sẽ đóng vai trò chất xúc tác khiến cơ thể cảm nhận cái lạnh rõ rệt hơn.
Điều này làm cho quá trình thay đổi nhiệt độ diễn ra nhanh hơn: nóng nhanh vào ban ngày và lạnh sâu vào ban đêm. Đây cũng là lý do tại sao ta thấy mức nhiệt thấp nhất trong ngày, khoảng từ 20-22°C, thường xuất hiện trong vài giờ ngắn ngủi trước khi mặt trời lên.
Hiện nay, đợt không khí lạnh tăng cường vẫn tiếp tục dịch chuyển và lan sâu xuống phía Nam, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến thời tiết tại TP.HCM. Nhiệt độ thấp nhất tại khu vực trung tâm thành phố được dự báo phổ biến trong khoảng 20-22°C. Trong khi đó, các vùng ven như Bình Dương, Củ Chi hay Bình Chánh có thể ghi nhận mức nhiệt thấp hơn, dao động khoảng 19-20°C.
"Cảm giác se lạnh đến lạnh không kéo dài suốt đêm mà chủ yếu tập trung vào khung giờ sáng sớm, từ khoảng 4h đến 7h. Đây là thời điểm nền nhiệt chạm ngưỡng thấp nhất trong ngày do mặt đất phát xạ nhiệt mạnh. Khi mặt trời lên cao, nhiệt độ sẽ nhanh chóng tăng trở lại", ông nói.
Nhiều đợt lạnh liên tiếp tại TP.HCM liệu có bất thường?
Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ nhấn mạnh đợt không khí lạnh tăng cường lần này sẽ tiếp tục tác động đến nền nhiệt khu vực TP.HCM trong khoảng hai đêm tới, gồm đêm nay, rạng sáng 23/1 và đêm mai, rạng sáng 24/1. Sang đêm 24/1, nhiệt độ được dự báo nhích lên khoảng 1-2°C, song cảm giác se lạnh vào sáng sớm vẫn còn duy trì.
Trước đó, vào các ngày 7-8/1, TP.HCM cũng đã trải qua một đợt lạnh sâu. Chỉ sau khoảng hai tuần, một đợt không khí lạnh tăng cường khác lại xuất hiện. Xét trên phương diện khí tượng, ông Trần Văn Hưng lý giải tháng 1 hàng năm vốn là cao điểm của các đợt không khí lạnh mạnh và khuếch tán sâu xuống phía Nam, gây những đợt giảm nhiệt tại TP.HCM.
Mức độ hạ nhiệt phụ thuộc vào cường độ của từng đợt không khí lạnh, đồng thời chịu tác động cộng hưởng của các yếu tố địa phương. Thông thường, mỗi đợt giảm nhiệt chỉ kéo dài 1 đến 3 ngày. Tuy nhiên năm nay, nền nhiệt thấp gần như duy trì suốt cả tháng và còn xu hướng giảm sâu hơn mỗi khi không khí lạnh được tăng cường.
Ông Hưng cho biết đây không phải diễn biến quá bất thường, bởi trong quá khứ, từng xuất hiện những hiện tượng tương tự. Song xét trên mặt bằng chung, năm nay vẫn được đánh giá là một trong những năm có diễn biến thời tiết đặc biệt.
“Đợt lạnh sâu xuất hiện vào ngày 9-10/1 vừa rồi ở khu vực TP.HCM đã ghi nhận được các số liệu thấp nhất tính trong khoảng 10 năm trở lại đây. Đó là số liệu 17,8°C ghi nhận tại trạm Nhà Bè. Trước đó thấp nhất là 18,2°C xuất hiện năm 2016”, ông chia sẻ.
 |
| Theo dự báo, TP.HCM sẽ còn thêm 2-3 đợt không khí lạnh tăng cường thời gian tới. Ảnh: Khương Nguyễn. |
Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, trong thời gian tới, không khí lạnh vẫn tiếp tục hoạt động mạnh và còn xuất hiện thêm các đợt tăng cường, khuếch tán sâu xuống phía Nam, qua đó ảnh hưởng đến thời tiết khu vực TP.HCM. Dự báo từ nay đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ (giữa tháng 2), thành phố có thể đón thêm 2-3 đợt không khí lạnh tăng cường nữa.
Cụ thể, ngay sau khi đợt không khí lạnh hiện tại suy yếu, một đợt mới vào cuối tháng 1 được dự báo sẽ xuất hiện, kéo dài trong khoảng ngày 26/1 đến 29/1. Đây là đợt không khí lạnh dồn xuống khi đợt cũ vừa suy yếu, giúp duy trì trạng thái se lạnh vào sáng sớm và hạn chế nhiệt độ ban ngày tăng quá cao. Nhiệt độ thấp nhất về đêm trong giai đoạn này vẫn dao động quanh mức 21-23°C, có nơi xuống dưới 21°C.
Tiếp đó là đợt cao điểm giáp Tết vào đầu tháng 2, khoảng từ ngày 5/2 đến 10/2. Theo nhận định, đây có thể là đợt lạnh mạnh cuối cùng của mùa đông năm nay tác động rõ rệt đến phía Nam. Do trùng với giai đoạn hoạt động mạnh của hiện tượng La Niña, đợt này có khả năng khiến nhiệt độ tại TP.HCM giảm sâu trở lại, phổ biến trong khoảng 19-22°C.
Thực trạng giao thông, văn hóa ứng xử của người tham gia, văn hóa quản lý, điều hành giao thông, các vấn đề liên quan tới quy hoạch và giải pháp xây dựng giao thông Việt Nam trong tương lai đều được PGS.TS. Phạm Ngọc Trung đề cập tới trong cuốn Văn hóa giao thông ở Việt Nam hiện nay.
