Điều cuối cùng mà Tổng thống Trump mong muốn là một đòn giáng mới vào túi tiền của người tiêu dùng. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách lại có rất ít công cụ để giải quyết nhanh chóng bài toán thiếu hụt chip nhớ, nguyên nhân sâu xa đằng sau quyết định tăng giá bán của Apple gần đây.
Hiện chỉ có một số ít công ty sản xuất chip nhớ và lưu trữ, trong khi việc xây dựng các nhà máy mới phải mất hàng năm trời.
Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology đang là 3 cái tên đang thống trị thị trường chip nhớ DRAM. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của cả ba gã khổng lồ này là đang dồn phần lớn công suất để phục vụ ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI), qua đó bóp nghẹt nguồn cung dành cho các công ty công nghệ tiêu dùng.
Bóng ma khủng hoảng
Các nhà lập pháp Mỹ đã thông qua hàng chục tỷ USD tiền tài trợ và tín dụng thuế để mở rộng năng lực sản xuất chất bán dẫn trong nước.
Điển hình có thể kể đến các nhà máy chip nhớ do Micron đang ráo riết xây dựng tại Boise (Idaho) và Clay (New York). Trớ trêu thay, cơ sở đầu tiên tại Idaho phải đến giữa năm 2027 mới đi vào hoạt động, trong khi nhà máy ở New York sẽ không thể khởi động dây chuyền sản xuất cho đến tận năm 2030.
 |
| Bất chấp nhiều nỗ lực hỗ trợ từ chính sách, giá bán chip nhớ vẫn không ngừng tăng do khủng hoảng trầm trọng nguồn cung. Ảnh: The Verge. |
"Bạn đang chứng kiến một sự chuyển dịch công nghệ với tốc độ chóng mặt, nhưng lại bị kìm hãm bởi những hệ thống vật lý chậm chạp như các nhà máy sản xuất," Kathryn Mitchell, cố vấn chính sách công nghệ tại công ty luật DLA Piper cộng tác với Bộ Thương mại Mỹ nhận định.
Bên cạnh những khó khăn về mặt kỹ thuật, các nhà sản xuất chip nhớ lớn cũng đang tỏ ra thận trọng trước nguy cơ tạo ra một đợt dư thừa nguồn cung mới.
Thực tế, thị trường chip nhớ đã trải qua những chu kỳ "bùng nổ rồi suy thoái" trong quá khứ. Mới chỉ vào năm 2023, SK Hynix của Hàn Quốc – hiện được định giá hơn 1.000 tỷ USD, sánh ngang với Samsung và Micron – còn đang thua lỗ hàng tỷ USD và phải cắt giảm sản lượng giữa lúc toàn ngành suy thoái. Cùng năm đó, Micron cũng phải sa thải 15% nhân sự.
Phải đến khi cơn sốt về AI bùng nổ, nhu cầu đối với dòng chip nhớ chuyên dụng cho các hệ thống máy chủ huấn luyện và truy vấn các mô hình trí tuệ nhân tạo mới bùng nổ dữ dội. Trong cơn sốt này, các trung tâm dữ liệu AI cũng ngốn một lượng khổng lồ các dòng chip nhớ truyền thống.
 |
| Dù tăng trưởng kỷ lục, các nhà sản xuất chip nhớ lớn cũng đang tỏ ra thận trọng trước nguy cơ tạo ra một đợt dư thừa nguồn cung mới. Ảnh: Reuters. |
"Các công ty AI là những tay chơi có 'túi tiền sâu' nhất nền kinh tế và họ đang trả giá cao hơn tất cả để gom bằng được chip nhớ. Phần còn lại trong chúng ta đơn giản là phải chấp nhận móc hầu bao để gánh chịu chi phí đó", Jim Secreto, chuyên gia tư vấn từng làm việc tại Bộ Thương mại Mỹ dưới thời chính quyền Biden chia sẻ.
