Ngồi quá lâu sẽ ảnh hưởng đến cơ bắp, gây hại cho tỳ khí. Ảnh minh họa: H.W.

Rất nhiều người từng nghe tới câu nói “Ngồi lâu hại thịt”. Câu nói này thực ra bắt nguồn từ Hoàng Đế Nội Kinh - Tố Vấn [1], chương thứ 23 là Tuyên minh ngũ khí thiên có viết: Đọc lâu hại máu, nằm lâu hại khí, ngồi lâu hại thịt, đứng lâu hại xương, đi lâu hại gân - là năm động tác gây hại cho cơ thể. Trong khi đó, "hại thịt" trong "ngồi lâu hại thịt" thực chất là hại tỳ.

Vì theo Đông y thì tỳ làm chủ cơ bắp, ngồi lâu tức là ít vận động, cơ bắp yếu ớt sẽ tác động ngược lại đến tỳ. Trong quá trình nghiên cứu thuốc Đông y, các nghiên cứu viên cần mô phỏng trạng thái tỳ khí hư trên cơ thể chuột bạch thí nghiệm.

Phương pháp của họ là treo chuột bạch lên trong vòng 15 ngày, khiến chúng rơi vào trạng thái không vận động không trọng lực trong thời gian dài, dần dần chúng sẽ gặp phải tình trạng cân nặng tăng chậm, tì tạng và tuyến ngực bị teo rút, cơ bụng chân và cơ dép ở bắp chân đều bị teo rút...

Đấy là những triệu chứng của bệnh tỳ khí hư. Sau đó, các nghiên cứu viên lại cho chúng uống thuốc bổ khí của Đông y, những triệu chứng trên được cải thiện rõ rệt, từ đó có thể thấy, không vận động là nhân tố trực tiếp dẫn đến bệnh tỳ khí hư.

Ngoài ra, tỳ còn làm chủ việc vận chuyển và chuyển hóa dinh dưỡng trong cơ thể. Khi bị tỳ khí hư, cơ thể không thể chuyển hóa, không thể hấp thu dinh dưỡng từ thực phẩm, thực phẩm đi vào cơ thể không được tiêu hóa và hấp thụ một cách hiệu quả, khiến người ta béo lên và gặp tình trạng béo giả, đồng thời thấp khí nặng nề, vì những vật chất tồn đọng trong cơ thể sẽ trở thành rác rưởi, đồ dơ. Đây chính là khái niệm "thấp" trong Đông y.

Người ta sẽ có hai hình thức biểu hiện khi tỳ khí bị hư tổn: Đó là ngày càng béo hoặc ngày càng gầy. Nếu ai đó thường ưu tư quá độ, nguyên nhân của bệnh tật nằm ở tâm trạng, cảm xúc thì biểu hiện thường là ngày càng gầy.

Còn nếu không phải do tâm trạng mà vì lười, vì ngồi nhiều ngồi lâu, ít vận động làm tổn thương tỳ khí, khiến rác rưởi, độc tố dần dần tích tụ trong cơ thể thì người ta sẽ ngày càng béo và đây là dạng béo giả. Tình trạng thứ hai thường phổ biến hơn, hậu quả trực tiếp của tình trạng này là nâng cao tỷ lệ mắc các căn "bệnh nhà giàu" như bệnh tiểu đường...

[1] Tài liệu y học nổi tiếng của Trung Quốc.