Một lời nhờ vả đôi khi cũng khiến một người phải đắn đo, suy nghĩ nhiều. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Trong xã hội hiện đại, mỗi người trong gia đình đều sớm học cách tự lực cánh sinh để sống cuộc đời mình. Còn các công ty thì không những không bảo vệ nhân viên mà còn ra tín hiệu sa thải đối với những người không đủ năng lực. Vì vậy, mỗi cá nhân đều phải tự đi tìm con đường sống cho mình. Sự tự sinh tự diệt ấy đôi khi diễn ra trong vô vọng. Con người cứ thế dần nhạy cảm cực độ với việc làm phiền người khác.

Trước đây, khi nữ chính trong phim gặp khó khăn, nam chính sẽ xuất hiện ngay lập tức để cứu cô. Mỗi lần như vậy, khán giả sẽ hoan hô nồng nhiệt. Nhưng gần đây, khi nữ chính vô ý gây ra sự cố để nam chính phải xử lý hậu quả sẽ bị ăn chửi là “thứ phiền hà”. Bởi người ta không còn thích những cô gái dựa dẫm vào bạn trai của mình nữa. Thay vào đó, người ta hào hứng với mẫu nhân vật luôn mạnh mẽ và độc lập trong mọi việc, và có thể tự mình xử lý tốt mọi sự cố. Đằng sau thị hiếu này là quan điểm rất tiêu cực về sự lệ thuộc.

Tại sao người ta nghĩ lệ thuộc là xấu? Tại sao người ta cho rằng những người độc lập và tự chủ mới là hình mẫu đúng đắn và lành mạnh? Điều này cho thấy việc nhờ vả người khác là một sự thất bại khi không đủ năng lực để giải quyết vấn đề của mình. Nói cách khác, đây là một việc đáng xấu hổ bởi trước khi nhờ vả cần phải thừa nhận sự thật rằng mình không đủ năng lực.

Ẩn trong đó là cảm giác “lòng tự trọng bị tổn thương” khi phải nhờ vả ai đó. Và họ nghĩ ai đâu lại đi bộc lộ điểm yếu của mình để sau này bị nắm thóp. Nên họ không chỉ không giúp đỡ người khác, mà cũng không muốn nhận sự giúp đỡ của ai.

Nhưng hãy nhìn những người lãnh đạo. Họ không làm tất cả mọi việc, và họ không thấy xấu hổ vì chuyện này. Điều quan trọng với họ là tìm ra người có năng lực vượt trội có thể xử lý những phần việc mà họ không thể làm. Họ không ngại ngần khi nhờ người khác giúp đỡ. Bởi họ nghĩ chỉ cần trả một khoản công xứng đáng là được. Ngược lại, lãnh đạo mà cứ giành làm hết mọi thứ mới dễ hỏng việc. Bởi làm gì có người nào trên đời này giỏi tất cả mọi việc.

Con người cần đến nhau để tồn tại. Để tồn tại, bạn không thể tránh được việc phụ thuộc vào người khác ở một mức độ nào đó. Nói cách khác, bản thân việc phụ thuộc không có gì xấu cả. Chỉ có phụ thuộc quá mức hoặc sợ phụ thuộc mới là vấn đề.

Có những người cực kỳ sợ phụ thuộc. Họ cho rằng khi bị phụ thuộc vào người khác, họ phải làm theo ý người đó, hậu quả là sẽ đánh mất bản thân mình. Vì vậy họ nhất định không để mình phải phụ thuộc ai. Đa số họ là những người thiếu lòng tự tôn.

Lòng tự tôn vốn xuất phát từ sự tự tin rằng mình có thể tự bảo vệ bản thân trong mọi hoàn cảnh. Nghĩa là dù gặp chuyện gì thì họ vẫn không quên mình là chủ nhân của cuộc đời mình và là người chịu trách nhiệm xử lý chuyện này. Vì vậy người có lòng tự tôn cao không sợ nhờ vả người khác khi gặp khó khăn. Bởi họ có niềm tin chắc chắn vào bản thân mình. Ngược lại, người có lòng tự tôn thấp thì hay sợ bị đánh mất bản thân nên dù có muốn nhờ vả họ cũng không làm được.

Do vậy người thật sự độc lập và mạnh mẽ không phải là người không dựa vào người khác mà tự giải quyết mọi việc. Ngược lại, đó là người có thể giao những việc không phải thế mạnh của mình cho người khác, và là người dám thừa nhận rằng mình cần đến sự giúp đỡ của người khác.

Chỉ có người sợ phơi bày yếu điểm của mình thì mới không thể mở lời nhờ vả ai đó. Thậm chí khi người khác tỏ ý muốn giúp, họ còn từ chối và nói “Việc tôi, tôi tự biết cách xử lý”, rồi cố gắng giải quyết vấn đề ấy một mình. Tuy nhiên, không nên nhầm lẫn giữa tự lập và cô lập. Không cần người khác không phải là tự lập. Cắt đứt mọi quan hệ không phải là tự lập. Mà đó là cô lập.

Tự lập không phải là cắt đứt mối quan hệ, mà là ở một mình trong các mối quan hệ. Tất nhiên, đúng là vấn đề của ai thì người đó phải giải quyết. Có điều thật ngớ ngẩn khi tự mình giải quyết tất cả mọi việc. Làm như vậy là lãng phí thời gian và lãng phí năng lượng. Khi đã rất nỗ lực mà vẫn không có giải pháp, chúng ta nên đi tìm sự trợ giúp từ xung quanh. Có như vậy mới rút ngắn được thời gian giải quyết vấn đề, và có thể tránh được sai lầm gây ra do không lường trước được mọi việc. Từ đó mới có thể tiến gần hơn một bước đến với thành công và sự tiến bộ mà chúng ta thật sự mong đợi.