Elon Musk: '10 năm nữa, nhân loại sẽ vào kỷ nguyên dư thừa'

Trong cuộc phỏng vấn mới đây với tạp chí The Economist , Elon Musk đã cởi mở chia sẻ về tầm nhìn tương lai của AI. Tỷ phú giàu nhất thế giới thừa nhận công nghệ này luôn mang lại cho ông cả sự phấn khích lẫn cảm giác sợ hãi.

Dưới góc nhìn của ông, AI và robot sẽ sớm thay thế con người trong hầu hết lĩnh vực, từ công việc chuyên môn đến lao động chân tay. Trong viễn cảnh đó, việc làm sẽ không còn là nghĩa vụ sinh tồn bắt buộc mà trở thành một lựa chọn tự nguyện của mỗi cá nhân.

Cuộc cách mạng lao động

Tầm nhìn của Elon Musk về tương lai là một thế giới được vận hành hoàn toàn tự động. Ông tin rằng sự bùng nổ của AI và robot sẽ tạo ra một cuộc cách mạng lao động toàn diện: máy tính đảm nhận các công việc trí óc như lập trình, trong khi robot hình người gánh vác công việc chân tay.

Để làm được điều này, doanh nghiệp xAI - nay được gọi là SpaceXAI, đang tập trung xây dựng các mô hình AI có khả năng tư duy cao cấp. Cùng lúc đó, Tesla đẩy mạnh dây chuyền sản xuất robot Optimus để sẵn sàng thay thế con người trong nhà máy và đời sống thường ngày.

Khi máy móc đảm nhận toàn bộ công việc, khái niệm thất nghiệp sẽ không còn mang tính tiêu cực. Lao động của con người sẽ trở thành một hoạt động tự nguyện theo sở thích thay vì áp lực sinh tồn.

Elon Musk luôn khẳng định nhân loại sẽ sớm bước vào kỷ nguyên "dư thừa" - nơi tiền bạc và lao động không còn quan trọng. Ảnh: Brandon Coli.

"Trong vòng 5 năm tới, các hệ thống AI có thể vượt qua tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại. Trong vòng 10 năm tới, robot tại nơi làm việc sẽ mở ra một 'kỷ nguyên dư thừa' đáng kinh ngạc", Elon Musk chia sẻ.

Khi con người không còn đóng vai trò là lực lượng sản xuất chính, hệ thống tài chính toàn cầu buộc phải thay đổi. Trong một nền kinh tế tràn ngập hàng hóa và dịch vụ do máy móc tạo ra, sự dư thừa sẽ dẫn đến giảm phát thay vì lạm phát. Đồng tiền khi đó sẽ dần mất giá trị.

Để kích cầu tiêu dùng và giữ cho dòng chảy kinh tế không bị gián đoạn, Elon Musk đề xuất các chính phủ phát "tem phiếu" (cheques) trực tiếp cho người dân. Cơ chế này sẽ giúp duy trì sức mua ổn định trong bối cảnh nền kinh tế có những biến động lớn.

Tỷ phú giàu nhất hành tinh khẳng định sẵn sàng đóng góp “hàng nghìn tỷ USD tiền thuế” để hỗ trợ quá trình chuyển giao này. Bước ngoặt đó đòi hỏi các nhà chính trị và kinh tế học phải thay đổi hoàn toàn tư duy quản lý. Những khái niệm nền tảng như thuế, nợ công hay ngân sách quốc gia sẽ phải được định nghĩa lại từ đầu.

Khi ấy, tiền tệ không còn là thước đo sức lao động mà chỉ đóng vai trò làm công cụ phân phối tài nguyên.

Cần kiểm soát AI

Song song với những cơ hội khổng lồ, Elon Musk thừa nhận AI cũng đe doạ sự tồn vong của nhân loại. Để quản lý các mô hình AI ngày càng mạnh mẽ, ông bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất của Sir Demis Hassabis, đồng sáng lập Google DeepMind.