Ông Trump có thể chỉ đạo các nhà sản xuất phân bổ một tỷ lệ sản lượng chip nhớ nhất định cho các sản phẩm công nghệ tiêu dùng.
Tuy nhiên, theo các giám đốc điều hành và giới phân tích trong ngành, một sự dàn xếp như vậy sẽ rất khó thực thi và có thể dẫn đến tình trạng đứt gãy nguồn cung trầm trọng ở các phân khúc thị trường khác.
"Con bài" Trung Quốc và lằn ranh an ninh quốc gia
Trung Quốc hiện là giải pháp gần nhất với khái niệm "khắc phục nhanh" cho tình trạng thiếu hụt chip, nhưng cũng chỉ mang tính chắp vá.
Hiện tại, hai nhà sản xuất chip Trung Quốc là CXMT (nhà sản xuất DRAM hàng đầu nước này) và Yangtze Memory Technologies - YMTC (chuyên về chip lưu trữ NAND) đang phát triển với tốc độ phi mã và rất khao khát mở rộng tệp khách hàng toàn cầu.
WSJ dẫn nguồn tin thân cận cho biết, YMTC đang xây dựng ba nhà máy mới tại Trung Quốc, dự kiến sẽ tăng hơn gấp đôi công suất hiện tại vào cuối năm 2027.
Trong khi đó, CXMT đang ráo riết xây nhà máy và tìm cách huy động 4 tỷ USD trong đợt IPO tại Thượng Hải. Doanh thu trong quý I/2026 của CXMT đã tăng hơn 700% so với cùng kỳ, dù công ty thừa nhận các sản phẩm của mình vẫn còn đi sau Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất lại là các quy định về an ninh quốc gia của Mỹ đang khiến các tập đoàn công nghệ nước này khó lòng hợp tác với các nhà sản xuất chip Trung Quốc.
 |
| Trung Quốc có thể là lời giải nhanh cho tình trạng thiếu hụt chip, nhưng cánh cửa này lại bị khóa chặt bởi rào cản an ninh quốc gia của Mỹ. Ảnh: Bloomberg. |
Mục tiêu của Washington là bảo vệ các bí mật công nghệ lõi, đồng thời giữ vững vị thế thị trường cho Micron cũng như các nhà cung cấp đến từ Hàn Quốc và Nhật Bản.
"Mối đe dọa nào lớn hơn: tình trạng thiếu hụt linh kiện hay việc hậu thuẫn Trung Quốc sản xuất bộ nhớ tiên tiến?", Kevin Wolf, luật sư tại hãng luật Akin Gump chỉ ra bài toán hóc búa dành cho các nhà hoạch định chính sách.
Theo góc nhìn của Wolf, việc "chống lưng" cho Trung Quốc sẽ là một bước đi tồi tệ đối với an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, tình trạng khan hiếm chip nhớ đã diễn biến tệ đến mức một số hãng công nghệ tiêu dùng khổng lồ phải cầu xin giới chức Mỹ nới lỏng các quy định hạn chế hợp tác với Bắc Kinh.
Các công ty này cũng muốn Washington tạo điều kiện dễ dàng hơn để Samsung và SK Hynix tăng cường sản lượng tại các cơ sở ở đại lục.
Thực tế, vào năm 2022, Apple từng hợp tác với YMTC để đưa nhà sản xuất chip NAND Trung Quốc này trở thành một trong những đối tác cung cấp bộ nhớ flash trên thiết bị của hãng. Tuy nhiên, Táo khuyết sau đó đã buộc phải hủy bỏ kế hoạch trước làn sóng phản đối dữ dội từ các nhà lập pháp.
Những nhà khoa học tiên phong
"Những nhà khoa học tiên phong" là một cuốn sách thú vị về lịch sử của những phát minh nổi tiếng. Để có được những đóng góp vĩ đại cho nhân loại, các nhà khoa học nổi tiếng đã làm việc với lòng say mê và tinh thần học hỏi không ngừng.
