Ukraine đang dần tách khỏi quỹ đạo Mỹ

Giữa lúc hòa đàm bế tắc, Tổng thống Volodymyr Zelensky dường như đang chuẩn bị cho một tương lai ít phụ thuộc hơn vào Mỹ.

Rạn nứt với Washington

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dường như đang dần tạo khoảng cách với chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau nhiều tháng quan hệ song phương nguội lạnh. Theo giới quan sát, bước ngoặt lớn đến từ cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran, khiến các cuộc đàm phán hòa bình Ukraine gần như bị đình trệ kể từ cuối tháng 2/2026.

Ông Zelensky đã công khai chỉ trích Washington theo cách khó có thể tưởng tượng vào năm ngoái. Nhà lãnh đạo Ukraine phàn nàn rằng các nhà đàm phán Mỹ “không còn thời gian cho Ukraine”, đồng thời cho rằng việc Washington nới lỏng một phần trừng phạt dầu mỏ Nga đã tạo cho Điện Kremlin “cảm giác miễn nhiễm”. Ông cũng cáo buộc Mỹ gây sức ép với Kyiv nhiều hơn là với Moskva trong các đề xuất hòa bình liên quan tới nhượng bộ lãnh thổ.

Trong khi đó, tiến trình hòa đàm gần như rơi vào bế tắc. Nhiều chuyên gia nhận định Nga không còn động lực để đàm phán, còn Mỹ cũng không còn được xem là bên trung gian đáng tin cậy. Dù vậy, Ukraine vẫn chưa thể cắt đứt hoàn toàn với Washington vì Mỹ tiếp tục cung cấp tình báo quân sự quan trọng và giữ vai trò ảnh hưởng lớn nhất trong tiến trình hòa bình.

Ukraine học cách tự đứng vững

Một nguyên nhân khiến Kyiv quyết đoán hơn là bởi Ukraine hiện không còn phụ thuộc tuyệt đối vào Mỹ như trước. Sau nhiều năm chiến sự, nước này đã mở rộng đáng kể năng lực sản xuất quốc phòng trong nước, đặc biệt là lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV/drone).

Ukraine hiện tự sản xuất phần lớn drone sử dụng trên chiến trường. Đại sứ Ukraine tại NATO Alyona Getmanchuk cho biết các hệ thống đánh chặn nội địa đã bắn hạ hơn 60% drone Nga. Kyiv cũng ký nhiều thỏa thuận hợp tác quân sự với các nước châu Âu và Trung Đông nhằm chia sẻ công nghệ drone, qua đó tạo thêm nguồn tài chính cho ngành công nghiệp quốc phòng.

Ông Zelensky đồng thời tích cực vận động sự ủng hộ từ châu Âu. Đức, Italy và Liên minh châu Âu ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong việc hỗ trợ Ukraine, đặc biệt khi kho vũ khí Mỹ bị phân tán vì chiến sự Trung Đông. Một gói vay trị giá 106 tỷ USD của EU, chủ yếu dành cho quốc phòng, đang giúp Kyiv chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài.

Tuy nhiên, Ukraine vẫn khó thay thế được hoàn toàn Mỹ. Các hệ thống Patriot và nguồn tình báo quân sự của Washington vẫn được xem là tối quan trọng đối với khả năng phòng thủ của Kyiv trước tên lửa đạn đạo Nga.

Một trật tự mới đang hình thành

Quan hệ giữa Kyiv và Washington tiếp tục chịu thêm sức ép bởi những phát biểu gây tranh cãi từ giới lãnh đạo Mỹ. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance từng mô tả cuộc chiến Ukraine chỉ còn là cuộc mặc cả “vài km² lãnh thổ”, khiến ông Zelensky phản ứng gay gắt rằng ông Vance “không tham gia đàm phán nên không hiểu lãnh thổ Ukraine là gì”.

Dù thất vọng với Mỹ, Ukraine vẫn duy trì hợp tác ngoại giao và tiếp tục hưởng ứng một số sáng kiến ngừng bắn do ông Trump đề xuất. Song song với đó, Kyiv vẫn đẩy mạnh các cuộc tập kích vào hạ tầng dầu mỏ Nga bất chấp những lời kêu gọi kiềm chế từ Washington.

Nhiều động thái của ông Zelensky hiện phản ánh xu hướng chung của châu Âu: từng bước giảm phụ thuộc vào Mỹ và chuẩn bị cho một cấu trúc an ninh mới. Châu Âu hiện đã thay thế Mỹ trở thành nhà tài trợ lớn nhất cho nỗ lực chiến tranh của Ukraine.

Cuối tháng 4, trong một hình ảnh được xem là biểu tượng cho cục diện mới, Tổng thống Trump điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin suốt 90 phút, nhưng không gọi cho ông Zelensky sau đó. Với nhiều người ở Kyiv, điều đó cho thấy Ukraine đang phải thích nghi với một thực tế mới: cuộc chiến vẫn tiếp diễn, nhưng vai trò của Mỹ trong tương lai Ukraine không còn như trước.