Ván cờ đầy toan tính của ông Netanyahu

Chuyên gia nhận định tương lai chính trị của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có thể phụ thuộc vào kết quả cuộc xung đột với Iran. Ảnh: Reuters.

Chuyên gia cho biết trong bối cảnh Israel sắp tổ chức bầu cử, xung đột với Iran đã mang đến cơ hội cho Thủ tướng Benjamin Netanyahu khôi phục danh tiếng vốn bị tổn hại bởi cuộc tấn công của Hamas hôm 7/10/2023. Tuy nhiên, mọi lợi ích chính trị sẽ phụ thuộc vào diễn biến và thời hạn diễn ra xung đột.

Một ngày sau khi Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei bị sát hại, ông Netanyahu nói mối quan hệ thân thiết giữa ông với Washington đã cho phép Israel "làm được điều tôi khao khát trong 40 năm qua: giáng một đòn quyết định” vào Iran.

Ở tuổi 76, lãnh đạo đảng Likud cánh hữu là thủ tướng tại nhiệm lâu nhất của Israel, với tổng cộng hơn 18 năm tại chức qua nhiều nhiệm kỳ. Nổi tiếng với khả năng thích ứng chính trị, ông Netanyahu vẫn chèo lái chính phủ dù đảng cầm quyền không nắm thế đa số trong Quốc hội Israel từ mùa hè qua.

Cơ hội lật ngược

Trong suốt sự nghiệp chính trị, ông Netanyahu đã dẫn dắt Israel theo hai trụ cột của chính sách đối ngoại: Mối quan hệ đối tác vững chắc với Mỹ cùng cuộc chiến ngoại giao và âm thầm không ngừng nghỉ chống lại giới cầm quyền Iran.

Tuy nhiên, khi Israel và Mỹ bắt tay trong chiến dịch quân sự chống Iran, hai con đường chiến lược này có nguy cơ xung đột với nhau. Theo LA Times, bằng việc lôi kéo Mỹ vào "cuộc chiến sinh tử" của Israel, ông Netanyahu đang đánh cược một canh bạc có thể đẩy mối quan hệ vào tình trạng căng thẳng và một cuộc chiến có thể dẫn tới những hậu quả sâu rộng.

Việc thuyết phục Tổng thống Donald Trump tham gia là thắng lợi lớn với ông Netanyahu, phản ánh sự bền chặt giữa hai nhà lãnh đạo. Nếu thành công, họ có thể nhanh chóng hiện thực hóa mục tiêu chung là kiềm chế Iran và tránh xung đột khu vực kéo dài. Nếu kết quả ngược lại, mối quan hệ giữa hai đồng minh sẽ bị thử thách.

“Phần lớn công chúng Mỹ sẽ coi Israel giật dây Mỹ và lôi kéo Mỹ vào một cuộc chiến ở Trung Đông mà họ không muốn tham gia”, Ofer Shelah - nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia - chia sẻ.

Ông nói thêm sự ủng hộ của công chúng Mỹ sụt giảm “sẽ rất có hại cho Israel trong trung và dài hạn”, nhưng bản thân ông Netanyahu không quan tâm xa tới vậy.

Thủ tướng Israel luôn tự hào về mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Mỹ. Ảnh: Reuters.

Aaron David Miller - cựu cố vấn về các vấn đề Trung Đông cho chính phủ Mỹ - cũng cho rằng ông Netanyahu chẳng có gì để mất từ ​​cuộc chiến với Iran.

Xung đột Dải Gaza, bắt nguồn từ vụ tấn công chưa từng có tiền lệ của Hamas vào Israel ngày 7/10/2023, đã làm suy giảm sự ủng hộ dành cho ông Netanyahu. Những người chỉ trích cáo buộc ông trốn tránh trách nhiệm khi chính phủ không thể ngăn chặn được ngày đẫm máu nhất trong lịch sử Israel.

Chiến thắng trước Iran củng cố hình ảnh "một nhà lãnh đạo dũng cảm trong thời chiến".

“Chiến dịch này chắc chắn củng cố hình ảnh Netanyahu muốn xây dựng, gắn liền với khẩu hiệu ‘chiến thắng toàn diện’. Netanyahu muốn chứng tỏ đây không phải là khẩu hiệu nằm trên giấy mà ông ấy đã thực sự làm được. Đây là chương trình nghị sự quốc gia và chiến lược tranh cử của ông ấy”, nhà phân tích địa chính trị độc lập Michael Horowitz nói.

Các cuộc bầu cử phải được tổ chức chậm nhất vào ngày 27/10 tới.

Emmanuel Navon - chuyên gia phân tích chính trị tại Đại học Tel Aviv - cho rằng ông Netanyahu sẽ tổ chức bầu cử sớm. “Ông ấy sẽ không đợi tới tháng 10 vì trùng với thời điểm ngày 7/10”, ông nói.

“Sau khi chạm đáy vì đòn tấn công của Hamas, ông ấy dần xoay chuyển tình thế kể từ đó”, ông nói thêm, dẫn chứng những đòn giáng mạnh của quân đội Israel vào Hamas, Hezbollah và Iran kể từ sau xung đột Dải Gaza.

Nhiều thăm dò dư luận cho thấy đảng Likud do ông Netanyahu lãnh đạo sẽ chiến thắng nếu bầu cử được tổ chức ngày hôm đó. Do đó, có khả năng đảng sẽ giao cho ông Netanyahu nhiệm vụ thành lập chính phủ mới, dù chưa rõ ràng khả năng thành lập liên minh đa số tại Quốc hội.

Xung đột Mỹ - Israel - Iran đã bước sang ngày thứ 5 với nhiều biến số khó lường. Ảnh: Reuters.

“Iran vẫn là Iran"

Nhà báo Raviv Druker lập luận ông Netanyahu sẽ cố gắng thuyết phục cử tri về “một chiến thắng toàn diện” cho Israel ngay cả khi mọi chuyện không diễn ra theo cách đó. “Hamas vẫn điều hành Gaza. Iran vẫn là Iran sau cuộc tấn công hôm 28/2”, ông lưu ý.

Trong khi đó, nhà báo Ouriel Deskal còn cho rằng ông Netanyahu có thể đã cố tình chọn thời điểm phát động xung đột để trì hoãn thời hạn ngày 30/3 thông qua ngân sách chính phủ. Nếu không có ngân sách, chính phủ sẽ sụp đổ vào ngày 1/3 và cần tổ chức bầu cử ngay lập tức.

Trong kịch bản đó, ông Netanyahu sẽ bước vào chiến dịch tranh cử từ vị thế yếu. Ngược lại, “nếu cuộc chiến chống Iran thành công, ông Netanyahu sẽ đạt chiến thắng chính trị”, ông Navon nói.

Ngược lại, ông Horowitz cảnh báo nếu cuộc chiến kéo dài, tình hình có thể thay đổi đáng kể. “Tỷ lệ công chúng chấp nhận một cuộc chiến kéo dài với thương vong lớn, cùng với chi phí sinh hoạt cao, vẫn ở mức cực kỳ thấp", ông nói.

Trong xung đột hồi tháng 6/2025, tên lửa của Iran giết chết 30 người ở Israel. Kể từ hôm 28/2, 10 người đã thiệt mạng trong các đợt trả đũa của Iran.

"Chiến thắng của Israel chủ yếu nhờ quân đội và người dân, cho phép Israel tiến hành cuộc chiến dài nhất trong lịch sử. Sự ủng hộ dành cho quân đội đang tăng lên, chứ không nhất thiết là dành cho Netanyahu", ông Horowitz nhận xét.