Ukraine 'chào bán' chiến thuật đánh chặn UAV Iran

Máy bay không người lái Shahed-136 trưng bày tại phía tây Tehran, Iran hôm 11/2. Ảnh: Nurphoto.

Từ lời chỉ trích gay gắt của Tổng thống Donald Trump vào năm ngoái rằng Ukraine "không có lợi thế nào", cục diện hiện đã thay đổi hoàn toàn. Một năm sau, chính các quan chức Mỹ đã có mặt tại Kyiv để đàm phán và học hỏi về công nghệ chống thiết bị bay không người lái (UAV) hàng đầu thế giới - một thành quả đắt giá từ kinh nghiệm thực chiến dày dạn của quân đội Ukraine.

“Các đối tác đang tìm đến chúng tôi, đến Ukraine, để được hỗ trợ. Phía Mỹ cũng có yêu cầu tương tự”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chia sẻ.

Ông Zelensky cho biết Ukraine cũng đang thảo luận với các quốc gia Arab tìm cách nâng cấp hệ thống phòng không, như UAE, Qatar, Jordan và Bahrain. Ông khẳng định Kyiv đang tìm cách giành lợi thế chiến lược từ các cuộc đàm phán này, khi hỗ trợ sẽ không làm khả năng phòng thủ của Ukraine suy yếu song trở thành một khoản đầu tư đáng giá cho ngoại giao.

Chuyên môn thực chiến

Sau khi bị Mỹ tấn công, Iran trả đũa bằng hàng loạt UAV và tên lửa oanh tạc các căn cứ và đồng minh của Washington. Mỹ tiếp cận Ukraine sau khi nhận thấy việc dùng tên lửa đánh chặn PAC-3 trị giá 4 triệu USD phóng từ Patriot bắn hạ máy bay không người lái Shahed 30.000 USD của Iran là không hợp lý.

Trong khi đó, Ukraine có kinh nghiệm thực chiến, khi bắn hạ nhiều tên lửa và UAV của Nga, đặc biệt là mẫu UAV Shahed do Iran thiết kế, trong hơn 4 năm qua. Theo nghiên cứu của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, trong tháng 1, Ukraine đối mặt với trung bình 143 máy bay không người lái và mồi nhử kiểu Shahed mỗi ngày, và đánh chặn được 122 chiếc.

Máy bay không người lái Shahed-136 trưng bày tại Kyiv, Ukraine. Ảnh: Reuters.

Các đơn vị Ukraine không chỉ làm chủ hệ thống phòng thủ UAV, mà còn tái định hình chiến trường bằng các chiến thuật tấn công. Trong cuộc tập trận Hedgehog của Estonia năm 2025, một đội máy bay không người lái Nemesis gồm 10 người của Ukraine vượt trội hơn hai tiểu đoàn NATO. Trong khi phương Tây và vùng Vịnh nỗ lực thích ứng với chiến dịch máy bay không người lái của Iran, Kyiv phát tín hiệu sẵn sàng chia sẻ bài học kinh nghiệm.

"10 người với UAV và kỹ năng phù hợp ngày nay có thể sánh ngang với một trung đoàn hoặc tiểu đoàn trong chiến đấu của thế kỷ trước", Trung tá Pavlo Laktionov - Phó chỉ huy Lữ đoàn Nemesis số 412 thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine - cho biết.

"Mỗi bụi cây, mỗi con đường là cái bẫy tiềm năng"

Trong cuộc tập trận, Ukraine sử dụng UAV Nemesis hạng nặng, thực hiện các nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu, rải mìn từ xa và hậu cần như vận chuyển lương thực, thuốc men và đạn dược đến các vị trí khó tiếp cận.

"Chúng tôi đưa vào một yếu tố khó lường, khiến các binh sĩ NATO được trang bị xe bọc thép hạng nặng và máy bay khó đối phó”, ông Laktionov cho biết.

Chiến thuật chính gồm tấn công quân đội NATO từ phía sau, do thám các đội hình tập trung thành từng nhóm lớn thường không được ngụy trang đúng cách, rải mìn trên các tuyến đường tiếp cận và ứng dụng chiến tranh điện tử vô hiệu hóa các thiết bị quan trọng.

Nhiều binh sĩ NATO hoang mang trước mối đe dọa mới nổi.

“Họ vẫn dựa trên khái niệm hậu phương an toàn. Nhưng giờ không còn vùng nào an toàn trong chiến tranh hiện đại. Đối phương ngụy trang nhờ rừng rậm, song rừng rậm vô nghĩa trước camera hồng ngoại và ảnh nhiệt hiện đại, còn nhân lực và trang thiết bị là bóng trắng trên màn hình của người điều khiển UAV. Mỗi bụi cây, mỗi con đường phải được coi là cái bẫy tiềm năng”, ông Laktionov nói thêm.

Pavlo Laktionov, Phó chỉ huy của Lữ đoàn Nemesis số 412. Ảnh: Nemesis.

Ông Laktionov cho Ukraine không đấu súng trực tiếp mà để đối phương không tiếp cận được các tuyến tấn công.

“Việc rải mìn từ xa chặn đứng các đội hình di chuyển, còn kho chứa bom Nemesis vô hiệu hóa các thiết bị quan trọng. Các nhóm tấn công không chuẩn bị phương pháp toàn diện đối phó UAV sẽ thất bại, khi vũ khí này trinh sát trên không, tiêu diệt, hiệu chỉnh và xác nhận mục tiêu”, ông Laktionov nói thêm.

Ông cũng nhấn mạnh các quy trình kiểm soát hỏa lực, liên lạc, phối hợp là nền tảng quan trọng trong những tháng đầu của một cuộc chiến lớn.

Hiện tại, hai bên đang trao đổi kinh nghiệm với nhau. Nhiều binh sĩ Ukraine cũng được huấn luyện theo tiêu chuẩn NATO.

“Cuộc tập trận này tiến hành cách đây một năm, nên NATO đã thay đổi nhiều tiêu chuẩn và chiến thuật tác chiến. Các cuộc tập trận này trở thành luồng gió mới giúp NATO tự rút kinh nghiệm và chuẩn bị cho tương lai”, ông Laktionov nói.

Theo một quan chức cấp cao của NATO, liên minh đang xem xét tăng cường tập trận dùng UAV cũng như mở rộng đối thoại với Ukraine. NATO cũng tìm cách mời thêm các huấn luyện viên UAV của Ukraine tập trận và cập nhật tiêu chuẩn nội bộ phù hợp hơn với kịch bản chiến tranh bằng máy bay không người lái.

Ông Zelensky hy vọng Ukraine có thể tận dụng đòn bẩy này trong cuộc đua phòng thủ tên lửa và UAV Iran.

“Giờ đây, mọi người sẽ hiểu kinh nghiệm quốc phòng của chúng tôi, về nhiều mặt, là không thể thay thế. Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm này, giúp đỡ những quốc gia hỗ trợ Ukraine trong mùa đông vừa qua và suốt cuộc chiến”, tổng thống Ukraine tuyên bố.