Đề xuất này kêu gọi chính phủ Mỹ thành lập một cơ quan tự quản lý, nơi các công ty trong ngành tự kiểm định và phát hiện rủi ro nguy hiểm của các mô hình AI.

Vị tỷ phú úp mở về việc "làm lành" với CEO OpenAI Sam Artman "vì lợi ích chung của nhân loại. Ảnh: Cathlin McCullough.

Đáng chú ý, Musk cho rằng cơ chế này cần phải mở rộng sang cả Trung Quốc. Ông đề xuất các phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc nên có 1-2 tuần để trực tiếp kiểm tra các mô hình mới của nhau trước khi phát hành ra công chúng. Mọi rủi ro phát hiện được sẽ được báo cáo ngay cho chính phủ.

“Các đối thủ cạnh tranh có thể giữ cho nhau sự trung thực”, Elon Musk nhấn mạnh.

Để đảm bảo AI an toàn cho nhân loại, Musk thậm chí sẵn sàng gạt bỏ những mâu thuẫn cá nhân gay gắt trong quá khứ. Ông lấp lửng khả năng làm hòa với Sam Altman - người đứng đầu OpenAI, dù hai người từng trải qua các cuộc chiến pháp lý căng thẳng sau khi cùng đồng sáng lập phòng thí nghiệm này.

“Sau cùng, nếu chúng tôi phải nói chuyện, chúng tôi sẽ nói chuyện”, ông chia sẻ và cho biết thêm rằng cả hai có thể sẽ cần “gạt bỏ những khác biệt cá nhân vì lợi ích chung của thế giới”.

Canh bạc ngoài không gian

Để hiện thực hóa giấc mơ AI toàn cầu, hạ tầng mặt đất hiện tại đã không còn đủ sức đáp ứng. Nhu cầu năng lượng khổng lồ và diện tích cho các trung tâm dữ liệu là bài toán khó giải trên Trái Đất. Đó là lý do ông quyết định đưa hạ tầng tính toán lên quỹ đạo vũ trụ.

Các vệ tinh và trung tâm dữ liệu ngoài không gian sẽ tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và không gian vô tận. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu suất xử lý dữ liệu cho các mô hình AI thế hệ mới, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường Trái Đất.

SpaceX sau khi lên sàn chứng khoán đã đạt giá trị vốn hóa đỉnh điểm 2.600 tỷ USD trước khi điều chỉnh về mức 1.600 tỷ USD. Việc nắm giữ hơn 80% cổ phần tại SpaceX giúp Musk duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối. Nguồn lực tài chính khổng lồ này cho phép ông tiếp tục theo đuổi mục tiêu dài hạn là biến con người thành sinh vật đa hành tinh với cuộc sống trên Sao Hỏa.

Tỷ phủ theo đuổi mục tiêu dài hạn là biến con người thành sinh vật đa hành tinh với cuộc sống trên Sao Hỏa. Ảnh: Aureon.

Khác với nhiều lãnh đạo công nghệ tại Thung Lũng Silicon, Elon Musk đánh giá rất cao năng lực của Trung Quốc trong cuộc đua AI. Ông nhận định có “khả năng cao” các công ty AI Trung Quốc sẽ “vươn lên dẫn đầu”. Lợi thế lớn của Trung Quốc đến từ nguồn cung điện năng vượt trội so với Mỹ, cùng khả năng sản xuất quy mô lớn các dòng robot công nghiệp.

Do đó, Musk phản đối nỗ lực của một số quan chức trong chính quyền tổng thống Trump nhằm cấm các công ty Mỹ sử dụng mô hình AI của Trung Quốc. Ông cho rằng biện pháp cấm đoán này không có nhiều tác dụng trong việc ngăn cản Trung Quốc chiến thắng trong cuộc đua AI.

Đối với các xung đột địa chính trị hay nguy cơ bất ổn xã hội, Elon Musk luôn đưa ra những cảnh báo khắt khe. Cuộc đua công nghệ hiện tại đối với ông không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà là canh bạc định hình toàn bộ tương lai của nhân loại.