Bộ não mã hóa những ký ức dài hạn về phần thưởng và các gợi ý liên quan của chúng bằng cách thay đổi hình dạng và kích cỡ của các tế bào thần kinh sản xuất dopamine. Ví dụ, các sợi nhánh - các đoạn kéo dài nguyên sinh phân nhánh từ tế bào thần kinh - trở nên ngày càng dài và nhiều hơn trước những phần thưởng có hàm lượng dopamine cao. Quy trình này được gọi là độ khả biến theo kinh nghiệm. Những thay đổi trong não đó có thể kéo dài suốt đời và tồn tại thật lâu sau khi chất gây nghiện đã hết tác dụng.

Các nhà nghiên cứu khám phá tác động của việc tiếp xúc với cocaine ở chuột bằng cách tiêm cùng một lượng cocaine cho chúng trong 7 ngày liên tiếp và đo tốc độ chạy của chúng trong mỗi lần tiêm. Chuột được tiêm cocaine sẽ chạy khắp lồng thay vì chạy quanh mép lồng như những chú chuột bình thường khác. Tốc độ chạy có thể được đo bằng các chùm ánh sáng chiếu khắp lồng. Càng phá vỡ nhiều chùm ánh sáng, chuột càng chạy nhanh hơn.

Cocaine có thể làm thay đổi cấu trúc não bộ mãi mãi. Ảnh inh họa: AdobeStock.

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng với mỗi ngày tiếp xúc với cocaine, chuột sẽ thay đổi từ trạng thái chạy sôi nổi vào ngày đầu tiên đến chạy như điên vào ngày cuối cùng, cho thấy mức độ nhạy cảm tích lũy trước tác dụng của cocaine.

Khi các nhà nghiên cứu ngừng tiêm cocaine, những chú chuột này ngừng chạy. Một năm sau - thời gian sống thực sự của một con chuột - các nhà khoa học lại tiêm cocaine cho chúng một lần nữa, và ngay lập tức, chúng chạy như lần chạy vào ngày cuối cùng của cuộc thí nghiệm ban đầu.

Khi kiểm tra não của những chú chuột này, các nhà khoa học nhìn thấy những thay đổi do cocaine gây ra trong các đường dẫn truyền tưởng thưởng đồng nhất với độ nhạy cocaine dai dẳng. Những phát hiện này cho thấy một loại ma túy như cocaine có thể làm thay đổi bộ não mãi mãi. Những phát hiện tương tự cũng đã được tìm thấy ở các chất gây nghiện khác, từ rượu đến opioid cho đến cần sa.

Trong nghiên cứu lâm sàng của mình, tôi chứng kiến những người nghiện nặng đã quay trở lại tình trạng dùng ma túy trong trạng thái cưỡng bách chỉ sau một lần tiếp xúc, ngay cả khi họ đã kiêng khem trong nhiều năm. Điều này có thể xảy ra do độ nhạy dai dẳng với loại ma túy mà họ sử dụng, tín hiệu dội từ xa của lần sử dụng trước đó.